RMB đã bắt đầu thể hiện các đặc điểm chính của một đồng tiền trú ẩn an toàn, được hỗ trợ bởi nền tảng thể chế vững chắc và ổn định kinh tế vĩ mô của Trung Quốc.
Những nền tảng hỗ trợ RMB trở thành tài sản trú ẩn
Thứ nhất, thặng dư tài khoản vãng lai kéo dài và dự trữ ngoại hối dồi dào của Trung Quốc tạo nền tảng vững chắc cho RMB. Những dự trữ này cho phép Ngân hàng Trung ương can thiệp để ổn định tỷ giá trong thời kỳ biến động, từ đó, củng cố niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài.
Thứ hai, thị trường tài chính Trung Quốc có quy mô lớn và thanh khoản tốt. Đến cuối năm 2024, lượng trái phiếu Chính phủ Trung Quốc đang lưu hành vượt 34 nghìn tỷ RMB (4,75 nghìn tỷ USD), trong khi thanh khoản liên ngân hàng vẫn duy trì mạnh mẽ. Trong năm qua, khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày trên thị trường ngoại hối nội địa vượt 160 tỷ USD, đưa RMB vào nhóm các đồng tiền được giao dịch tích cực nhất toàn cầu.
Thứ ba, tài sản RMB ngày càng hấp dẫn hơn. Thị trường trái phiếu Trung Quốc được xếp hạng tín nhiệm A+, tỷ lệ nợ chính phủ/GDP ở mức vừa phải và lạm phát vẫn thấp. Năm 2024, dòng vốn đầu tư ròng nước ngoài vào trái phiếu Trung Quốc đạt 46,8 tỷ USD, tăng 4,2 lần so với năm 2023, nâng tổng giá trị nắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài vượt quá 4 nghìn tỷ RMB. Hiện có hơn 80 ngân hàng trung ương đã đưa RMB vào dự trữ ngoại hối, chủ yếu dưới dạng trái phiếu Chính phủ Trung Quốc và các chứng khoán có tín nhiệm cao.
So với các đồng tiền trú ẩn truyền thống như USD, JPY và CHF, RMB nổi bật nhờ tỷ giá ổn định và mức lãi suất tương đối hấp dẫn. Mức độ quốc tế hóa của đồng tiền này cũng đã tiến bộ đáng kể.
Những rào cản còn tồn tại và khuyến nghị chính sách
Tuy nhiên, các tài sản RMB vẫn chưa chiếm lĩnh đầy đủ trong thị trường tài chính toàn cầu. Nguyên nhân là do một số khó khăn vận hành tại thị trường tài chính Trung Quốc và việc RMB chưa hoàn toàn chuyển đổi tự do, khi vẫn còn áp dụng các biện pháp kiểm soát tài khoản vốn.
Để đồng Nhân dân tệ hướng tới vai trò lớn hơn trong nhóm tài sản trú ẩn an toàn, các chuyên gia kinh tế đưa ra một số khuyến nghị sau:
(1) Tăng giá trị nội tại của các tài sản RMB và củng cố niềm tin thị trường
Các nhà đầu tư vào tài sản trú ẩn quan tâm hàng đầu đến sức khỏe kinh tế - tài chính của quốc gia phát hành. Do đó, Trung Quốc cần duy trì tăng trưởng ổn định và kiểm soát rủi ro tài chính; thúc đẩy tiêu dùng trong nước, chuyển đổi mô hình tăng trưởng; xử lý triệt để rủi ro hệ thống, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản; đảm bảo chính sách vĩ mô ổn định, minh bạch để củng cố hình ảnh “neo ổn định” cho RMB trong nền kinh tế toàn cầu.
(2) Cải thiện quản lý dòng vốn qua biên giới và thu hút nhà đầu tư dài hạn
Trung Quốc đã tạo khuôn khổ cho các tổ chức quốc tế (ngân hàng trung ương, quỹ đầu tư quốc gia, nhà đầu tư thể chế) tiếp cận thị trường nội địa. Bước tiếp theo là: Đơn giản hóa thủ tục đầu tư xuyên biên giới, tích hợp hệ thống tài khoản đầu tư - thanh toán thành mô hình “một cửa”; Áp dụng cơ chế kiểm soát vốn linh hoạt, dựa trên rủi ro, thay vì hạn chế đồng loạt; chỉ can thiệp trong trường hợp có biến động lớn đe dọa ổn định tài chính; Tăng cường đối thoại với các thể chế quốc tế như IMF để đảm bảo tính minh bạch và giới hạn của các biện pháp kiểm soát vốn.
(3) Phát triển thị trường RMB ngoài nước
Thị trường RMB ngoài nước còn hạn chế về quy mô và thanh khoản, đặc biệt dễ căng thẳng trong khủng hoảng. Trung Quốc nên hỗ trợ các trung tâm RMB ngoài đại lục chủ chốt, chẳng hạn như Khu Hành chính Đặc biệt Hồng Kông, trong việc tăng cường khả năng cung ứng thanh khoản. Trong các giai đoạn thị trường căng thẳng, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc nên bơm thanh khoản thông qua các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông nhằm ngăn chặn việc lãi suất tăng đột biến và chênh lệch quá lớn so với tỷ giá hối đoái trong đại lục.
Việc mở rộng danh mục các sản phẩm RMB ở nước ngoài cũng rất cần thiết. Điều này bao gồm việc bình thường hóa hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ bằng RMB ở nước ngoài và thúc đẩy giao dịch hàng hóa và cổ phiếu định giá bằng RMB nhằm tạo ra nhiều công cụ có chất lượng đầu tư và khả năng trú ẩn an toàn.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng nên khuyến khích sự tham gia rộng rãi hơn từ các trung tâm tài chính khác. Việc mở rộng mạng lưới các ngân hàng thanh toán RMB và các nhà tạo lập thị trường ở các khu vực như châu Âu và Trung Đông sẽ giúp giảm thiểu rủi ro thanh khoản do phụ thuộc vào một trung tâm duy nhất ở châu Á.
(4) Mở rộng nguồn cung tài sản an toàn định giá bằng RMB và cải thiện cơ chế định giá thị trường cũng như quản lý rủi ro
Mặc dù thị trường trái phiếu của Trung Quốc đã mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài, tỷ trọng nắm giữ vẫn tập trung nhiều vào trái phiếu Chính phủ và trái phiếu của các ngân hàng chính sách. Để mở rộng cơ sở tài sản an toàn, Trung Quốc nên củng cố thị trường trái phiếu Chính phủ định giá bằng RMB bằng cách tăng phát hành các trái phiếu có kỳ hạn dài nhằm cung cấp thêm các chuẩn tham chiếu cho lãi suất phi rủi ro dài hạn. Ngoài ra, cần nâng cao mức độ công bố thông tin, cải thiện hệ thống xếp hạng tín nhiệm, đồng thời, tối ưu hóa các chính sách lưu ký, thanh toán và thuế để giảm chi phí vận hành cho các tổ chức nước ngoài đầu tư vào trái phiếu Trung Quốc.
Bên cạnh đó, cần khuyến khích đầu tư nước ngoài vào một số loại trái phiếu chính quyền địa phương được lựa chọn, dưới các điều kiện kiểm soát rủi ro chặt chẽ. Những công cụ có cải thiện về tín nhiệm, được bảo lãnh hoặc công bố thông tin tốt hơn có thể làm tăng sức hấp dẫn và mở rộng nguồn cung tài sản an toàn định giá bằng RMB.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, trái phiếu chính phủ được chấp nhận rộng rãi làm tài sản thế chấp sẽ có tính thanh khoản và sức hấp dẫn toàn cầu cao hơn. Để hỗ trợ điều này, Trung Quốc cần hoàn thiện khung pháp lý về quản lý tài sản thế chấp xuyên biên giới, đảm bảo có các cơ chế xử lý tài sản thế chấp hiệu quả và kiểm soát rủi ro tốt. Điều này sẽ đặt nền móng cho việc mở rộng danh mục trái phiếu RMB được sử dụng làm tài sản thế chấp xuyên biên giới trong tương lai.
(5) Trung Quốc nên đóng vai trò tích cực và dẫn dắt hơn trong hợp tác tài chính quốc tế.
Để định vị RMB như một trụ cột quan trọng trong hệ thống tài sản an toàn toàn cầu đa dạng, đồng tiền này cần đạt được mức độ chấp nhận quốc tế rộng rãi hơn và có sự hậu thuẫn thể chế mạnh mẽ hơn. Trung Quốc có thể thúc đẩy mục tiêu này thông qua một số bước cụ thể sau:
Một là, thúc đẩy các cuộc thảo luận trong khuôn khổ các thể chế đa phương như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về việc mở rộng nguồn cung tài sản an toàn toàn cầu, đồng thời, vận động cho một khuôn khổ đa tiền tệ nhằm tăng cường sự ổn định tài chính toàn cầu. qua đó, xây dựng sự đồng thuận cho vai trò lớn hơn của RMB.
Hai là, làm sâu sắc hơn hợp tác tài chính với các nền kinh tế lớn thông qua việc mở rộng các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương bằng đồng nội tệ với các ngân hàng trung ương ở châu Âu và châu Á, cũng như thiết lập các cơ chế hỗ trợ thanh khoản RMB tại các khu vực như châu Phi và châu Á.
(6) Củng cố vai trò của RMB như một yếu tố ổn định trong các nền kinh tế khu vực, ví dụ, bằng cách thúc đẩy việc sử dụng RMB nhiều hơn trong thanh toán và quyết toán xuyên biên giới, đặc biệt là giữa các quốc gia tham gia sáng kiến "Vành đai và Con đường".
