Trong các nội dung kiến nghị, HoREA tập trung đề xuất xoay quanh việc tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung, khơi thông dòng vốn, và bảo đảm an sinh xã hội cho người có thu nhập trung bình và thấp.
Lấy thể chế làm động lực chính
Theo HoREA, hiện thị trường bất động sản đang trong giai đoạn vừa qua đối mặt với tình trạng lệch pha cung - cầu nghiêm trọng, dư thừa phân khúc cao cấp trong khi cực kỳ khan hiếm nhà ở giá rẻ và nhà ở xã hội. Đón đầu các chủ trương mới của Đảng và Nhà nước về định hướng phát triển nhà ở, HoREA nhấn mạnh sự cần thiết phải luật hóa chính sách phát triển "nhà ở thương mại giá phù hợp".
Theo đó, HoREA cho rằng, phân khúc nhà ở thương mại giá phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu thực của nhóm người có thu nhập trung bình và thấp - những đối tượng không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nhưng cũng không đủ sức tiếp cận nhà ở thương mại giá cao. Việc bổ sung loại hình này không chỉ giúp gia tăng nguồn cung mà còn đóng vai trò tái cấu trúc thị trường theo hướng lành mạnh, bền vững hơn.
Để thu hút các doanh nghiệp tự nguyện tham gia phân khúc nhà ở giá phù hợp mà không gây áp lực bao cấp cho ngân sách Nhà nước, HoREA kiến nghị thiết kế một khung pháp lý riêng biệt.
Cụ thể, Nhà nước không nên khống chế mức lợi nhuận tối đa hay can thiệp quá sâu vào quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp, mà để thị trường và các quy luật kinh tế quyết định dựa trên "giá trần" (giá bán, giá thuê tối đa) do UBND cấp tỉnh quy định.
Bên cạnh đó, chủ đầu tư và người mua nhà tại các dự án này cần được tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, thủ tục đầu tư theo luồng xanh rút gọn, và áp dụng các chỉ tiêu quy hoạch linh hoạt phù hợp với thực tiễn từng địa phương. Đặc biệt, người mua nhà thương mại giá phù hợp sau khi đã được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu (sổ hồng) sẽ có toàn quyền định đoạt tài sản theo nhu cầu, thay vì bị ràng buộc thời gian hạn chế chuyển nhượng.
Quản lý hiệu quả nhà trọ
Bên cạnh đó, HoREA cũng việc kiến nghị bổ sung chính sách quản lý và ưu đãi đối với loại hình "nhà ở riêng lẻ có nhiều phòng ở cho thuê dài hạn" (thường gọi là khu nhà trọ cá nhân).
Theo HoREA, chỉ riêng tại TP HCM (cũ) có hơn 60.470 khu nhà trọ với hơn 560.000 phòng trọ cho thuê dài hạn, đáp ứng chỗ thuê trọ cho hơn 1,4 triệu người hoặc tại Bình Dương (cũ) có khoảng 1,2 triệu người nhập cư mà đa số đều thuê phòng trọ tại các khu nhà trọ để ở.
Với số lượng phòng trọ khổng lồ tại các đô thị lớn và khu vực công nghiệp, việc hoàn thiện hành lang pháp lý và trao các chính sách ưu đãi tương tự chủ đầu tư nhà ở xã hội cho cá nhân đầu tư phòng trọ sẽ huy động tối đa nguồn lực xã hội chăm lo chỗ ở cho người lao động.
Ngoài ra, HoREA cũng đề xuất bổ sung các quy định cụ thể về phát triển nhà ở tại khu vực nông thôn, chính sách nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức Nhà nước, cũng như đẩy mạnh công tác chỉnh trang, tái thiết đô thị và di dời nhà trên và ven sông, kênh rạch.
"Cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư là một chính sách rất lớn của Luật Nhà ở, nhưng đây chỉ là một bộ phận của chính sách chỉnh trang, tái thiết đô thị, trong đó còn có hoạt động “chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị cũ, lụp xụp” và hoạt động “di dời nhà trên và ven sông, kênh rạch” cần được quy định trong Luật Nhà ở và còn chịu sự điều chỉnh của Luật Quy hoạch đô thị, nông thôn và các luật có liên quan", HoREA nhấn mạnh.
Những góp ý của HoREA được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, khả thi, góp phần giải quyết căn cơ bài toán an cư lạc nghiệp cho người dân trong giai đoạn phát triển mới.
