Chỉ còn 11 ngày nữa, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức bước vào một thay đổi mang tính bước ngoặt khi việc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Đây được xem là cột mốc quan trọng, mở ra khả năng tiếp cận rộng hơn với dòng vốn quốc tế và đưa chứng khoán Việt Nam vào một sân chơi lớn hơn trên bản đồ đầu tư toàn cầu.
Tuy nhiên, câu chuyện đáng chú ý không chỉ nằm ở việc Việt Nam được nâng hạng, mà còn ở việc thị trường có thể mở rộng đến đâu sau cột mốc này. Theo SSI Research, tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số FTSE Emerging All Cap đã tăng từ khoảng 0,34-0,35% hồi tháng 3 lên khoảng 0,49-0,50% vào tháng 8. Các kỳ đánh giá và triển khai tiếp theo sẽ là phép thử quan trọng đối với khả năng mở rộng quy mô đầu tư được của thị trường Việt Nam.
Trong kịch bản cơ sở, SSI Research dự báo tỷ trọng của Việt Nam ổn định quanh 0,49%, tạo ra khoảng 2,2 tỷ USD dòng vốn thụ động lũy kế qua các đợt triển khai.
Trong đó, Vanguard Total International Stock ETF có thể mang lại khoảng 861 triệu USD, Vanguard FTSE Emerging Markets ETF khoảng 822 triệu USD và Vanguard Institutional Total International Stock Market Index Trust II khoảng 440 triệu USD...
Theo kịch bản mở khóa dung lượng mang tính minh họa, tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap có thể tăng lên 0,95% vào tháng 9/2027, qua đó hàm ý khoảng 4,28 tỷ USD dòng vốn thụ động lũy kế. Khoảng cách giữa hai kịch bản cho thấy quy mô dòng tiền vào Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào việc thị trường được nâng hạng, mà còn phụ thuộc vào khả năng mở rộng lượng chứng khoán đủ điều kiện để các nhà đầu tư quốc tế phân bổ vốn.
Việc mở khóa quy mô thị trường đòi hỏi free-float lớn hơn, thêm dư địa sở hữu nước ngoài, các niêm yết vốn hóa lớn mới, cải thiện thanh toán và thực thi, quản trị và công bố thông tin mạnh hơn, cùng nền tảng nhà đầu tư định chế trong nước sâu hơn.
Tăng trưởng kinh tế đơn thuần không mở rộng dung lượng chỉ số trừ khi giá trị đó được đại diện thông qua các chứng khoán niêm yết đủ lớn và dễ tiếp cận.
Sự phân biệt giữa tiếp cận thụ động và phân bổ chủ động là quan trọng. Bằng chứng liên thị trường cho thấy yếu tố quốc gia giải thích một phần lớn hơn sự phân tán lợi suất ở các thị trường mới nổi so với các thị trường phát triển, nơi yếu tố ngành đóng vai trò lớn hơn.
Điều này không hàm ý rằng Việt Nam sẽ tự động vượt trội sau khi được nâng hạng. Nó có nghĩa là nhà đầu tư chủ động sẽ tiếp tục đánh giá Việt Nam như một phân bổ theo quốc gia dựa trên chất lượng tăng trưởng, độ tin cậy cải cách, định giá, thanh khoản và khả năng đầu tư. Nâng hạng FTSE thiết lập sự ghi nhận trong rổ chỉ số; sự thể hiện ở cấp doanh nghiệp mới quyết định liệu Việt Nam có trở thành một vị thế tăng tỷ trọng chủ động hay không.
