6% dân số thực sự đầu tư, phần lớn tài sản vẫn nằm trong két sắt, dưới gầm giường
Chia sẻ tại sự kiện “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ” do Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán (SRTC) phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức, bà Nguyễn Ngọc Linh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán DNSE nhận định Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên tích lũy tài sản mới.
Thị trường hiện có hơn 13,7 triệu tài khoản chứng khoán. Sau khi loại trừ các tài khoản trùng lặp, bà Linh ước tính khoảng 6% dân số Việt Nam thực sự tham gia đầu tư.
Trong khi đó, tài sản tài chính mới chỉ chiếm khoảng 9% tổng tài sản của các hộ gia đình. Phần lớn tài sản còn lại đang nằm ở bất động sản, tiền gửi tiết kiệm và vàng.
“Những tài sản này có một đặc điểm là thanh khoản thấp và được cất giữ đâu đó trong két sắt, dưới gầm giường hoặc trong ngân hàng”, bà Linh nói.
So với các thị trường như Thái Lan, Trung Quốc, Nhật Bản hay Mỹ, tỷ lệ người dân Việt Nam thực sự tham gia đầu tư tài chính vẫn còn khá thấp. Theo Tổng Giám đốc DNSE, đây vừa là khoảng trống, vừa là dư địa rất lớn cho thị trường.
Bà Linh kỳ vọng trong khoảng 10 năm tới, với sự tham gia của các thành viên thị trường, tỷ lệ này có thể tăng từ 6% hiện nay lên 30-40%.
Vì sao 95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường?
Tuy nhiên, số lượng nhà đầu tư gia tăng không đồng nghĩa với việc hành vi đầu tư đã thay đổi tương xứng. Theo bà Linh, trong khoảng 30 năm phát triển của thị trường chứng khoán, một câu chuyện vẫn lặp lại: FOMO và vòng lặp cảm xúc.
“Ai mua gì thì mình mua đấy, sản phẩm nào đang hot hay được ‘kick sale’ trên thị trường thì tiền cũng lập tức đổ vào đó”, bà Linh nói.
Theo bà Nguyễn Ngọc Linh, một vấn đề của thị trường hiện nay là cách tiếp cận nhà đầu tư vẫn nặng về việc “sale lợi suất” – từ lợi suất của danh mục, quỹ đầu tư đến từng cổ phiếu riêng lẻ.
Việc truyền thông quá tập trung vào mức sinh lời có thể khiến nhận thức và cách tiếp cận sản phẩm của nhà đầu tư trở nên thiếu đa dạng. Nhà đầu tư nhìn vào sản phẩm nào đang có lợi suất cao, dòng tiền có xu hướng tìm đến sản phẩm đó, nhưng lại thiếu sự kết nối với một câu hỏi quan trọng hơn: mình là ai và mục tiêu đầu tư của mình là gì?
Theo bà Linh, cách tiếp cận này cũng khiến nhà đầu tư thiếu động lực để duy trì kỷ luật và thực hiện tái cân bằng danh mục. Khi quyết định đầu tư chủ yếu được dẫn dắt bởi câu hỏi “lợi suất hiện tại là bao nhiêu”, nhà đầu tư có thể vô tình bỏ qua nền tảng quan trọng hơn là kiến thức tài chính cá nhân và kỹ năng đầu tư.
Hệ quả là khi thị trường biến động, niềm tin của nhà đầu tư cũng dễ bị lung lay. Bà Linh dẫn lại một con số thường được nhắc tới trên thị trường rằng sau mỗi đợt biến động mạnh, có tới 95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường.
“Chúng ta vẫn thường xuyên thống kê mỗi tháng có thêm bao nhiêu tài khoản chứng khoán, bao nhiêu nhà đầu tư tham gia quỹ. Nhưng thực tế, quy mô tài sản quản lý, hay AUM, lại chưa tăng tương xứng với tốc độ tăng của số lượng tài khoản”, bà nói.
Theo bà Linh, điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận đối với thế hệ nhà đầu tư mới. Thay vì nhìn nhà đầu tư dưới góc độ họ đang tham gia kênh nào — chứng khoán, vàng hay chứng chỉ quỹ cần nhìn toàn bộ nhu cầu quản lý và tích lũy tài sản của họ như một thể thống nhất.
Theo lãnh đạo DNSE, trong bối cảnh nhà đầu tư ngày nay đã có khả năng tiếp cận lượng thông tin rất lớn, vai trò của nền tảng không chỉ là cung cấp thêm thông tin. Quan trọng hơn là giúp nhà đầu tư chuyển hóa thông tin đã tiếp cận thành một kế hoạch tài chính cá nhân và những hành động đầu tư cụ thể.
