Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tuần này lên mức cao nhất kể từ năm 2007, đẩy chi phí vay của các doanh nghiệp phụ thuộc vào nợ tăng mạnh.
Diễn biến này khiến làn sóng xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), vốn đã hút lượng vốn kỷ lục, có nguy cơ ngày càng tốn kém.
Theo ước tính hồi tháng 6 của ngân hàng JPMorgan Chase, từ nay đến năm 2030 sẽ có khoảng 4.100 tỷ USD nợ liên quan đến AI được phát hành để đáp ứng nhu cầu khổng lồ của thị trường.
Tuy nhiên, doanh nghiệp nào quay lại thị trường vốn lúc này đều phải đối mặt với lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm ở mức gần 5,17%, cao hơn khoảng 1 điểm phần trăm so với đầu năm. Muốn thu hút nhà đầu tư, các tổ chức phát hành buộc phải đưa ra tỷ suất sinh lời hấp dẫn hơn để thu hút giới đầu tư.
Doanh nghiệp nhỏ chịu thiệt
Các "ông lớn" điện toán đám mây như Amazon, Google, Meta và Microsoft đã cam kết chi hàng trăm tỷ USD trong năm nay và dự kiến tăng mạnh vào năm 2027. Nhờ xếp hạng tín nhiệm ở mức đáng đầu tư, họ vẫn tiếp cận được nguồn vốn giá rẻ. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ hơn gặp nhiều khó khăn.
Điển hình như trong tuần trước, tập đoàn SoftBank của Nhật Bản phải huy động 11,1 tỷ USD thông qua đợt phát hành trái phiếu lợi suất cao, chấp nhận mức lợi suất tới 9,75% cho kỳ hạn 7 năm. Chuyên gia Mark Malek từ công ty tư vấn tài chính Siebert Financial nhận định các công ty này buộc phải chấp nhận mọi mức giá để gom đủ vốn cạnh tranh.
Hay như hãng điện toán đám mây thế hệ mới CoreWeave có cổ phiếu tăng gần 8% trong tuần. Tuy vậy, trong hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) tính đến tháng 6, hãng cảnh báo lãi suất cứ tăng thêm mỗi 100 điểm cơ bản (1 điểm phần trăm), chi phí lãi vay của hãng sẽ tăng 30 triệu USD.
Một câu chuyện khác đáng chú ý trên thị trường là cổ phiếu Oracle giảm 7% trong tuần và mất khoảng 30% giá trị từ đầu năm. Diễn biến này xảy ra sau khi có thông tin công ty công nghệ máy tính này phải kích hoạt điều khoản "bất khả kháng" để trì hoãn thanh toán cho dự án trung tâm dữ liệu tại bang New Mexico nhằm tránh chi phí đội lên. Dù vậy, Oracle khẳng định dự án vẫn đúng tiến độ.
Giới đầu tư nhận định các dự án đám mây thế hệ mới sẽ ngày càng khó gọi vốn khi dư địa hấp thụ chi phí thu hẹp dần. Các bên cho vay đang trở nên kén chọn hơn, với ước tính thị trường hiện chỉ thực sự quan tâm khoảng 20 trong số 50 công ty đám mây thế hệ mới.
Rào cản ngoài bài toán vốn
Ngoài áp lực tài chính, ngành hạ tầng AI còn vấp phải nhiều rào cản khác. Trước đợt tăng lợi suất, lãnh đạo OpenAI và Anthropic, hai công ty khởi nghiệp được định giá gần 1.000 tỷ USD, đã kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển AI vì lo ngại nguy cơ mất kiểm soát.
Cùng lúc đó, làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu đang lan rộng trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11. Theo thăm dò của đài NBC News do nền tảng khảo sát trực tuyến SurveyMonkey thực hiện, 69% số người được hỏi phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu tại địa phương mình.
Xu hướng này đã có ảnh hưởng thực tế: Thống đốc bang Texas Greg Abbott ngày 27/9 ra lệnh tạm dừng cấp phép môi trường cho các trung tâm dữ liệu. Ông Abbott cũng đã đình chỉ việc phê duyệt đấu nối lưới điện cho các cơ sở này hồi tháng trước.
Dù vậy, nhu cầu AI vẫn bùng nổ mạnh mẽ. Đơn cử, ứng dụng trợ lý ảo Muse của Meta ghi nhận 2,5 triệu lượt tải trên toàn cầu chỉ trong hai tuần đầu tháng 9, vượt ChatGPT của OpenAI trên App Store. Chuyên gia Mark Mahaney của công ty tài chính Evercore dự báo Muse có thể đạt 100 triệu người dùng trong 6 đến 12 tháng tới.
Vì vậy, giới chuyên gia tài chính vẫn giữ cái nhìn lạc quan. Chuyên gia Andrew Giudici từ cơ quan xếp hạng tín nhiệm KBRA cho rằng thị trường sẽ không chững lại và các đợt phát hành nợ quy mô lớn sẽ tiếp diễn.
Một số chuyên gia tài trợ hạ tầng và lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành cũng nhận định dù chi phí tăng cao, mức cầu khổng lồ cùng các hợp đồng dài hạn được bảo chứng từ OpenAI hay Anthropic sẽ khiến việc hấp thụ chi phí trở nên dễ dàng hơn. Khi đó, mức tăng lợi suất 50 điểm cơ bản sẽ không đủ sức cản bước các nhà đi vay.
