VN-Index tiếp tục có thêm một tuần giằng co quanh vùng đỉnh lịch sử nhưng chưa thể bứt phá dứt khoát. Dù chỉ số đã vượt đỉnh cũ, thanh khoản vẫn chưa thực sự bùng nổ, trong khi khối ngoại tiếp tục duy trì trạng thái bán ròng.
Mặc dù xu hướng thị trường cải thiện, song nhịp tăng được đa số chuyên gia đánh giá thiếu sự bền vững và rủi ro phân phối vẫn hiện hữu nếu thanh khoản không cải thiện. Do đó, nhà đầu tư không nên mua đuổi theo chỉ số mà phải chọn lọc nhóm vừa có nền tảng lợi nhuận, vừa có thanh khoản đủ lớn, vừa chưa bị kéo giá quá xa so với triển vọng cơ bản.
Nguy cơ phân phối vẫn hiện hữu
Theo ông Bùi Văn Huy – Phó Giám đốc FIDT, nhịp vượt đỉnh hiện tại mang ý nghĩa tích cực về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ điều kiện để xác nhận một xu hướng tăng bền vững. Diễn biến hiện nay được cho là có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn sau cú sốc thuế quan tháng 4/2025, khi chỉ số tăng chủ yếu nhờ nhóm cổ phiếu trụ, còn độ rộng và thanh khoản chưa theo kịp.
Trong tháng 4, VN-Index tăng 10,7%, nhưng nhóm cổ phiếu liên quan Vingroup đóng góp tới 95% mức tăng. Nếu loại các mã VIC, VHM, VRE và VPL, chỉ số chỉ tăng khoảng 0,5%. Điều này cho thấy điểm số đang phản ánh trạng thái tích cực hơn so với vận động thực tế của phần lớn thị trường.
Thanh khoản cũng chưa xác nhận cho nhịp bứt phá hiện tại. Giá trị giao dịch bình quân ngày trên HOSE trong tháng 4 giảm 20,8% so với tháng trước, xuống còn khoảng 917,5 triệu USD. Cùng lúc đó, khối ngoại tiếp tục bán ròng 522 triệu USD trên HOSE sau khi đã bán ròng 668 triệu USD trong tháng 3, cho thấy dòng tiền tổ chức và dòng vốn ngoại vẫn chưa thực sự đồng thuận với đà tăng của chỉ số.
Về mặt kỹ thuật, xu hướng ngắn và trung hạn của VN-Index đã được cải thiện, nhưng phần lớn cổ phiếu vẫn chưa hình thành tín hiệu tăng giá rõ ràng. Đà tăng chủ yếu vẫn đến từ một vài cổ phiếu vốn hóa lớn.
Breakout hiện tại vì thế được chuyên gia đánh giá là chưa xác nhận đầy đủ và có rủi ro bull trap. Dù vậy, nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn đang hỗ trợ thị trường khi doanh thu quý I/2026 của các doanh nghiệp niêm yết tăng khoảng 28,3% và lợi nhuận sau thuế tăng 50,1% so với cùng kỳ.
"Dù vậy, nếu thanh khoản không cải thiện và số mã giảm tiếp tục áp đảo số mã tăng, nhịp vượt đỉnh hiện tại có thể nhanh chóng chuyển thành pha phân phối ngắn hạn. Trong bối cảnh đó, chiến lược phù hợp được khuyến nghị là không mua đuổi theo chỉ số mà cần chờ thêm tín hiệu xác nhận từ dòng tiền, độ rộng thị trường và sự lan tỏa sang các nhóm ngành ngoài nhóm trụ", ông Huy nhận định.
Sau giai đoạn chỉ số tăng phụ thuộc lớn vào nhóm Vingroup, việc dòng tiền tìm đến các nhóm ngân hàng và dầu khí. Tuy nhiên, để được xem là sự luân chuyển tích cực, dòng tiền cần đi kèm với thanh khoản cải thiện ở nhóm dẫn dắt mới, độ rộng thị trường mở rộng và triển vọng lợi nhuận đủ rõ để nâng đỡ giá cổ phiếu.
Hiện các điều kiện này mới chỉ xuất hiện một phần. Trong tháng 4, thanh khoản chỉ tăng ở bất động sản, dược phẩm và dịch vụ tiêu dùng, trong khi nhiều nhóm chủ chốt lại giảm mạnh như dầu khí giảm 63%, nguyên vật liệu giảm 41%, công nghệ thông tin giảm 41%, dịch vụ tài chính giảm 25% và ngân hàng giảm 15,6%. Điều này cho thấy dòng tiền vẫn mang tính chọn lọc và ngắn hạn nhiều hơn là lan tỏa diện rộng.
Sau khi VN-Index vượt đỉnh lịch sử, chuyên gia cho rằng nhóm có khả năng đóng vai trò dẫn sóng tương đối bền vững nhất vẫn là ngân hàng, sau đó là vật liệu, dầu khí năng lượng và bất động sản chọn lọc. Tuy nhiên, đây không phải là giai đoạn có thể mua rộng toàn thị trường. Khi chỉ số đã ở vùng cao và dòng tiền chưa lan tỏa đủ mạnh, chiến lược hợp lý hơn là chọn các nhóm vừa có nền tảng lợi nhuận, vừa có thanh khoản đủ lớn, vừa chưa bị kéo giá quá xa so với triển vọng cơ bản.
Với ngân hàng, chuyên gia đánh giá đây là nhóm có nền tảng tốt hơn để trở thành trụ dẫn dắt trong giai đoạn tới, vì lợi nhuận và tăng trưởng tín dụng vẫn có cơ sở. Dự báo lợi nhuận toàn thị trường quý II/2026 tăng khoảng 18% so với cùng kỳ, trong đó ngân hàng đóng góp khoảng 5% phần trăm, với tín dụng dự kiến tăng khoảng 16% dù NIM vẫn chịu áp lực. Như vậy, ngân hàng có câu chuyện lợi nhuận tương đối rõ, nhưng không phải tất cả cổ phiếu ngân hàng đều hấp dẫn như nhau; cần ưu tiên những ngân hàng có chất lượng tài sản tốt, CASA hoặc chi phí vốn ổn định và định giá chưa phản ánh hết triển vọng.
Nhà đầu tư không nên mua đuổi theo chỉ số
Cùng quan điểm thận trọng, ông Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán MB (MBS) cho rằng nhịp vượt đỉnh hiện nay mới chỉ được xác nhận về mặt điểm số, chưa thể coi là breakout hoàn toàn.
Theo đánh giá của chuyên gia, một nhịp vượt đỉnh bền vững cần đồng thời hội tụ ba yếu tố gồm chỉ số duy trì được vùng giá mới trong vài phiên, thanh khoản cải thiện rõ rệt và độ rộng thị trường lan tỏa mạnh hơn. Tuy nhiên, thanh khoản hiện chưa thực sự bùng nổ tương xứng với pha vượt đỉnh, trong khi khối ngoại vẫn bán ròng mạnh với giá trị lũy kế từ đầu năm vượt 44.000 tỷ đồng.
MBS cho rằng rủi ro bull trap hiện ở mức trung bình đến tương đối cao, đặc biệt nếu VN-Index không giữ được vùng đỉnh vừa vượt qua hoặc xuất hiện các phiên tăng điểm nhưng thanh khoản suy yếu. Dù vậy, xu hướng ngắn hạn vẫn đang được nâng đỡ bởi dòng tiền nội nên chưa cần quá bi quan. Điều quan trọng là nhà đầu tư không nên mua đuổi theo trạng thái hưng phấn, mà cần chờ thêm tín hiệu xác nhận từ thanh khoản và độ rộng của thị trường.
Về sự luân chuyển dòng tiền, chuyên gia đánh giá việc dịch chuyển sang ngân hàng và dầu khí về lý thuyết có thể là tín hiệu tích cực, giúp thị trường bớt phụ thuộc vào một vài cổ phiếu trụ. Tuy nhiên, nếu chỉ một số mã lớn thay nhau kéo chỉ số trong khi phần lớn thị trường vẫn đi ngang hoặc suy yếu, bản chất vẫn chỉ là “xoay trụ” để giữ điểm số.
Đề cập tới yếu tố bên ngoài, ông Nguyễn Tiến Dũng cho rằng nếu căng thẳng thương mại Mỹ - Trung hạ nhiệt sau các cuộc gặp gần đây, đây sẽ là yếu tố tích cực đối với tâm lý thị trường toàn cầu. Môi trường thương mại bớt căng thẳng có thể giúp triển vọng đơn hàng, chuỗi cung ứng và thương mại khu vực ổn định hơn. Tuy nhiên, nếu Trung Quốc tăng mua trực tiếp hàng hóa từ Mỹ, một phần nhu cầu có thể quay lại kênh thương mại song phương Mỹ - Trung thay vì tạo thêm dư địa cho các quốc gia trung gian như Việt Nam.
Theo đánh giá của MBS, việc căng thẳng Mỹ - Trung hạ nhiệt cũng có thể giúp đồng USD bớt mạnh lên, qua đó giảm phần nào áp lực lên tỷ giá VND. Dù vậy, áp lực tỷ giá vẫn cần được theo dõi trong bối cảnh chênh lệch lãi suất USD - VND, cán cân thương mại, nhu cầu ngoại tệ cho nhập khẩu và trạng thái bán ròng của khối ngoại vẫn là những yếu tố đáng lưu ý.
Đối với dòng vốn ngoại, chuyên gia cho rằng FDI có thể tiếp tục duy trì tích cực nếu Việt Nam vẫn được xem là điểm đến chiến lược trong chuỗi cung ứng. Trong khi đó, dòng vốn FII chỉ có thể quay lại bền vững khi rủi ro tỷ giá giảm bớt, lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện và thị trường có thêm các yếu tố hỗ trợ như nâng hạng hoặc cải thiện chất lượng hàng hóa niêm yết.
“Do đó, đối với thị trường chứng khoán, đây là một yếu tố hỗ trợ, nhưng chưa phải điều kiện đủ để kết luận dòng vốn ngoại sẽ đảo chiều mạnh trong ngắn hạn. Chiến lược phù hợp lúc này không phải mua theo chỉ số mà là chọn lọc doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, chưa tăng quá nóng và có dòng tiền xác nhận rõ ràng”, ông Dũng nhấn mạnh.
