Sự cải thiện này diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ được FTSE Russell nâng hạng lên “Thị trường mới nổi thứ cấp” vào tháng 9 năm 2026.
ROAA tăng mạnh nhờ ký quỹ và đầu tư cổ phiếu
Theo VIS Rating, trong 9 tháng năm 2025 hiệu quả sinh lời của toàn ngành chứng khoán đã được cải thiện đáng kể. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản bình quân (ROAA) toàn ngành tăng 90 điểm cơ bản so với quý trước, đạt mức 5.7% trong 9T2025.
Sự cải thiện này chủ yếu đến từ thu nhập từ hoạt động cho vay ký quỹ và đầu tư cổ phiếu, trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư cải thiện khi Việt Nam tiến gần hơn đến việc được nâng hạng thị trường.
Các CTCK lớn, bao gồm nhóm liên kết ngân hàng (như VPB, TCX, VPS, MBS, SSI), nhờ nền tảng vốn vững chắc, đã đẩy mạnh hoạt động cho vay ký quỹ nhanh hơn và ghi nhận thu nhập cao hơn từ mảng này.
Các công ty có danh mục đầu tư cổ phiếu lớn (như VIX, SHS, VCI) ghi nhận mức tăng ROAA mạnh nhất, tăng bình quân 2,6 điểm phần trăm so với quý trước, đạt 11,6% trong Quý III/2025.
VIS Rating dự kiến cả năm 2025 ROAA toàn ngành sẽ tăng 80 điểm cơ bản so với cùng kỳ, đạt mức 5,5%. Tuy nhiên, tăng trưởng lợi nhuận sẽ bị hạn chế đối với các công ty chưa có kế hoạch tăng vốn mới (ví dụ: MASVN, KIS), do dư nợ cho vay ký quỹ của các công ty này đã tiệm cận mức trần 200% vốn chủ sở hữu theo quy định.
Chất lượng tài sản duy trì ổn định
Rủi ro tài sản toàn ngành được đánh giá là ổn định nhờ một số yếu tố tích cực. VIS Rating cho biết, tỷ lệ tài sản rủi ro cao của toàn ngành đã giảm xuống còn 17% trong 9 tháng năm 2025, từ mức 19% trong Quý II.
Sự ổn định này đạt được nhờ danh mục đầu tư trái phiếu ổn định và việc các công ty đẩy mạnh hoạt động cho vay ký quỹ (ví dụ: VPBANKS, VPSS, VCBS, VIX) khi thị trường chứng khoán sôi động.
Hoạt động giao dịch mạnh mẽ từ nhà đầu tư cá nhân đã giúp kiểm soát rủi ro cho vay ký quỹ, nhờ giảm mức độ tập trung cho vay khách hàng lớn.
VIS Rating nhận định, dủi ro tài sản toàn ngành được kỳ vọng sẽ duy trì ổn định trong Quý IV/2025 nhờ tăng trưởng cho vay ký quỹ mạnh mẽ, tỷ lệ tài sản đảm bảo ở mức cao và tỷ lệ chậm trả trái phiếu doanh nghiệp giảm dần.
Tăng vốn và đòn bẩy: chiến lược mở rộng
Theo VIS Raitng, hoạt động tăng vốn mới được xem là chiến lược cốt lõi nhằm hỗ trợ tăng trưởng bền vững của ngành.
Tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành có xu hướng giảm dần, dù đã tăng nhẹ lên 2,7 lần trong 9 tháng năm 2025. Việc tăng đòn bẩy tạm thời này là do các công ty tăng vay ngắn hạn để hỗ trợ cho vay ký quỹ và đầu tư cổ phiếu (ví dụ: MBS, HCM, VCBS, VPBANKS, VPSS).
Tổng kế hoạch tăng vốn mới đã được công bố trong năm 2025 đạt 97 nghìn tỷ đồng, gấp ba lần vốn tăng thực tế trong năm 2024, điều này sẽ giúp ổn định tỷ lệ đòn bẩy và hỗ trợ mở rộng hoạt động kinh doanh.
Một số công ty lớn (ví dụ: VCI, VND (A- Ổn định)) và công ty chứng khoán nhỏ (ví dụ: VIX, DSE, HDBS) đã công bố kế hoạch tăng vốn, trong đó một số gần như tăng gấp đôi vốn chủ sở hữu. VPBANKS, VPSS và MBS dự kiến sẽ hoàn thành tăng vốn trong Quý IV/2025 nhằm hỗ trợ hoạt động cho vay ký quỹ.
Bên cạnh đó, quy định sửa đổi về tính toán tỷ lệ an toàn tài chính đã tăng hệ số rủi ro đối với khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp thêm 10%. Tuy nhiên, tác động đến các công ty tập trung vào trái phiếu (ví dụ: TPS (BBB Ổn định)) được đánh giá là hạn chế, nhờ việc tăng vốn mới giúp tăng bộ đệm hấp thụ rủi ro.
Nguồn vốn và thanh khoản kiểm soát tốt
Trong 9 tháng, thanh khoản toàn ngành vẫn được kiểm soát ổn định.Cụ thể, rủi ro thanh khoản được kiểm soát nhờ các đợt tăng vốn mới và bộ đệm tài sản thanh khoản vững chắc (ví dụ: MBS, HCM).
Các CTCK có khả năng tiếp cận hiệu quả với nguồn vốn tín dụng ngân hàng (ví dụ: VCBS) và tăng cường huy động nguồn vốn dài hạn (ví dụ: ACBS, SHS).
Dấu hiệu tăng vay ngắn hạn để mở rộng hoạt động kinh doanh được phản ánh qua việc Tỷ lệ dòng tiền vào/dòng tiền ra giảm xuống còn 95% trong 9 tháng 2025, từ mức 100% trong 6 tháng 2025.
Các công ty chứng khoán đã tăng tính ổn định của nguồn vốn thông qua phát hành trái phiếu dài hạn (ví dụ: ACBS, SHS) và tăng vay nợ từ khách hàng cá nhân/tổ chức (ví dụ: VPBANKS, HCM, MBS, KAFI, HDBS, VCI, SSI, KIS).
Như vậy, ngành chứng khoán đang chủ động xây dựng nền tảng vốn mạnh mẽ để hỗ trợ tăng trưởng cho vay ký quỹ trong bối cảnh thị trường tích cực và kỳ vọng nâng hạng. Những công ty có lợi thế về vốn lớn, đặc biệt là các công ty liên kết với ngân hàng, được kỳ vọng sẽ dẫn dắt tăng trưởng lợi nhuận trong năm 2026.
