Từ đầu năm 2026, khối ngoại đã bán ròng trong cả 8 tháng với tổng giá trị lên đến hơn 90.000 tỷ đồng (trên HoSE). Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi lực bán suy yếu rõ rệt trong tháng 8 vừa qua khi giá trị bán ròng giảm mạnh xuống còn 1.700 tỷ đồng. Con số này đã giảm đáng kể so với mức bán ròng trên 10.000 tỷ đồng mỗi tháng trong 5 tháng liền trước.
Đáng chú ý, trong tuần cuối tháng 8, khối ngoại đã trở lại mua ròng gần 1.000 tỷ đồng trên HoSE (hơn 1.100 tỷ đồng trên cả 3 sàn). Tuần qua cũng là tuần đầu tiên sau khi FTSE Russell công bố danh mục FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS), trong đó 27 cổ phiếu Việt Nam lọt rổ FTSE Global All Cap.
Ngày 21/9 tới đây, quyết định nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) của FTSE Russell sẽ chính thức có hiệu lực. Điều này được kỳ vọng sẽ góp phần đảo chiều dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam sau nhiều năm rút ròng.
VNDirect ước tính tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được FTSE Russell nâng lên 0,48%, từ mức 0,33% trong tháng 3/2026. Với tỷ trọng mới và quy mô tài sản của các quỹ theo dõi FTSE Emerging, tổng dòng vốn thụ động có thể phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam trong quá trình nâng hạng và hoàn tất lộ trình vào khoảng hơn 2,2 tỷ USD.
FTSE Russell thực hiện chuyển thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp qua bốn đợt, bắt đầu từ tháng 9/2026. Tỷ trọng mục tiêu được áp dụng 10% trong đợt đầu, tăng lên 30% vào tháng 3/2027 và 65% vào tháng 6/2027, hoàn tất 100% vào tháng 9/2027. Trong đợt đầu tiên, dòng vốn dự kiến chỉ khoảng 220 triệu USD, tương đương hơn 5.760 tỷ đồng.
Con số này khá nhỏ so với hơn 90.000 tỷ đồng giá trị bán ròng của khối ngoại từ đầu năm. Vì vậy, chuyên gia từ VNDirect cho rằng, dòng tiền trong đợt đầu chủ yếu có tác dụng hỗ trợ tâm lý thị trường trong ngắn hạn, khó đủ lớn để ngay lập tức đảo chiều xu hướng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài.
Lạc quan hơn, ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tịch HĐQT CTCP Chứng khoán SSI chia sẻ trên trang facebook cá nhân cho rằng “Việt Nam có thể thu hút hơn 4,28 tỷ USD vốn thụ động đến tháng 9/2027 sau khi FTSE nâng hạng”. Đây là con số trong kịch bản tích cực mà SSI Research xây dựng trong báo cáo phân tích mới đây.
Theo đó, nếu tỷ trọng của Việt Nam tiếp tục tăng lên khoảng 0,95% vào tháng 9/2027, tương ứng khoảng 4,28 tỷ USD dòng vốn thụ động tích lũy. SSI Research nhấn mạnh đây không phải là dự báo, mà là kịch bản minh họa trong trường hợp đà gia tăng tỷ trọng quan sát được giữa kỳ rà soát tháng 3 và tháng 8/2026 tiếp tục được duy trì.
Động lực của kịch bản này đến từ việc gia tăng free-float, xuất hiện thêm các doanh nghiệp vốn hóa lớn đủ điều kiện chỉ số, cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, dư địa sở hữu nước ngoài lớn hơn, hay nói cách khác là sự ghi nhận về kết quả các cải cách thị trường vốn được ghi nhận bởi các nhà cung cấp chỉ số toàn cầu.
Theo SSI Research, về bản chất, đây không phải là câu chuyện về biến động giá cổ phiếu mà là câu chuyện về khả năng đầu tư có thể đầu tư (investability). Trong nhiều năm qua, mức độ hiện diện của Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu bị giới hạn không chỉ bởi quy mô thị trường, mà còn bởi tỷ lệ tài sản thực sự có thể tiếp cận được đối với nhà đầu tư quốc tế.
Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp và tài sản trở nên đầu tư được, tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu có thể tiếp tục gia tăng. Nói cách khác, luận điểm đầu tư không phải là Việt Nam trở nên lớn hơn, mà là thị trường Việt Nam trở nên đầu tư được đối với dòng vốn toàn cầu. Kỳ rà soát FTSE tháng 3/2027 sẽ là phép thử quan trọng cho luận điểm này.
