Phiên 12/1, giá vàng thế giới chạm mốc 4.600 USD/ounce, trong khi giá bạc vượt 84 USD/ounce, tăng lần lượt 2% và 5,5%, mức đỉnh lịch sử của 2 kim loại quý này. Theo đó, thị trường trong nước, giá vàng miếng SJC lần đầu được niêm yết giá bán ra 162 triệu đồng/lượng, giá bạc thỏi Phú Quý tăng lên 87 triệu đồng/kg.
Trao đổi với chúng tôi, PGS.TS Ngô trí Long, Chuyên gia Kinh tế cho biết, đà tăng “phi mã” của vàng và đặc biệt là bạc là kết quả của một cú cộng hưởng hiếm gặp: (i) Rủi ro địa chính trị tăng mạnh khiến dòng tiền tìm “nơi trú ẩn”, (ii) Kỳ vọng lãi suất Mỹ đi xuống làm giảm chi phí cơ hội nắm giữ kim loại quý, và (iii) Với bạc còn có thêm “câu chuyện cung, cầu công nghiệp” kéo dài nhiều năm.
Theo ông Long, rủi ro địa chính trị làm gia tăng nhu cầu phòng thủ trong các phiên ngay trước và trong ngày 12/1, nhiều bản tin thị trường ghi nhận vàng, bạc lập đỉnh khi căng thẳng quốc tế leo thang, khiến nhà đầu tư tăng mua tài sản an toàn.
Bên cạnh đó, kỳ vọng Fed sớm nới lỏng dữ liệu lao động Mỹ yếu hơn dự báo và các đánh giá thị trường nghiêng về kịch bản Fed cắt lãi suất trong năm 2026, dù tháng 1 có thể chưa cắt. Khi lãi suất kỳ vọng giảm, vàng, bạc (không sinh lãi) trở nên hấp dẫn hơn tương đối so với trái phiếu. Đồng USD và lợi suất thực vàng thường “nhạy” với USD và lãi suất thực. Chỉ cần lãi suất thực giảm, đi ngang trong khi bất định tăng, lực mua vàng có thể bùng lên rất nhanh. Dữ liệu lợi suất (bao gồm lợi suất TIPS) được Fed công bố là nền tảng để thị trường định giá kênh này.
Cũng theo chuyên gia Kinh tế Ngô Trí Long, nền tảng trung hạn của vàng “người mua lớn” là ngân hàng trung ương. Một điểm khác với các chu kỳ tăng giá thuần túy đầu cơ là cầu vàng từ khu vực chính thức (ngân hàng trung ương) vẫn ở mức cao: (i) Thống kê của World Gold Council cho thấy mua ròng 45 tấn trong tháng 11 và lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 11 là 297 tấn (theo số liệu mua ròng được báo cáo).
“Đây là lực đỡ quan trọng, vì nó tạo “cầu nền” ngay cả khi dòng tiền đầu cơ đảo chiều ngắn hạn. Khảo sát của World Gold Council cũng phản ánh xu hướng dài hạn 76% ngân hàng trung ương tham gia khảo sát kỳ vọng tỷ trọng vàng trong dự trữ sẽ cao hơn trong 5 năm tới”, ông Long nói thêm.
Vàng tăng giá, tuy nhiên, bạc “bứt” mạnh hơn vàng, theo ông Long, vì bạc vừa trú ẩn vừa là kim loại công nghiệp đang thiếu hụt. Bạc tăng sốc thường cần thêm “câu chuyện cung, cầu thật”, và hiện tại bạc có điều đó.
Thứ nhất, thiếu hụt thị trường kéo dài World Silver Survey 2025 ghi nhận năm 2024 là năm thứ tư liên tiếp thị trường bạc bị thâm hụt, với mức thiếu hụt 148,9 triệu ounce (Moz). Khi tồn kho, nguồn cung căng, giá bạc rất dễ “nhảy cóc” nếu dòng tiền đầu tư đổ vào.
Thứ hai, cầu công nghiệp gắn với chuyển dịch năng lượng sản xuất điện mặt trời, điện–điện tử… tiếp tục là động lực lớn của bạc. Báo cáo của IEA PVPS cho biết công suất điện mặt trời lũy kế toàn cầu vượt 2.260 GW cuối năm 2024, tăng 29% so với cùng kỳ, tức nền sản xuất và chuỗi cung ứng liên quan vẫn rất lớn, tạo lực cầu kim loại đầu vào.
Yếu tố “kỹ thuật thị trường” đà giá + vị thế đầu cơ khuếch đại biến động. Khi giá phá đỉnh lịch sử (như mốc ~4.600 USD/ounce của vàng và 85 USD/ ounce của bạc), thị trường thường xuất hiện 3 hiệu ứng khuếch đại: (i) FOMO/đuổi giá của nhà đầu tư nhỏ lẻ và một phần tổ chức, (ii) Mua bù (short covering) nếu trước đó có vị thế bán, (iii) giao dịch theo thuật toán/động lượng (momentum) kích hoạt lệnh mua khi vượt kháng cự.
“Vì vậy, cùng một “tin xấu” địa chính trị và “tin tốt” lãi suất, bạc thường biến động mạnh hơn vàng (độ “co giãn” cao hơn), nên lập đỉnh nhanh hơn là điều dễ hiểu”, ông Long nói thêm.
Tóm lại, theo ông Long, vàng tăng vì “trú ẩn rủi ro” cộng với kỳ vọng lãi suất USD giảm; bạc tăng mạnh hơn vì ngoài yếu tố trú ẩn còn có câu chuyện cung–cầu công nghiệp đang thiếu hụt kéo dài, nên chỉ cần dòng tiền dồn vào là giá lập đỉnh rất nhanh.
