Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo nghị định mới về đăng ký doanh nghiệp, với nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến hộ kinh doanh - một lực lượng kinh tế chiếm khoảng 30% GDP và đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Đây là bước đi nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ với Luật Doanh nghiệp sửa đổi, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.
Theo dự thảo, nghị định mới sẽ thay thế Nghị định 01/2021/NĐ-CP, đồng thời cập nhật, kế thừa nhiều nội dung liên quan đến hộ kinh doanh. Một trong những điểm nổi bật là đề xuất miễn đăng ký hộ kinh doanh đối với các trường hợp buôn bán nhỏ lẻ, có thu nhập thấp – như bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, thời vụ, dịch vụ nhỏ, cũng như hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối. Tuy nhiên, với những ngành nghề kinh doanh có điều kiện, yêu cầu đăng ký vẫn được giữ nguyên.
Dự thảo còn trao quyền cho UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức “thu nhập thấp” phù hợp với điều kiện từng địa phương. Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo sự linh hoạt trong quản lý, đồng thời giảm áp lực thủ tục hành chính cho các nhóm kinh doanh siêu nhỏ.
Bên cạnh đó, nghị định cũng siết chặt các quy định về đặt tên hộ kinh doanh. Tên gọi phải bao gồm cụm từ “Hộ kinh doanh” kèm theo tên riêng, không được sử dụng các từ dễ gây nhầm lẫn như “doanh nghiệp”, “công ty”, “tập đoàn”, hoặc các từ ngữ trái thuần phong mỹ tục, vi phạm đạo đức xã hội. Ngoài ra, tên không được trùng lặp với các hộ kinh doanh đã đăng ký trong cùng xã, phường hoặc khu vực.
Dự kiến nghị định này sẽ được ban hành cùng thời điểm với Luật Doanh nghiệp sửa đổi để đảm bảo sự đồng bộ trong thực thi pháp luật. Trong khi đó, một loạt chính sách quản lý hộ kinh doanh cũng đang được siết chặt. Từ ngày 1/6/2025, Nghị định 70/2023/NĐ-CP và Thông tư 32/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, ngay sau khi các quy định mới được triển khai, thị trường đã xuất hiện tình trạng một số hộ kinh doanh từ chối thanh toán chuyển khoản, chỉ nhận tiền mặt nhằm che giấu doanh thu và tránh nghĩa vụ thuế.
Trước thực trạng này, ngày 4/6, Chi cục Thuế Khu vực I đã phát hành Thư ngỏ gửi tới các hộ và cá nhân kinh doanh, kêu gọi chấp hành nghiêm túc các quy định pháp luật, trung thực trong kê khai doanh thu và không thực hiện các hành vi gian lận thuế. Cơ quan thuế cũng đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp để được hưởng các chính sách ưu đãi về đầu tư và thuế theo Nghị quyết 198/2025/QH15, qua đó góp phần thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, minh bạch và bền vững.
Theo thống kê mới nhất từ ngành thuế, hiện có khoảng 37.000 hộ kinh doanh đạt doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, nhóm được đánh giá có tiềm năng chuyển đổi lên quy mô doanh nghiệp. Việc hoàn thiện khung pháp lý thông qua nghị định mới được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý rõ ràng, thúc đẩy khu vực hộ kinh doanh phát triển ổn định, đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế quốc dân.
