Đà tăng lợi nhuận có thể chậm lại trong quý IV
Trong báo cáo chiến lược tháng 11, SSI Research cho biết tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết tiếp tục duy trì ở mức cao trong quý III, song sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các ngành cũng như giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành.
Cụ thể, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE tăng khoảng 52% so với cùng kỳ trong quý III/2026. Tuy nhiên, nhóm Vingroup đóng góp khoảng 55% mức tăng tuyệt đối của toàn thị trường.
Nếu loại trừ nhóm Vingroup, lợi nhuận chỉ tăng khoảng 24%, chậm lại so với mức tăng khoảng 30% trong nửa đầu năm. Ngân hàng là ngành đóng góp lớn thứ hai, chiếm 18,8% mức tăng lợi nhuận tuyệt đối.
Xét theo từng ngành, dầu khí và bán lẻ tiếp tục ghi nhận tăng trưởng tích cực, trong khi dịch vụ tài chính, công nghiệp và xây dựng chuyển sang tăng trưởng âm. Sự phân hóa cũng thể hiện rõ ở các lĩnh vực như vật liệu xây dựng, thực phẩm, đồ uống và bảo hiểm, khi kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp có sự khác biệt đáng kể.
Theo dự báo của SSI Research, tăng trưởng lợi nhuận chung có thể giảm tốc trong quý IV/2026, một phần do nền so sánh cao khi lợi nhuận doanh nghiệp trên HOSE đã tăng 43,7% trong quý IV/2025.
Bên cạnh đó, lợi thế từ lượng hàng tồn kho giá thấp tại một số doanh nghiệp thuộc ngành hàng hóa và bán lẻ đang dần thu hẹp. Những doanh nghiệp đã hoàn thành vượt kế hoạch lợi nhuận sau 9 tháng cũng có thể tăng trích lập chi phí trong quý cuối năm.
Triển vọng lợi nhuận của một số ngành còn chịu sức ép từ nhiều yếu tố riêng. Với ngân hàng, chất lượng tài sản và chi phí vốn là những vấn đề cần theo dõi. Trong khi đó, sức mua, chu kỳ thay thế thiết bị công nghệ và biên lợi nhuận sẽ ảnh hưởng đến nhóm bán lẻ, tiêu dùng. Các ngành vật liệu xây dựng, bất động sản và tiện ích cũng đối mặt với những thách thức liên quan đến chi phí đầu vào, lãi vay và tiến độ ghi nhận doanh thu.
Những yếu tố này khiến triển vọng kinh doanh giữa các doanh nghiệp ngày càng khác biệt, ngay cả trong những ngành vẫn duy trì tăng trưởng tích cực.
Định giá về vùng hấp dẫn, cơ hội đầu tư nằm ở đâu?
Trên thị trường chứng khoán, SSI Research nhận định đợt điều chỉnh vừa qua đã đưa mặt bằng định giá thị trường về vùng hấp dẫn hơn.
P/E dự phóng năm 2026 của thị trường hiện ở mức 11,7 lần, hoặc 9 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup. Với lợi nhuận dự phóng năm 2027, các mức định giá tương ứng là 10,7 lần và 8,1 lần.
Theo SSI Research, thị trường có khả năng hình thành đáy ngắn hạn trong tháng 11, nhờ sự hỗ trợ từ yếu tố mùa vụ, mặt bằng định giá và một số điều kiện thuận lợi cho thanh khoản vào cuối năm.
Dù vậy, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận chậm lại cùng thanh khoản còn hạn chế khiến việc mua đuổi trong các nhịp hồi phục tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Do đó, chiến lược được SSI Research ưu tiên là tích lũy có chọn lọc trong những nhịp điều chỉnh, tập trung vào các doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận vững vàng trong quý IV/2026 và năm 2027, được hưởng lợi từ đầu tư công và ít phụ thuộc vào môi trường lãi suất thấp.
Ở nhóm ngân hàng, lợi nhuận trước thuế trong quý III tăng 18,9% so với cùng kỳ, đạt 89.100 tỷ đồng. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể so với mức 27,6% trong quý II.
Chất lượng tài sản vẫn là vấn đề đáng chú ý khi tỷ lệ nợ xấu tăng lên 2,09%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm về 77%. Áp lực tập trung nhiều hơn tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cao ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đối với nhóm bán lẻ và tiêu dùng, MWG, FRT và DGW tiếp tục ghi nhận tăng trưởng doanh thu 32–49% trong quý III. Tuy nhiên, biên lợi nhuận chịu sức ép khi tỷ trọng các mảng kinh doanh có biên lợi nhuận thấp gia tăng, trong khi lợi thế từ hàng tồn kho giá rẻ dần mất đi.
SSI Research dự báo tăng trưởng lợi nhuận ngành tiêu dùng sẽ tiếp tục chậm lại trong quý IV do nền so sánh cao, chu kỳ thay thế thiết bị công nghệ suy yếu và sức mua chịu tác động từ lãi suất, lạm phát. Dù vậy, các nhà bán lẻ đầu ngành vẫn có dư địa mở rộng thị phần từ kênh cửa hàng truyền thống và thương mại điện tử.
Trong nhóm thép và vật liệu xây dựng, SSI Research cho rằng kết quả kinh doanh phân hóa theo sản lượng tiêu thụ và chi phí tài chính. HPG hưởng lợi từ sản lượng và giá thép cuộn cán nóng cải thiện; NKG phục hồi nhờ sản lượng và biên lợi nhuận gộp tăng, trong khi HSG tiếp tục chịu áp lực từ chi phí lãi vay.
Ngành xi măng ghi nhận những tín hiệu tích cực nhờ nhu cầu phục hồi, song giá than tăng vẫn là yếu tố gây sức ép lên biên lợi nhuận. Đối với ngành nhựa, sự khác biệt về sản lượng tiêu thụ và chu kỳ tồn kho nguyên liệu tiếp tục dẫn đến kết quả kinh doanh phân hóa giữa các doanh nghiệp.
Ở nhóm dầu khí, các doanh nghiệp như BSR, OIL, PLX, GAS và PVT tiếp tục duy trì tăng trưởng lợi nhuận cao. Trong khi đó, PVS và PVD chịu áp lực từ chi phí khấu hao và biên lợi nhuận thấp hơn ở một số hoạt động.
Ngành phân bón ghi nhận kết quả kinh doanh trái chiều do giá bán giảm từ quý II, trong khi chi phí nguyên liệu đầu vào tăng. Ngược lại, các doanh nghiệp cao su tiếp tục được hỗ trợ bởi mặt bằng giá bán cao, cùng nguồn thu từ đền bù đất và thanh lý vườn cây phục vụ phát triển khu công nghiệp.
Đối với nhóm điện và tiện ích, kết quả kinh doanh phụ thuộc vào sản lượng huy động, chi phí cố định và cơ cấu hoạt động của từng doanh nghiệp. NT2 hưởng lợi từ sản lượng tăng và khấu hao giảm, trong khi PGV và POW ghi nhận lợi nhuận phục hồi. Ở chiều ngược lại, doanh thu bán điện sụt giảm gây áp lực lên HDG.
Riêng với ngành bất động sản, tăng trưởng lợi nhuận trong quý III chủ yếu tập trung ở một số doanh nghiệp, chưa phản ánh sự phục hồi trên diện rộng. VHM hưởng lợi từ các giao dịch bán buôn quy mô lớn, TCH bắt đầu ghi nhận doanh thu từ bàn giao dự án, trong khi nhiều chủ đầu tư khác chứng kiến doanh thu và lợi nhuận suy giảm.
Mặt bằng lãi suất vay mua nhà duy trì ở mức cao tiếp tục gây sức ép lên nhu cầu và thanh khoản thị trường. Bên cạnh đó, lượng hàng tồn kho gia tăng cũng tạo áp lực lên giá bán, đặc biệt tại thị trường thứ cấp.
Ở phân khúc bất động sản khu công nghiệp, lợi nhuận phục hồi không đồng đều giữa các doanh nghiệp do khác biệt về tiến độ bàn giao, biên lợi nhuận và chi phí lãi vay. SSI Research kỳ vọng xu hướng phục hồi sẽ thể hiện rõ hơn trong quý IV, dù kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp vẫn có sự phân hóa.
