Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất hủy khoảng 810 triệu USD ngân sách liên bang đã được Quốc hội Mỹ phê chuẩn nhưng chưa chi, thông qua cơ chế gọi là “hủy bỏ túi” (pocket rescission).
Đây là lần thứ hai chính quyền Tổng thống Trump sử dụng cơ chế gây tranh cãi này để cắt giảm những khoản chi mà Nhà Trắng cho là không còn cần thiết hoặc không phù hợp với ưu tiên chính sách.
Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng (OMB) công bố đề xuất trên vào ngày 25/9, chỉ vài ngày trước khi tài khóa 2026 kết thúc vào ngày 30/9. Đề xuất gồm 11 khoản chi thuộc bảy bộ và cơ quan liên bang, cùng một số chương trình hỗ trợ quốc tế.
Khoản lớn nhất, khoảng 567 triệu USD, thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS), dành cho các chương trình phục vụ người không phải công dân Mỹ, trong đó có người tị nạn và trẻ vị thành niên không có người đi cùng. Nhà Trắng cho rằng nhu cầu đối với khoản ngân sách này đã giảm đáng kể do chính sách kiểm soát biên giới.
Các khoản khác gồm 70 triệu USD dành cho nghiên cứu, học bổng và hỗ trợ học thuật; 56 triệu USD từ chương trình hỗ trợ các tổ chức tư vấn nhà ở của Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị; 28 triệu USD từ các khoản tài trợ của HHS mà Nhà Trắng đánh giá là lãng phí hoặc trùng lặp; và 25 triệu USD từ chương trình hỗ trợ học sinh di cư của Bộ Giáo dục.
Đề xuất còn hủy hai khoản, mỗi khoản 15 triệu USD, thuộc Bộ Tư pháp và Bộ An ninh Nội địa; hai khoản, mỗi khoản 10 triệu USD, dành cho Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp của Cộng đồng Thiểu số và một chương trình dịch vụ pháp lý; 5 triệu USD từ Văn phòng Sức khỏe Người thuộc Nhóm Thiểu số của HHS; cùng 9 triệu USD từ chương trình bảo tồn rừng nhiệt đới và rạn san hô của Bộ Tài chính.
Theo Nhà Trắng, các khoản bị đề xuất hủy chủ yếu liên quan đến chương trình phục vụ người không phải công dân Mỹ, các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), hoặc những khoản chi mà chính quyền cho là không còn cần thiết. Chính quyền Mỹ khẳng định việc sử dụng cơ chế này phù hợp với Đạo luật Kiểm soát Ngân sách và Tạm giữ Ngân khoản năm 1974.
Cơ chế “hủy bỏ túi” được sử dụng khi tổng thống thông báo đề xuất hủy ngân sách quá gần cuối tài khóa, khiến quốc hội không còn đủ 45 ngày theo quy trình thông thường để xem xét đề xuất trước khi tài khóa kết thúc. Cách làm này gây tranh luận về quyền kiểm soát của tổng thống đối với các khoản chi do quốc hội quyết định.
Các nghị sĩ phản đối cho rằng tổng thống không thể đơn phương hủy ngân sách đã được quốc hội phê chuẩn. Thượng nghị sỹ đảng Cộng hòa Susan Collins đã lên tiếng chỉ trích động thái này.
Năm 2025, ông Trump từng sử dụng cơ chế trên để hủy khoảng 5 tỷ USD viện trợ nước ngoài và đóng góp cho các tổ chức quốc tế. Nhà Trắng khi đó gọi đây là lần đầu tiên quyền hạn này được sử dụng trong khoảng 50 năm.
Đề xuất mới có thể tiếp tục làm dấy lên tranh luận tại Quốc hội Mỹ về tính hợp pháp và phạm vi áp dụng của cơ chế “hủy bỏ túi”.
