Điểm tin kinh tế thế giới nổi bật ngày 5/11/2026

1. Singapore thúc đẩy công nghệ AI trong lĩnh vực tài chính: Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) vừa chính thức đưa Viện Tương lai Tài chính (FFI) vào hoạt động nhằm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới và đổi mới sáng tạo trong ngành tài chính. Trọng tâm ban đầu của FFI là trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua ba trụ cột: PathFin.ai, BuildFin.ai và SafeFin.ai. Các chương trình này kết nối những tổ chức tài chính để chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, thiết lập tiêu chuẩn và công cụ an toàn cho AI tự hành, đồng thời nâng cao năng lực quản lý rủi ro theo hướng dẫn của MAS.

2. Thế giới đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng kiểm soát viên không lưu: Ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt kiểm soát viên không lưu ngày càng nghiêm trọng, đe dọa an toàn bay và gây gián đoạn hoạt động. Dự báo cho thấy thế giới cần bổ sung khoảng 71.000 nhân sự điều hành bay đến năm 2034 trong bối cảnh lực lượng lao động già hóa, quy trình đào tạo kéo dài tới 5 năm và làn sóng chuyển việc quốc tế gia tăng. Nhiều quốc gia như Australia, Mỹ và Canada đã ghi nhận các chuyến bay bị đình trệ, buộc phải đẩy mạnh tuyển dụng nhân lực nước ngoài.

3. Các cường quốc chạy đua phát triển nhà máy điện hạt nhân cỡ nhỏ: Cuộc đua phát triển lò phản ứng hạt nhân mô-đun cỡ nhỏ (SMR) đang diễn ra sôi động trên toàn cầu nhằm cung cấp nguồn điện carbon thấp, linh hoạt cho công nghiệp và các trung tâm dữ liệu. Toàn cầu hiện có 127 dự án SMR, trong đó Nga và Trung Quốc dẫn đầu về triển khai thực tế khi đã vận hành các lò phản ứng thương mại và trên biển. Canada cũng tiến gần mục tiêu thương mại hóa với dự án BWRX-300 trước năm 2030, trong khi Mỹ và Liên minh châu Âu đổ hàng tỷ USD nhằm bắt kịp công nghệ.

4. EU công bố chiến lược du lịch bền vững đầu tiên: Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố Chiến lược về du lịch bền vững đầu tiên nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng chống chịu và củng cố vị thế điểm đến hàng đầu thế giới. Du lịch hiện đóng góp 10% tổng giá trị gia tăng và tạo hơn 20 triệu việc làm tại EU, song đang chịu sức ép từ biến đổi khí hậu, thiếu hụt lao động và tình trạng quá tải du lịch. Chiến lược tập trung vào ba giải pháp chính: hỗ trợ chuyển đổi số và kỹ năng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; thiết lập mô hình quản lý dòng khách để cân bằng lợi ích cho cộng đồng địa phương; đồng thời tăng cường xúc tiến, hợp tác quốc tế thông qua các liên minh và giải thưởng mới.

5. Bầu cử Mỹ làm gia tăng sức ép đối với làn sóng đầu tư hạ tầng AI: Kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang gia tăng sức ép lên làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), khi các ứng cử viên cam kết siết chặt cấp phép trung tâm dữ liệu giành chiến thắng tại các bang trọng điểm như Texas, Georgia và Ohio. Quyết định bầu cử và các cuộc trưng cầu ý dân cấp địa phương phản ánh sự phản đối mạnh mẽ của cử tri trước nguy cơ ô nhiễm, tiếng ồn và quá tải lưới điện do các tổ hợp máy tính tiêu thụ điện năng khổng lồ gây ra.

6. Giá gạo châu Á tăng lên mức cao nhất gần 2 năm: Giá gạo tại châu Á đã tăng lên mức cao nhất trong gần hai năm qua do hiện tượng El Niño gây khô hạn nghiêm trọng, ảnh hưởng nặng nề đến vụ mùa tại các quốc gia sản xuất lớn như Ấn Độ và Thái Lan. Giá gạo trắng 5% tấm của Thái Lan đã chạm mức 499 USD/tấn, trong khi giá hợp đồng tương lai tại Mỹ tăng hơn 80% từ đầu năm. Trái ngược với đà giảm của các loại ngũ cốc khác, sản lượng gạo toàn cầu dự báo sẽ giảm lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ.

7. Mỹ: Thâm hụt thương mại giảm dù nhập khẩu cao kỷ lục: Thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng 9/2026 giảm 0,7% xuống còn 105 tỷ USD, thấp hơn dự báo dù kim ngạch nhập khẩu lập kỷ lục 426,6 tỷ USD do nhu cầu mạnh mẽ về thiết bị phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Bất chấp các biện pháp áp thuế gay gắt, nhập khẩu kỷ lục tiếp tục đẩy thâm hụt thương mại giữữa Mỹ với các đối tác chủ chốt lên cao, đồng thời làm giảm 2,64 điểm phần trăm tăng trưởng GDP quý III của nền kinh tế này.

8. Apple cắt giảm ngân sách liên quan đến AI: Tập đoàn Apple đang siết chặt hạn mức chi tiêu dành cho các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) của nhân viên nhằm mục tiêu kiểm soát chi phí hoạt động. Hạn mức chi tiêu hằng ngày cho việc sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn của đội ngũ kỹ sư bị cắt giảm từ 300 USD xuống 200 USD và có thể giảm tiếp về 100 USD/ngày, trong khi các bộ phận phi kỹ thuật bị giới hạn ở mức từ 25 đến 100 USD/ngày. Động thái phản ánh xu hướng thắt chặt chi phí cho AI trong ngành sau giai đoạn khuyến khích ứng dụng rộng rãi công nghệ này.

9. Trung Quốc củng cố nền tảng an ninh lương thực: Trung Quốc đã củng cố vững chắc nền tảng an ninh lương thực sau khi thực thi Luật An ninh Lương thực, với sản lượng duy trì trên mốc 700 triệu tấn hai năm liên tiếp và bình quân đạt hơn 500 kg/người vào năm 2025. Báo cáo của cơ quan lập pháp ghi nhận hiệu quả từ việc bảo vệ nghiêm ngặt diện tích đất canh tác, nâng cao chất lượng đất và hoàn thiện hệ thống dự trữ chiến lược. Tuy nhiên, báo cáo thừa nhận vẫn còn rủi ro và tồn tại trong thực thi. Trung Quốc vẫn cần tiếp tục tối ưu hóa chính sách, đổi mới công nghệ cũng như tăng cường khâu ứng phó khẩn cấp.

10. El Niño có thể kéo tụt nhu cầu khí đốt trong mùa Đông ấm kỷ lục tại Mỹ: Mùa Đông năm nay tại Mỹ được dự báo ấm nhất trong lịch sử do hiện tượng El Niño tăng cường, khiến nhu cầu khí đốt phục vụ sưởi ấm và phát điện suy giảm mạnh. Áp lực tiêu thụ yếu và giá giảm sâu đã buộc các nhà sản xuất khí đá phiến lớn tại Mỹ phải cắt giảm sản lượng ngay đầu mùa sưởi ấm. Trong khi chi phí năng lượng tại Mỹ có xu hướng hạ nhiệt, thị trường châu Âu vẫn chịu mức giá khí đốt cao do xung đột địa chính trị và đứt gãy nguồn cung.