Đành rằng là mở rộng…
Tâm tư của KTS Trần Huy Ánh, Uỷ viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội không chỉ đến từ góc nhìn chuyên môn thuần tuý. Hơn nửa thế kỷ gắn bó với đô thành ngàn năm văn hiến, cũng như rất nhiều người con Hà Nội, Hồ Hoàn Kiếm (hay Hồ Gươm) là sợi dây nối kết lịch sử từ ngàn năm trước với hiện tại.
Hồ Gươm là điểm chạm cảm xúc, là báu vật tinh thần mà ai ai cũng nâng niu, trân trọng, dù rằng, đối với giới kiến trúc sư, tình cảm này đã hơn một lần khiến các dự định quy hoạch không gian hồ trở nên dang dở.
“Quy hoạch phân khu đô thị khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận nằm trong Quy hoạch chung của Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Đây là việc buộc phải làm và rõ ràng, lần này, Hà Nội đã quyết tâm thực hiện nhiệm vụ này”, KTS Trần Huy Ánh trầm ngâm.
Nhìn vào phương án quy hoạch đang được lấy ý kiến, theo vị KTS, thứ nhất, phương án đã đặt ra vấn đề phải mở rộng không gian Hồ Gươm.
Đơn vị tư vấn dự định mở rộng cả bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc. Trong đó, trục Đông - Tây sẽ kết nối từ phố Nhà thờ Lớn tới các phố thương mại.
Phương án mở rộng đường qua báo Nhân dân vốn đã có trong đề xuất của KTS Lê Thị Kim Dung từ năm 1995, đạt Giải thưởng lớn (Grand Prix) của Liên hiệp Hội Kiến trúc sư Quốc tế (UIA), và nay được cụ thể hoá là điều đáng mừng.
Một số không gian lớn đã và đang dự kiến hạ giải công trình xây dựng để mở rộng không gian công cộng như Trục Nam và Đông Nam kéo dài từ phố Tràng Tiền ra cảnh quan sinh thái Sông Hồng trong tương lai, hay khu vực Toà nhà Bưu Điện, Trụ sở UBND Thành phố cũng là những đề xuất mới có nhiều điểm tích cực.
“Dù vậy, ngay cả với giới chuyên môn, phương án quy hoạch trên diện tích 66ha chưa thể hiện được ý đồ bảo tồn gắn kết sự phát triển, tiếp biến liên tục hàng ngàn năm qua và tầm nhìn 100 năm tới với các lớp lang lịch sử - văn hoá – kiến trúc.
Ở đây, người ta lại dễ thấy hơn sự tối đa và tối ưu hoá cho các không gian lớn mà chưa thấy sự chú trọng tới cảm xúc của con người cộng đồng cư dân khi tiếp cận với không gian này. Có lẽ, đây cũng là điểm khiến dư luận đặt nhiều băn khoăn”, vị Uỷ viên Thường trực Hội Kiến trúc sư Hà Nội thẳng thắn.
Vấn đề thứ hai là Hà Nội mới bắt đầu phát triển không gian ngầm trong khi nhân loại đã có nhiều bài học thành công và thất bại mà Hà Nội có thể học hỏi. Tiếc là việc khai thác không gian ngầm chưa được đề cập thoả đáng trong đồ án này.
Đơn vị tư vấn mới chỉ đơn giản là đào sâu để có thêm không gian dưới đất, trong khi ngay tại Hồ Gươm có những không gian lớn có thể gia tăng giá trị không gian ngầm bằng cách kết nối không gian mặt đất khi các tầng không gian ngầm kết nối với mặt đất và mở rộng tầm nhìn tới bầu trời.
“Khi mà không gian ngầm được phát triển thông minh, khai thác hiệu quả, thân thiện với tâm lý con người, nó sẽ trả lại không gian mặt đất cho cảnh quan thiên nhiên, cây cỏ, mặt nước và kết nối con người với thiên nhiên, con người với giao tiếp công cộng”, KTS Trần Huy Ánh giải thích.
Vấn đề thứ 3, Hồ Gươm là không gian cảnh quan kiến trúc đặc sắc vì chỉ quanh Hồ Gươm đã tích hợp nhiều tầng lịch sử qua kiến trúc của các giai đoạn khác nhau.
Đó là các công trình tôn giáo tín ngưỡng cổ xưa, khu phố cổ, những công trình thời cận đại, thời hiện đại, thời xã hội chủ nghĩa và thời đại Hồ Chí Minh. Sự hoà hợp, khoan hoà giữa các công trình mới với các công trình đại diện cho từng giai đoạn cần được duy trì.
Đặc biệt là công trình Cung Văn hoá Thiếu nhi Hà Nội không chỉ là di sản kiến trúc hiện đại, bứt phá kiến trúc cũ để hình thành phong cách kiến trúc hiện đại Việt Nam độc lập và chủ động hội nhập quốc tế …
Công trình còn mang kỷ niệm sâu sắc về thiên đường có thật giữa một Hà Nội gian khó, khi cả xã hội hy sinh tất cả để chăm sóc thế hệ tương lai. Hơn 35 triệu lượt trẻ em được vui chơi trong không gian đẹp đẽ, hạnh phúc ấy, để rồi trưởng thành trở thành những công dân yêu nước, yêu CNXH. Các em trở thành những người lao động, nghệ sĩ xây dựng Thủ đô giàu đẹp, những chiến sĩ anh dũng trong các cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc, thống nhất đất nước.
“Với cơ hội sẵn có không gian đã giải phóng 2,1ha (khu Điện lực) và thêm nhiều ha mặt đất cộng với hàng chục ha phát triển không gian ngầm …, việc xây lại trụ giữ lại được Cung Thiếu nhi trong khi vẫn đảm bảo không gian xây dựng cho các công trình khác là khả thi”, vị KTS khẳng định.
Đề bài rõ ràng cho tầm nhìn 100 năm
Một lần nữa khẳng định sự ủng hộ với chủ trương quy hoạch không gian Hồ Gươm, KTS Trần Huy Ánh đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lấy ý kiến góp ý trong điều chỉnh lại phương án quy hoạch.
Theo vị KTS, cơ quan liên quan cần đưa ra đề bài, mục tiêu rõ ràng, làm cơ sở để người dân, đặc biệt là giới chuyên gia đóng góp toàn diện về không gian kiến trúc cảnh quan, văn hoá lịch sử, xu hướng tiến hoá của công kỹ nghệ và dự báo tương lai với những cơ hội và thách thức …
Dự án quy hoạch không gian Hồ Gươm có thể đầu tư lớn và thực hiện khẩn trương hay lâu dài tuỳ theo hoàn cảnh. Dù vậy, đây là cơ hội để cả xã hội đóng góp trí tuệ, gửi gắm ước mơ.
Ngay trong quá trình lấy ý kiến đã tạo ra một động lực sáng tạo của cả cộng đồng, đóng góp chung cho tiến trình phát triển Thủ đô, đất nước.
“Hiện tại, có thể do thời gian ngắn, các bản vẽ thiết kế kiến trúc còn thể hiện chưa chính xác, có thể ứng dụng AI thể hiện nên còn vô cảm và sai lệch dẫn đến hậu quả hạn chế về cảm xúc cũng như thông tin
Tôi tin rằng, Hà Nội và các cơ quan chức năng sẽ thấu hiểu mong ước này, thể hiện qua việc tiếp thu góp ý và điều chỉnh quy hoạch không gian Hồ Gươm lần này”, KTS Trần Huy Ánh bày tỏ.
