Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 11/9, CPI tháng 8 tăng 0,4% theo tháng và 3,4% so với cùng kỳ năm trước, đều phù hợp dự báo. CPI lõi tăng 0,3% theo tháng, cao hơn dự báo 0,1 điểm phần trăm, trong khi tăng 2,4% theo năm, giảm từ 2,5% tháng 7. Giá năng lượng và xăng dầu tiếp tục tạo áp lực lên lạm phát, dù lạm phát lõi đang giảm dần.
Phe ủng hộ tăng lãi suất
Sau số liệu CPI tháng 8 được công bố, một số chuyên gia cho rằng FED cần tiếp tục tăng lãi suất để kiểm soát áp lực giá.
Phát biểu trên MarketWatch, Ian Lyngen, người đứng đầu chiến lược lãi suất Mỹ tại BMO Capital Markets, cho rằng FED sẽ tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm ngay trong tháng 9. Theo ông, động thái này có thể được tiếp nối bằng 2 lần tiếp theo tại các cuộc họp tháng 10 và tháng 12.
Nếu kịch bản này xảy ra, lãi suất chuẩn của FED sẽ được đưa lên mức 4,25-4,50%. Lyngen cho rằng chuỗi tăng này sẽ đảo ngược tác động của các đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2025.
Đồng quan điểm, Josh Hirt, nhà kinh tế cấp cao về Mỹ tại The Vanguard Group, cũng đưa ra khả năng FED có thể bước vào một chu kỳ tăng lãi suất. Theo ông, dự báo FED tăng lãi suất 3 lần là “điểm khởi đầu khá hợp lý” để đánh giá hướng đi chính sách.
Ông Hirt cũng cho rằng chu kỳ tăng lãi suất tiềm năng hiện nay khác với một số chu kỳ trước từng dẫn tới các cuộc khủng hoảng tài chính lớn, như sự sụp đổ của Ngân hàng Silicon Valley năm 2023 hay vụ phá sản của chính quyền thành phố Orange County, California năm 1994.
Trong khi đó, phát biểu trên trang Northeastern Global news, William Dickens, Giáo sư danh dự về kinh tế và chính sách công của Đại học Northeastern cho rằng các tín hiệu hiện nay cho thấy áp lực lạm phát trên diện rộng đã vượt ra ngoài những cú sốc nhất thời về năng lượng và thuế quan.
Theo Dickens, FED có thể tăng lãi suất chuẩn thêm 25 điểm cơ bản. Ông cho rằng các quan chức ngân hàng trung ương sẽ tập trung vào việc ngăn kỳ vọng lạm phát tiếp tục đẩy giá cả tăng cao hoặc trở thành một yếu tố mang tính cố hữu trong các quyết định kinh tế và lao động.
Quan điểm của Dickens cho rằng việc kiểm soát kỳ vọng lạm phát là yếu tố quan trọng trong chính sách của FED, đặc biệt khi giá năng lượng đang tăng trở lại.
Phe "Bồ câu" muốn FED giữ nguyên lãi suất
Ở chiều ngược lại, nhiều nhà kinh tế cho rằng FED chưa nên vội tăng lãi suất.
Theo khảo sát kinh tế toàn cầu của Reuters từ ngày 4-9/9, khoảng 70% số nhà kinh tế được hỏi, tương đương 65/93 chuyên gia, nhận định FED nên giữ nguyên lãi suất thay vì nhanh chóng chuyển sang thắt chặt chính sách.
Eli Nir, nhà kinh tế học tại TD Securities, cho rằng nếu các yếu tố diễn biến đúng theo kịch bản dự báo, FED vẫn sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tuần tới. Theo Nir, dù áp lực lạm phát CPI đã gia tăng, diễn biến này cần được theo dõi thêm để tránh việc FED tăng lãi suất vào thời điểm nền kinh tế đang có dấu hiệu hạ nhiệt.
Lập luận của phe Bồ câu tập trung vào thị trường lao động. Theo quan điểm này, tăng trưởng việc làm đang tập trung ở một số ít ngành và có dấu hiệu suy yếu. Nếu FED duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt quá lâu, nguy cơ suy thoái có thể gia tăng và gây sức ép lên tiêu dùng.
Một luận điểm khác của nhóm này là các áp lực lạm phát hiện tại có thể đến từ những cú sốc mang tính ngắn hạn, đặc biệt là chi phí năng lượng và thuế quan. Theo quan điểm của phe Bồ câu, FED không nhất thiết phải sử dụng chính sách tiền tệ để xử lý trực tiếp các cú sốc phía cung nếu những yếu tố này có khả năng tự điều chỉnh.
Phe giữ nguyên lãi suất cũng đưa yếu tố năng suất lao động và công nghệ vào đánh giá triển vọng. Theo nhóm này, sự gia tăng năng suất nhờ công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), có thể giúp nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng mà không tạo ra áp lực lạm phát tương ứng.
Theo quan điểm này, lãi suất trung tính thực tế có thể thấp hơn một số dự báo, qua đó tạo dư địa để FED duy trì chính sách thận trọng hơn thay vì chuyển ngay sang một chu kỳ tăng lãi suất mới.
Một yếu tố khác được đưa ra là lịch sử chính sách tiền tệ. Trong những trường hợp trước đây, không phải một lần tăng lãi suất nào cũng dẫn tới nhiều lần tăng tiếp theo. Năm 1997, FED từng tăng lãi suất 1 lần và sau đó không có động thái tăng thêm cho đến khi bắt đầu giảm lãi suất 18 tháng sau đó.
Thị trường chờ tín hiệu từ FED
Bên cạnh diễn biến lạm phát, thị trường tài chính cũng đang theo dõi giá năng lượng, lợi suất trái phiếu và tâm lý người tiêu dùng Mỹ trước cuộc họp của FED.
Giá dầu Brent gần đây duy trì ở mức cao hơn 104 USD/thùng trong bối cảnh những rủi ro đối với các tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp. Giá dầu tăng có thể tạo thêm sức ép lên lạm phát thông qua chi phí nhiên liệu và vận tải.
Trong khi đó, khảo sát ban đầu của Đại học Michigan cho thấy chỉ số tâm lý người tiêu dùng Mỹ tháng 9 giảm xuống 47,8 điểm, từ mức 51,7 điểm trong tháng 8.
Trên thị trường chứng khoán Mỹ, các chỉ số chủ chốt tăng điểm trong phiên cuối tuần (11/9), chấm dứt chuỗi 4 phiên giảm điểm. Dow Jones tăng 0,98%, S&P 500 tăng 0,86% và Nasdaq Composite tăng 0,96%. Chỉ số USD Index tăng lên quanh mức 99 điểm, từ khoảng 98,5 điểm trước đó.
Như vậy, trước cuộc họp tháng 9, hai luồng quan điểm đang cùng tồn tại. Phe ủng hộ tăng lãi suất nhấn mạnh áp lực lạm phát, giá năng lượng và nguy cơ kỳ vọng lạm phát kéo dài. Trong khi đó, phe Bồ câu tập trung vào sự hạ nhiệt của thị trường lao động, khả năng một số yếu tố gây tăng giá mang tính ngắn hạn và tác động của năng suất, công nghệ đối với tăng trưởng.
Quyết định của FED trong tuần tới vì vậy sẽ được thị trường đặc biệt quan tâm, không chỉ ở mức điều chỉnh lãi suất mà còn ở những tín hiệu về định hướng chính sách trong các tháng cuối năm.
