Giá dầu thế giới khép lại phiên giao dịch cuối tuần 27/3 với mức tăng mạnh và ghi nhận một tuần tăng giá, phản ánh sự hoài nghi của giới đầu tư về triển vọng đạt được lệnh ngừng bắn trong cuộc xung đột đã kéo dài một tháng qua tại Trung Đông.
Kết thúc phiên giao dịch ngày 27/3, giá dầu Brent Biển Bắc tăng 4,56 USD (4,2%) lên 112,57 USD/thùng. Giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) tăng 5,16 USD (5,5%) lên 99,64 USD/thùng. Tính chung cả tuần qua, giá dầu Brent tăng khoảng 0,3%, trong khi giá dầu WTI tăng hơn 1%.
Kể từ khi xung đột bùng phát vào ngày 28/2 với các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, giá dầu Brent đã vọt lên 53%, trong khi giá dầu WTI tăng 45%.
Tâm lý thị trường hiện tại đang rất thận trọng trước những tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về các cuộc đàm phán với Iran. Một quan chức Iran tiết lộ với hãng tin Reuters rằng đề xuất do Mỹ đưa ra và được chuyển giao qua Pakistan là "phiến diện và không công bằng."
Chuyên gia phân tích Alex Hodes tại công ty môi giới StoneX nhận định, giới đầu tư đang tập trung vào thời gian kéo dài của cuộc xung đột hơn là các dòng tít trên báo chí. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại eo biển Hormuz hay thiệt hại về cơ sở hạ tầng đều duy trì một mức bù đắp rủi ro lớn vào giá dầu.
Trong khi Tổng thống Trump gia hạn thời hạn để Iran mở cửa lại eo biển Hormuz nếu không sẽ phải đối mặt với việc cơ sở hạ tầng năng lượng bị phá hủy, Mỹ cũng đã gửi hàng nghìn quân đến Trung Đông.
Theo công ty tư vấn giao dịch dầu mỏ Ritterbusch & Associates, với ý định điều thêm 10.000 quân, thị trường dầu mỏ dường như đang phớt lờ những bình luận mang tính hòa giải và lạc quan của ông Trump về một thỏa thuận.
Hiện nhà lãnh đạo Mỹ cũng đang cân nhắc việc sử dụng lực lượng trên bộ để kiểm soát trung tâm dầu mỏ chiến lược Kharg Island của Iran.
Về phía nguồn cung, cuộc xung đột đã làm sụt giảm khoảng 11 triệu thùng/ngày khỏi nguồn cung dầu toàn cầu. Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế, ông Fatih Birol, ngày 23/3 nhận định rằng chiến sự tại Trung Đông có thể khiến thế giới phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ, đồng thời cảnh báo sẽ không có quốc gia nào có thể "miễn nhiễm" trước những tác động này.
Phát biểu tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia ở Sydney, Australia, ông Birol nhắc lại hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ liên tiếp xảy ra vào thập niên 1970. Ông cho biết tại thời điểm đó, mỗi cuộc khủng hoảng đã khiến thế giới mất đi khoảng 5 triệu thùng dầu/ngày, và tổng cộng cả hai giai đoạn là 10 triệu thùng/ngày.
Tuy nhiên, lãnh đạo Cơ quan Năng lượng Quốc tế nhấn mạnh rằng tính đến thời điểm hiện tại, xung đột tại Trung Đông đã khiến thế giới đã mất đi 11 triệu thùng/ngày. Như vậy, mức độ thiệt hại hiện nay đã vượt qua cả hai cú sốc dầu mỏ lớn trong lịch sử cộng lại.
Ông Birol bày tỏ quan ngại sâu sắc rằng kinh tế thế giới đang phải đối mặt với một mối đe dọa hết sức nặng nề và hy vọng vấn đề này sẽ sớm được giải quyết. Ông nhấn mạnh nếu tình hình tiếp tục diễn tiến theo chiều hướng hiện nay, mọi quốc gia đều sẽ chịu ảnh hưởng. Do đó thế giới cần có những nỗ lực chung để ứng phó.
Theo ông, châu Á đang đứng ở “đầu sóng ngọn gió” trong cuộc khủng hoảng này do sự phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô từ khu vực Trung Đông.
Trong khi đó, nhà phân tích Giovanni Staunovo của ngân hàng UBS nhấn mạnh, mỗi ngày dòng chảy qua eo biển Hormuz bị hạn chế, thị trường lại mất đi hơn 10 triệu thùng dầu, khiến nguồn cung càng trở nên thắt chặt.
Bên cạnh "điểm nóng" Trung Đông, nguồn cung toàn cầu cũng chịu sức ép từ Nga. Các nhà sản xuất dầu của Nga đã cảnh báo người mua rằng họ có thể tuyên bố "tình trạng bất khả kháng" đối với nguồn cung từ các cảng lớn trên biển Baltic sau các hoạt động quân sự của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng nước này. Ước tính khoảng 40% công suất xuất khẩu dầu của Nga đã bị đình trệ.
Về phần mình, các nhà phân tích tại tập đoàn dịch vụ tài chính Macquarie Group dự báo, giá dầu sẽ giảm nhanh nếu xung đột sớm hạ nhiệt, nhưng vẫn sẽ duy trì ở mức cao hơn so với trước xung đột. Tuy nhiên, nếu cuộc chiến kéo dài đến cuối tháng 6/2026, giá "vàng đen" hoàn toàn có thể chạm mốc 200 USD/thùng.
Nhìn lại tuần qua, thị trường dầu mỏ đã trải qua những phiên giao dịch đầy biến động. Đầu tuần 23/3, giá dầu lao dốc khoảng 10% khi Mỹ có động thái "xuống thang", tạm dừng kế hoạch quân sự nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran.
Tuy nhiên, đà giảm này nhanh chóng bị đảo ngược vào phiên 24/3 với mức tăng hơn 4% do lo ngại Mỹ triển khai thêm quân. Đến phiên 25/3, giá giảm khoảng 2% nhờ tin tức Iran xem xét đề xuất hòa bình và dự trữ dầu thô của Mỹ bất ngờ tăng vọt 6,9 triệu thùng. Mặc dù vậy, hy vọng hòa bình nhanh chóng mờ nhạt đã đẩy giá dầu tăng vọt trở lại gần 6% trong phiên 26/3, tạo đà cho phiên tăng giá mạnh mẽ vào cuối tuần.
Trước tình hình trên, ngày 26/3 vừa qua, Chính phủ Nhật Bản bắt đầu xả kho dầu dự trữ quốc gia nhằm ổn định nguồn cung trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran vẫn tiếp diễn. Đây là đợt giải phóng kho dự trữ năng lượng lớn nhất từ trước tới nay của nước này.
Theo kế hoạch, lượng dầu được tung ra thị trường tương đương 30 ngày tiêu thụ trong nước, tức khoảng 8,5 triệu kilolit (53,46 triệu thùng), dự kiến hoàn tất vào cuối tháng 4/2026. Động thái này diễn ra sau khi khu vực tư nhân đã bắt đầu giải phóng lượng dự trữ tương đương 15 ngày tiêu thụ từ tuần trước.
Lo ngại thiếu hụt nguồn cung năng lượng tại Nhật Bản đang gia tăng, khi quốc gia này phụ thuộc hơn 90% lượng dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông. Tình hình trở nên căng thẳng hơn sau khi eo biển Hormuz-tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới-bị Iran phong tỏa sau các cuộc tấn công do Mỹ và Israel tiến hành từ cuối tháng 2/2026.
Để ứng phó với nguy cơ gián đoạn nguồn cung, Chính phủ Nhật Bản quyết định xuất kho tổng cộng khoảng 80 triệu thùng dầu, tương đương 45 ngày tiêu thụ nội địa. Quy mô này lớn gấp 1,8 lần so với đợt xả kho sau thảm họa động đất và sóng thần năm 2011.
