Sóng nhiệt khắc nghiệt trong mùa Hè vừa qua đã đẩy tiền điện tăng vọt, khiến hàng triệu hộ gia đình thu nhập thấp tại Mỹ lâm vào cảnh nợ nần chồng chất và đối mặt với nguy cơ bị ngừng cung cấp điện khi thời tiết chuyển sang mùa Thu.
Mùa Hè 2026 ghi nhận mức nhiệt độ cao kỷ lục tại Mỹ, trung bình cao hơn khoảng 1,7 độ C so với mức thông thường và vượt qua cả thời kỳ nắng nóng lịch sử năm 1936. Theo dữ liệu từ cơ quan liên bang Mỹ, khoảng 1/6 số hộ gia đình ở Mỹ đang bị chậm thanh toán hóa đơn dịch vụ tiện ích.
Các bang vùng nóng như Arizona, Georgia, Virginia và Oklahoma quy định cấm cắt điện trong giai đoạn nắng nóng nguy hiểm nhất, khi chỉ số nhiệt vượt 38,3 độ C. Tuy nhiên, khi nhiệt độ hạ xuống 37,2 độ C vào giữa tháng 9/2026, các công ty điện lực đồng loạt gửi thông báo cắt điện, khiến đợt khủng hoảng khí hậu biến thành đợt đòi nợ diện rộng.
Tại thị trấn McAlester, bang Oklahoma với 18.000 dân, cựu công nhân chế biến gà Genia Weitz, 58 tuổi, nhận được thông báo yêu cầu thanh toán khoản nợ tiền điện lên tới 1.340 USD trong vòng 9 ngày. Khoản tiền này vượt xa nguồn thu nhập trợ cấp tàn tật 860 USD/tháng của bà.
Để tiết kiệm chi phí, bà Genia Weitz và chồng đã phải chuyển sang cách sống tập trung trong phòng khách rộng khoảng 28 m2, kéo rèm và treo chăn dày ở các lối đi để giữ khí lạnh từ chiếc máy điều hòa treo tường. Trong những đêm oi nóng khi nhiệt độ ngoài trời duy trì ở mức 29,4 độ C, chiếc máy điều hòa cùng máy trợ oxy của bà Genia Weitz và máy thở CPAP của ông Daryl Mason – chồng bà, phải chạy liên tục đến sáng.
Việc duy trì không gian sống duy nhất này tiêu tốn của gia đình gần 500 USD/tháng. Không còn khả năng chi trả, bà Genia Weitz phải nhờ bác sĩ ký giấy xác nhận tình trạng y tế nguy hiểm đến tính mạng để hoãn thời hạn cắt điện thêm 30 ngày.
Tình trạng nợ tiền điện diễn ra phổ biến ở nhiều tầng lớp dân cư. Tài xế xe buýt Sondra Beck cho biết bà cũng đang nợ 700 USD tiền điện đến hạn trả vào ngày 18/9.
Tại thành phố Tulsa, chuyên viên thu mua Shenia Mick, 36 tuổi, của Công ty Kỹ thuật GasTech có mức thu nhập hơn 80.000 USD/năm nhưng vẫn gặp kiệt quệ tài chính. Sau đợt nắng nóng kéo dài 17 ngày liên tiếp với nhiệt độ vượt 37,8 độ C, hóa đơn tiền điện hàng tháng của cô Shenia Mick vượt mức 500 USD.
Cô Shenia Mick đã phải vay nóng 379 USD để mua thêm máy điều hòa di động, nhưng thiết bị này lại tiếp tục đẩy hóa đơn tiền điện tháng 8 lên tới 589 USD. Với mức tiền thuê nhà khoảng 1.500 USD/tháng, cô Shenia Mick cho biết cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn khi liên tục phải vay mượn để đủ tiền sinh hoạt.
Đối với những người chọn hình thức trả trước như chị Autumn Cooper, 24 tuổi, học viên điều dưỡng tại Trung tâm Chăm sóc và Nghỉ dưỡng New Hope có mức lương 16 USD/giờ, áp lực tài chính diễn ra hàng ngày. Chị Autumn Cooper chi trung bình 12,29 USD/ngày cho tiền điện sinh hoạt cho gia đình 7 người và liên tục nhận cảnh báo tài khoản về mức 0 USD. Nợ nần đè nặng khiến chị Autumn Cooper phải lập bản kiến nghị trực tuyến đòi giảm giá điện và minh bạch hóa cước phí.
Nguyên nhân khiến giá điện tăng vọt được Công ty Điện lực Oklahoma (PSO) giải thích là do chi phí nhiên liệu, thiết bị tăng cao, cùng với chi phí nâng cấp hệ thống lưới điện đã cũ và đáp ứng phụ tải từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) mới.
Theo đánh giá của đơn vị kiểm toán, nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng, PSO dự kiến đầu tư 1,2 tỷ USD vào nguồn phát và lưu trữ điện mới, nhưng một phần chi phí này đã gián tiếp phân bổ lên hóa đơn của người dân. Trong năm 2024, PSO đã thực hiện cắt điện 58 lần trên mỗi 100 khách hàng, đạt tỷ lệ ngắt kết nối cao nhất đối với các công ty điện lực tư nhân tại Mỹ.
Đợt khủng hoảng tiền điện tại Mỹ cũng khiến các tổ chức từ thiện và nhà thờ địa phương ở Mỹ rơi vào tình trạng quá tải. Tổ chức từ thiện Shared Blessings cho biết số lượng người xin hỗ trợ tiền điện đạt 43 trường hợp, vượt xa hạn mức trợ giúp 10 người/tháng mà tổ chức này có thể thực hiện.
Tại nhà thờ First Baptist, đại diện nhà thờ cho biết nguồn quỹ hỗ trợ đã cạn kiệt sau khi chính vị linh mục nhà thờ nhận hóa đơn tiền điện lên tới 1.800 USD trong tháng trước. Cuộc khủng hoảng năng lượng do nắng nóng kéo dài đang đẩy nhiều gia đình nghèo vào vòng xoáy nợ nần không lối thoát.
