Trong chia sẻ mới đây, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta Việt Nam đánh giá tác động của Nghị quyết 79-NQ/TW đối với thị trường chứng khoán thông qua ba cơ chế truyền dẫn chính.
Thứ nhất là cơ chế giữ lại nguồn lực để tái đầu tư. Lần đầu tiên, Nghị quyết cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho doanh nghiệp nhà nước, thay vì phải nộp về ngân sách. Cơ chế này trực tiếp tháo gỡ nút thắt thiếu hụt vốn cấp 1 của các ngân hàng quốc doanh như BIDV (BID) và VietinBank (CTG), vốn chịu áp lực lớn từ yêu cầu an toàn vốn theo Basel II/III trong khi vẫn phải chi trả cổ tức tiền mặt.
Thứ hai là cơ chế phân tách rõ ràng giữa doanh nghiệp “chiến lược” và doanh nghiệp “thương mại”. Theo đó, Nhà nước sẽ nắm giữ trên 50% đến 100% vốn tại các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực chiến lược như quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính – ngân hàng và hạ tầng giao thông trọng điểm. Ngược lại, tại các doanh nghiệp thương mại – nơi khu vực tư nhân có thể làm tốt – tỷ lệ sở hữu nhà nước sẽ giảm xuống mức không chi phối (≤50%), qua đó kích hoạt một làn sóng thoái vốn trong giai đoạn 2026–2027.
Thứ ba là cơ chế khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, đặc biệt với các doanh nghiệp nhà nước sở hữu quỹ đất lớn. Định hướng quản lý và hạch toán đất đai theo nguyên tắc thị trường được xem là động lực chính giúp các doanh nghiệp cao su đẩy nhanh quá trình chuyển đổi đất nông nghiệp sang khu công nghiệp, qua đó mở ra tiềm năng tăng trưởng mạnh về giá trị tài sản ròng (NAV).
Theo chuyên gia Yuanta, Nghị quyết 79-NQ/TW đánh dấu sự thay đổi căn bản về tư duy quản lý vốn nhà nước, từ “quản lý hạn chế” sang “kiến tạo phát triển”. Nghị quyết 79 đã tái định vị vai trò của kinh tế nhà nước là công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế.
Sự thay đổi được cụ thể hóa thông qua việc tách bạch rõ hai nhóm doanh nghiệp. Với nhóm doanh nghiệp chiến lược, Nhà nước nắm giữ từ trên 50% đến 100% vốn, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính – ngân hàng và hạ tầng giao thông trọng điểm. Ở nhóm này, định hướng không phải là thoái vốn mà là dồn nguồn lực để hình thành các tập đoàn nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh ngang tầm khu vực.
Ngược lại, tại nhóm doanh nghiệp mang tính thương mại, nơi khu vực tư nhân có thể đảm nhiệm hiệu quả, Nghị quyết đặt mục tiêu vốn nhà nước chỉ giữ vai trò đầu tư tài chính và phải giảm xuống mức không chi phối (dưới 50%). Cách tiếp cận này nhằm mở đường cho quản trị tư nhân và thu hút dòng vốn quốc tế tham gia sâu hơn vào hoạt động doanh nghiệp.
Danh sách cổ phiếu hưởng lợi
Ở góc độ ngành, chuyên gia cho rằng ngành ngân hàng quốc doanh sẽ là một trong những nhóm hưởng lợi rõ nét nhất. Vietcombank (VCB) tiếp tục được xác định là ngân hàng dẫn đầu về hiệu quả và chất lượng tài sản, nhiều khả năng trở thành ngân hàng đầu tiên của Việt Nam lọt Top 100 châu Á, với mức P/B duy trì cao nhất ngành. Trong khi đó, BIDV (BID) và VietinBank (CTG), dù có quy mô tài sản lớn nhưng hệ số an toàn vốn mỏng hơn, lại được hưởng lợi lớn nhất từ việc được giữ lại lợi nhuận và bổ sung vốn, tạo dư địa mở rộng tín dụng mạnh mẽ trong giai đoạn tới.
Với bất động sản khu công nghiệp, Nghị quyết 79 được đánh giá là “mỏ vàng” về mặt đất đai. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR), hiện quản lý khoảng 400.000 ha đất, có kế hoạch chuyển đổi 40.000 ha đất cao su sang khu công nghiệp và cụm công nghiệp đến năm 2030. Trước đây, quá trình này gặp nhiều vướng mắc do lo ngại thất thoát tài sản nhà nước khi định giá đất, nhưng cơ chế hạch toán theo giá thị trường của Nghị quyết 79 được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý an toàn để đẩy nhanh tiến độ. Các doanh nghiệp liên quan như PHR, DPR và NTC cũng được hưởng lợi thông qua cơ chế đền bù đất và quyền tham gia góp vốn vào các dự án khu công nghiệp mới, qua đó cải thiện định giá theo phương pháp RNAV.
Trong lĩnh vực năng lượng và dầu khí, Nghị quyết 79 tiếp tục khẳng định vai trò then chốt của Nhà nước trong việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Điều này mang ý nghĩa bảo chứng chính sách đối với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên. Việc nhấn mạnh hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia được xem là tín hiệu tích cực cho chuỗi dự án khí – điện Lô B – Ô Môn trị giá khoảng 12 tỷ USD. Theo đó, PVS được đánh giá là đơn vị hưởng lợi lớn nhất từ các gói thầu EPC, trong khi PVD hưởng lợi từ nhu cầu khoan thăm dò gia tăng. GAS tiếp tục đóng vai trò điều tiết thị trường khí, với cơ chế giá theo thị trường giúp bảo vệ biên lợi nhuận trong bối cảnh nhập khẩu LNG gia tăng.
Ở chiều ngược lại, PVI được xem là một ngoại lệ đáng chú ý. Do hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm – một ngành mang tính thương mại, PVI nằm trong danh sách phải thoái vốn của PVN. Việc Nhà nước rút lui hoàn toàn được kỳ vọng sẽ giúp PVI loại bỏ các rào cản hành chính, mở ra cơ hội tái định giá cổ phiếu.
Cuối cùng, chuyên gia nhấn mạnh rằng quy định Nhà nước chỉ nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại các doanh nghiệp thương mại sẽ buộc SCIC phải đẩy nhanh tiến độ thoái vốn. Nghị quyết 79 định hướng SCIC chuyển đổi từ vai trò “giữ hộ vốn” sang “kinh doanh vốn”, hoạt động như một quỹ đầu tư quốc gia theo mô hình Temasek, qua đó tạo động lực tái cơ cấu danh mục và dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ, hạ tầng số và năng lượng xanh.
