Cú sốc giá nhiên liệu đang trở thành bài kiểm tra căng thẳng tài chính thực sự đầu tiên đối với các hãng hàng không Mỹ kể từ đại dịch COVID-19. Tình trạng này dự kiến sẽ tạo ra một đợt thanh lọc thị trường, trong đó các hãng hàng không yếu kém buộc phải thu hẹp quy mô, gánh thêm nợ hoặc chịu thua lỗ nặng nề, trong khi những đối thủ mạnh tranh thủ đầu tư và gia tăng thị phần.
Tình hình trở nên trầm trọng khi giá nhiên liệu máy bay đã tăng vọt lên mức 4,24 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít) vào tuần trước, so với mức 2,50 USD/gallon ngay trước khi xảy ra các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel (Ix-ra-en) nhằm vào Iran.
Theo Hiệp hội thương mại Airlines for America, nhiên liệu chiếm khoảng 25% chi phí hoạt động của các hãng hàng không. Do vé thường được bán trước nhiều tuần hoặc nhiều tháng, những hãng không thể kịp thời điều chỉnh giá vé để bù đắp chi phí tăng nhanh.
Tại châu Âu và một số khu vực ở châu Á, tác động của cuộc xung đột tại Iran đã bộc lộ rõ qua việc gián đoạn đường bay, cắt giảm chuyến bay và hạ dự báo triển vọng kinh doanh.
Tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody's cảnh báo các hãng hàng không giá rẻ và siêu rẻ sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo cao. Trước đợt tăng giá này, các hãng như JetBlue, Spirit và Frontier đều đã báo lỗ trong năm ngoái.
Spirit Airlines là hãng hàng không chịu ảnh hưởng lớn nhất. Hãng này đang trong quá trình hoàn tất thủ tục phá sản và cảnh báo giá nhiên liệu tăng vọt đang gây "tác động tiêu cực, ngay lập tức và đáng kể" đến kết quả kinh doanh. Nếu tình trạng này kéo dài, Spirit Airlines có nguy cơ đổ vỡ đàm phán với các chủ nợ và buộc phải thanh lý tài sản.
Bên cạnh đó, hãng xếp hạnh tín nhiệm S&P đánh giá JetBlue cũng rất dễ tổn thương do hãng dự kiến tiếp tục "đốt tiền" trong năm nay trước khi có thể đạt điểm hòa vốn vào năm 2027. Đầu năm nay, JetBlue ghi nhận mức thanh khoản khoảng 2,5 tỷ USD nhưng không có các hợp đồng phòng hộ rủi ro giá nhiên liệu.
Trong khi đó, cuộc khủng hoảng lại mở ra cơ hội cho những "ông lớn". Delta Air Lines và United Airlines cho thấy khả năng chống chịu tốt nhất trước cú sốc kéo dài mà không cần thay đổi chiến lược.
Giám đốc điều hành United Airlines, ông Scott Kirby, nhìn nhận việc giá nhiên liệu neo cao chính là cơ hội để hãng "mua lại tài sản, sáp nhập mạng lưới đường bay", động thái cho thấy họ đang chờ đợi đối thủ vấp ngã.
United Airlines hiện đang lên kịch bản xấu nhất, trong đó giá dầu Brent có thể chạm mốc 175 USD/thùng và duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng cho đến năm 2027, so với mức khoảng 112 USD/thùng vào cuối tuần qua. Nếu kịch bản này xảy ra, hóa đơn nhiên liệu hàng năm của United Airlines sẽ tăng thêm khoảng 11 tỷ USD, cao gấp đôi mức lợi nhuận kỷ lục hãng từng đạt được.
Giám đốc điều hành Delta, ông Ed Bastian cũng nhấn mạnh khi chi phí lớn nhất hoặc lớn thứ hai tăng gấp đôi gần như chỉ sau một đêm, tác động là vô cùng lớn. Nhiều hãng sẽ không có đủ biên lợi nhuận để gánh vác mức tăng đó.
Đối với các hãng hàng không tầm trung, triển vọng vẫn còn nhiều rủi ro. American Airlines dự kiến kết thúc quý I/2026 với hơn 10 tỷ USD thanh khoản, nhưng đang gánh khoản nợ dài hạn khoảng 25 tỷ USD. Hãng hàng không cho biết cứ mỗi xu tăng thêm trong giá nhiên liệu máy bay sẽ làm chi phí hàng năm đội thêm khoảng 50 triệu USD. Southwest Airlines dù sở hữu bảng cân đối kế toán mạnh, nhưng Fitch cảnh báo cú sốc kéo dài vẫn có thể gây áp lực lên lợi nhuận và thanh khoản.
Cú sốc nhiên liệu và khủng hoảng tài chính năm 2008 từng châm ngòi cho làn sóng sáp nhập, thu gọn ngành hàng không Mỹ từ phân mảnh về tay 4 "ông lớn". Theo các nhà phân tích của J.P. Morgan, chu kỳ hiện tại có khả năng khoét sâu khoảng cách cạnh tranh trước khi dẫn đến bất kỳ thương vụ sáp nhập chính thức nào.
Fitch dự báo những dấu hiệu khủng hoảng đầu tiên trên thị trường sẽ bộc lộ qua việc các hãng hàng không mạnh tay cắt giảm công suất, đắp chiếu máy bay, hoãn chi tiêu và phải vay nợ mới để củng cố thanh khoản.
