Giá gạo tại châu Á trong tháng 5/2026 đã ghi nhận mức tăng theo tháng lớn nhất trong gần hai thập kỷ qua. Giới phân tích cảnh báo đà tăng này có thể kéo dài nếu các rủi ro về thời tiết, chi phí năng lượng và phân bón leo thang tiếp tục đe dọa sản lượng toàn vùng.
Cụ thể, giá gạo trắng Thái Lan - một mốc tham chiếu của thị trường khu vực - đã tăng vọt 20% trong tháng Năm, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2008. Trên sàn giao dịch hàng hóa Chicago (Mỹ), giá gạo giao kỳ hạn cũng tăng 15% trong cùng giai đoạn.
Bà Bin Hui Ong, nhà phân tích hàng hóa tại công ty nghiên cứu thị trường BMI nhận định giá gạo sẽ tiếp tục xu hướng đi lên. Hiện tượng El Niño dự kiến sẽ khiến thời tiết tại nhiều khu vực châu Á trở nên khô nóng hơn, tạo thêm áp lực tăng giá cho mặt hàng này.
Bên cạnh đó, số liệu từ Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) cũng cho thấy giá phân đạm tại Thái Lan, Campuchia và Philippines đã tăng khoảng 40-50% kể từ khi cuộc xung đột tại Trung Đông bùng phát vào tháng Hai.
Ông Alisher Mirzabaev, chuyên gia nghiên cứu chính sách và biến đổi khí hậu tại IRRI, cho hay lượng dự trữ phân bón cho giai đoạn tháng 3-5/2026 vẫn ở mức ổn định. Tuy nhiên, tình trạng khan hiếm nguồn cung có thể sớm xuất hiện nếu nguồn cung phân bón không sớm được bình thường hóa.
Trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu và phân bón vẫn bị gián đoạn do tình trạng tắc nghẽn tại Eo biển Hormuz, nông dân trên khắp châu Á đang đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao, gây áp lực lên sản xuất lúa gạo.
Đây là ngành kinh tế trụ cột và đóng vai trò then chốt đối với an ninh lương thực khu vực, trong đó Thái Lan, Việt Nam và Ấn Độ là những nhà cung cấp lớn nhất cho thị trường thế giới.
Bất kỳ sự sụt giảm sản lượng gạo nào tại châu Á cũng sẽ tác động mạnh đến nguồn cung toàn cầu. Philippines trước đó đã cảnh báo rằng một đợt El Niño mạnh có thể làm giảm sản lượng lúa của nước này tới 700.000 tấn, tương đương 3,5% mục tiêu sản xuất hàng năm.
Tuy nhiên, ông Peter Clubb, nhà phân tích tại Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC), đánh giá đà tăng giá có thể bị kìm hãm nhờ lượng dự trữ dồi dào tại các cường quốc xuất khẩu như Ấn Độ, kết hợp với nhu cầu tiêu thụ toàn cầu hiện vẫn đang ở mức tương đối yếu.
