Động lực tăng trưởng cho thuê tài chính
Thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường vốn, là nơi cung cấp các kênh dẫn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế, như: phát hành cổ phiếu, trái phiếu, vay ngân hàng… Cho thuê tài chính là hoạt động cấp tín dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sở hợp đồng cho thuê tài chính giữa bên cho thuê tài chính với bên thuê tài chính. Cho thuê tài chính được đánh giá là kênh huy động vốn hữu hiệu cho phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hiệp hội Cho thuê tài chính ước tính, đến nay, toàn ngành cho thuê tài chính cũng chỉ khoảng 47 nghìn tỷ đồng, chỉ chiếm 0,28% tổng dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế. Trong đó: dư nợ cho thuê ô tô các loại đạt hơn 9 nghìn tỷ đồng (tăng trên 8% so với cuối 2024); cho thuê máy móc xây dựng, khai khoáng đạt 3 nghìn tỷ đồng (giảm so cuối 2024); thiết bị y tế đạt 398 tỷ đồng (tăng 50,7%); dây chuyền máy sản xuất giữ ổn định ở mức 6.900 tỷ đồng (giảm nhẹ 0,58%).
Thực tế trên chỉ ra rằng, hoạt động cho thuê tài chính chưa san sẻ gánh nặng vốn trung, dài hạn của ngân hàng thương mại, khi tính đến cuối tháng 7/2025, tỷ lệ cho vay vốn trung, dài hạn của hệ thống ngân hàng khoảng 46% tổng dư nợ (8 triệu tỷ đồng). Tỷ lệ thâm nhập vào doanh nghiệp đối với loại hình dịch vụ cho thuê tài chính ở Việt Nam còn khá khiêm tốn, với số lượng hợp đồng cho thuê ước tính 15 nghìn hợp đồng từ 8 công ty.
Chia sẻ về hoạt động cho thuê tài chính, ThS. Nguyễn Minh Trí, Giảng viên khoa Kinh tế - quản trị, Trường Đại học Văn Hiến TP. Hồ Chí Minh nhận định, nguồn vốn trung và dài hạn đóng vai trò rất quan trọng đối với hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp. Hoạt động cho thuê tài chính thời gian qua đã có bước phát triển, góp phần bổ sung một kênh vốn trung, dài hạn quan trọng cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ có nhu cầu đầu tư máy móc, thiết bị nhưng khó tiếp cận tín dụng truyền thống. Các công ty cho thuê tài chính đóng vai trò “cầu nối” giúp doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và hỗ trợ quá trình tái cơ cấu sản xuất.
ThS. Nguyễn Minh Trí đưa ra giả định mỗi khách hàng là một hợp đồng thì tỷ lệ số liệu thống kê từ Hiệp hội Cho thuê tài chính gần 1 triệu doanh nghiệp mới chỉ đạt 1,5%. Trong khi đó, tỷ lệ đi thuê tài chính tới 70% - 80% số doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) đã minh chứng cho lợi thế của cho thuê tài chính. Các nước có Luật riêng cho ngành này tạo ra không gian phát triển lớn mạnh, tỷ lệ thâm nhập vào khu vực doanh nghiệp khá cao, như: Mỹ là 22%, Trung Quốc 18%, Đức 16%,... Những số liệu này cho thấy, thị trường cho thuê tài chính ở Việt Nam còn khá nhỏ, chưa thực sự phát triển và trở thành kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế Việt Nam.
Điểm đáng chú ý, kênh vốn cho thuê tài chính đã khẳng định được giá trị bổ trợ cho tín dụng ngân hàng truyền thống, nhưng vẫn cần nhiều cải cách để phát huy hết vai trò trong việc cung ứng vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy “tăng trưởng xanh” và đổi mới công nghệ.
Ở góc độ ngân hàng, ông Trần Văn Suol, Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh An Giang chia sẻ, dù xuất hiện tại Việt Nam hơn 20 năm, nhưng chỉ trong 5 năm gần đây, cho thuê tài chính mới có bước phát triển mạnh mẽ, nhờ sự đầu tư về nguồn lực, công nghệ và mô hình vận hành, cùng với các chính sách mới từ cơ quan quản lý. Một điểm nổi bật là 100% khoản cấp tín dụng qua cho thuê tài chính đều được đánh giá rủi ro môi trường, được xem là tín dụng xanh.
Với thực tế hiện nay, ông Trần Văn Suol nhận định, hoạt động cho thuê tài chính đang đứng trước cơ hội lớn khi nhu cầu đổi mới công nghệ, đầu tư thiết bị của doanh nghiệp ngày càng tăng.
Cùng chung quan điểm, PGS,TS. Phạm Thị Hoàng Anh, Phó Giám đốc phụ trách điều hành Học viện Ngân hàng cho rằng, hoạt động cho thuê tài chính đã có bước phát triển rõ nét, thể hiện qua quy mô tài sản và dư nợ tăng trưởng đều đặn. Điểm nhấn đáng chú ý là lần đầu tiên kênh cho thuê tài chính được Trung ương chỉ đạo hoàn thiện hành lang pháp lý và bổ sung các loại tài sản cho thuê. Đây được coi là bước tiến quan trọng, tạo điều kiện để cho thuê tài chính trở thành một cấu phần hữu hiệu của hệ thống cung ứng vốn, song song với tín dụng ngân hàng.
Giải pháp phát triển thị trường cho thuê tài chính
Để hoạt động cho thuê tài chính thực sự trở thành một kênh vốn trung, dài hạn hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW, ThS. Nguyễn Minh Trí đề xuất một số giải pháp sau:
Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế chính sách nhằm tháo gỡ những vướng mắc hiện nay trong hoạt động cho thuê tài chính, đặc biệt về quyền xử lý tài sản, ưu đãi thuế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cả bên cho thuê và bên thuê. Đây sẽ là nền tảng để gia tăng niềm tin và khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn tiếp cận kênh vốn này.
Thứ hai, Nhà nước nên có cơ chế khuyến khích và tạo điều kiện cho các công ty cho thuê tài chính đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ, gắn với nhu cầu đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển xanh và bền vững. Điều này giúp cho thuê tài chính không chỉ giới hạn ở các thiết bị truyền thống mà còn mở rộng sang các ngành nghề, công nghệ mới.
Thứ ba, cần có chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực tài chính cho các công ty cho thuê, có thể thông qua việc tăng vốn điều lệ, khuyến khích hợp tác với các định chế tài chính trong và ngoài nước, từ đó tạo sức cạnh tranh và mở rộng quy mô thị trường.
Thứ tư, nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp về lợi ích của cho thuê tài chính thông qua truyền thông, đào tạo và tư vấn. Khi doanh nghiệp hiểu rõ đây không chỉ là một công cụ huy động vốn, mà còn là giải pháp linh hoạt giúp đổi mới công nghệ nhanh chóng, thì thị trường cho thuê tài chính mới thực sự phát triển bền vững. Điểm cốt lõi tiếp cận cởi mở hơn, coi cho thuê tài chính như một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái tài chính – ngân hàng, thay vì chỉ là kênh bổ trợ. Khi đó, cho thuê tài chính mới phát huy được vai trò như một động lực mới thúc đẩy kinh tế tư nhân và toàn bộ nền kinh tế.
Song song với đó, việc rà soát, cập nhật và làm mới hệ thống phần mềm xử lý thủ tục hành chính phải được triển khai, bảo đảm tính liên thông giữa các bộ, ngành, tối giản quy trình và rút ngắn thời gian xử lý. Ngoài ra, phát triển cơ sở dữ liệu số quốc gia, bảo đảm “làm sạch” dữ liệu sẽ là nền tảng quan trọng để phục vụ phát triển kinh tế số và mở rộng khả năng cho thuê tài chính đối với tài sản vô hình.
