Hạ tầng hàng không Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mang tính bản lề, được ví như “đại chu kỳ” mở rộng trong giai đoạn 2025–2030, với tầm nhìn đến năm 2050.
Áp lực quá tải ngày càng rõ nét
Theo báo cáo của chứng khoán SHS, tính đến năm 2025, Việt Nam có 22 cảng hàng không, phục vụ khoảng 100 triệu hành khách mỗi năm. Tuy nhiên, hệ thống này đang đối mặt với tình trạng quá tải nghiêm trọng. Nhiều sân bay trọng điểm như Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng hay Cam Ranh đã vận hành vượt công suất thiết kế trong thời gian dài.
Trong bối cảnh nhu cầu di chuyển bằng đường hàng không tăng mạnh, việc mở rộng và nâng cấp hệ thống sân bay trở nên cấp thiết.
Theo các dự báo, trong 10 năm tới, lượng hành khách qua các cảng hàng không tại Việt Nam có thể tăng gần gấp ba, đạt khoảng 300 triệu lượt mỗi năm, tương đương tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 10,7% – thuộc nhóm cao nhất khu vực.
Quy hoạch mạng lưới đa trung tâm
Trước áp lực đó, chiến lược quy hoạch quốc gia đã được định hình theo hướng phát triển mạng lưới sân bay đa trung tâm, giảm phụ thuộc vào một số “siêu cảng” hiện hữu.
Cụ thể, Bộ Giao thông Vận tải đề xuất xây mới 6 sân bay đến năm 2030 và bổ sung thêm 3 sân bay đến năm 2050. Mục tiêu dài hạn là đến năm 2050, khoảng 95% dân số có thể tiếp cận sân bay trong bán kính 100 km.
Song song với việc xây mới, hàng loạt sân bay hiện hữu cũng được nâng cấp mạnh về công suất. Nội Bài dự kiến tăng từ 25 lên 60 triệu khách/năm; Tân Sơn Nhất từ 28 lên 50 triệu; Đà Nẵng từ 10 lên 25 triệu; Cam Ranh từ 6,5 lên 25 triệu. Nhiều sân bay địa phương như Cát Bi, Vinh, Phú Quốc, Cần Thơ… cũng được mở rộng đáng kể.
Một trong những dự án đáng chú ý của chiến lược phát triển là sân bay quốc tế Long Thành – dự án được xem là biểu tượng mới của hạ tầng hàng không Việt Nam. Với tiêu chuẩn 4F cao nhất, Long Thành được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm trung chuyển hàng không tầm cỡ khu vực.
Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành (Đồng Nai) là công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư giai đoạn 1 với tổng mức vốn hơn 100.000 tỷ đồng. Dự án được khởi công từ đầu năm 2021, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm trung chuyển hàng không quy mô lớn của khu vực. Theo quy hoạch, giai đoạn 1 có công suất 25 triệu hành khách mỗi năm và dự kiến đưa vào khai thác trong năm 2026.
Khi hoàn thiện toàn bộ 3 giai đoạn, sân bay này sẽ đạt công suất khoảng 100 triệu hành khách/năm, góp phần giảm tải cho Tân Sơn Nhất và thúc đẩy phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Hiện dự án đang bước vào giai đoạn hoàn thiện các hạng mục chính, chuẩn bị cho vận hành thương mại.
Một điểm đáng chú ý là sự phân bổ đầu tư trải dài trên toàn quốc, từ miền núi phía Bắc đến đồng bằng sông Cửu Long. Các sân bay như Điện Biên, Sa Pa, Nà Sản hay Lai Châu giúp cải thiện khả năng kết nối vùng cao; trong khi khu vực miền Trung và Tây Nguyên ghi nhận sự nâng cấp đồng loạt nhằm phục vụ du lịch.
Ở phía Nam, ngoài Long Thành, các sân bay như Phú Quốc, Cần Thơ hay Cà Mau cũng được nâng cấp để phục vụ phát triển kinh tế vùng.
Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, việc đẩy nhanh phát triển hạ tầng hàng không không chỉ là nhu cầu nội tại, mà còn là bước đi chiến lược để Việt Nam nâng tầm vị thế trên bản đồ kinh tế – hàng không toàn cầu, góp phần tăng trưởng kinh tế.
