Theo đó, HoREA vừa có văn bản kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ ngành liên quan đề xuất bổ sung chính sách phát triển “nhà ở thương mại giá phù hợp với khả năng chi trả của người có thu nhập trung bình, thu nhập thấp” vào dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) nhằm tạo động lực mới để giải quyết nhu cầu an cư cho người có thu nhập trung bình và thấp.
HoREA nêu thực tế cho thấy nguồn cung nhà ở thương mại liên tục sụt giảm, đặc biệt phân khúc nhà ở giá bình dân vắng bóng trên thị trường, trong khi nhà ở cao cấp chiếm tỷ trọng lớn dẫn đến tình trạng lệch pha cung cầu.
Cụ thể, theo HoREA, số lượng dự án và nguồn cung nhà ở thương mại liên tục sụt giảm mạnh từ năm 2018 cho đến năm 2024, từ 92 dự án với 42.991 căn nhà năm 2017 giảm còn 77 dự án với 28.316 căn nhà năm 2018; 42 dự án với 23.046 căn nhà năm 2019; 31 dự án với 16.895 căn nhà năm 2020; 20 dự án với 14.443 căn nhà năm 2021; 25 dự án với 12.147 căn nhà năm 2022; 19 dự án với 17.753 căn nhà năm 2023; 06 dự án với 3.845 căn nhà năm 2024.
Tỷ trọng nhà ở thương mại giá phù hợp cũng bị sụt giảm mạnh trong 6 năm gần đây. Cụ thể, năm 2020 chỉ có 163 căn hộ nhà ở thương mại giá phù hợp, chỉ chiếm 1% tổng số nhà ở thương mại đưa ra thị trường, nhưng kể từ năm 2021 đến năm 2024 thì không còn căn hộ nhà ở thương mại giá phù hợp đưa ra thị trường.
Ngược lại, từ năm 2019 đến năm 2023, tỷ trọng nhà ở thương mại cao cấp tăng rất mạnh, chiếm trên dưới 70% tổng số nhà ở thương mại đưa ra thị trường. Tại TP HCM (cũ), phân khúc nhà ở thương mại cao cấp chiếm 100% thị trường nhà ở của Thành phố.
Để giải quyết bài toán này, HoREA cho rằng việc luật hóa phân khúc nhà ở thương mại giá phù hợp sẽ tạo hành lang pháp lý khuyến khích doanh nghiệp tham gia, đồng thời giảm áp lực rất lớn cho chương trình phát triển nhà ở xã hội của Nhà nước. Phân khúc này sẽ đáp ứng trực tiếp nhu cầu của người có thu nhập trung bình, người có thu nhập thấp không thuộc diện mua nhà ở xã hội, cũng như một bộ phận người dân có nhu cầu sở hữu nhà ở thực.
Hiệp hội kiến nghị thiết kế một khung pháp lý riêng cho loại hình này với các cơ chế tháo gỡ cụ thể. Cụ thể, về đối tượng thụ hưởng, chính sách mở rộng cho cá nhân trong nước có thu nhập trung bình, thu nhập thấp và các tổ chức có nhu cầu. Về quỹ đất, địa phương chủ động bố trí từ quỹ đất phát triển nhà ở thương mại, đất xây dựng nhà ở xã hội hoặc các loại đất phù hợp với quy hoạch để triển khai dự án.
Bên cạnh đó, HoREA đề xuất áp dụng các thủ tục đầu tư ưu tiên theo luồng xanh để rút ngắn thời gian thực hiện, đồng thời cho phép UBND cấp tỉnh quyết định các chỉ tiêu quy hoạch linh hoạt nhằm gia tăng nguồn cung căn hộ diện tích vừa và nhỏ.
Về giá bán, HoREA kiến nghị, thay vì khống chế lợi nhuận tối đa của doanh nghiệp, Nhà nước chỉ nên quy định mức giá trần tối đa theo khu vực để doanh nghiệp chủ động tính toán, cân đối chi phí và tự quyết định tham gia dựa trên hiệu quả kinh doanh. Người mua nhà ở thương mại giá phù hợp cũng sẽ được tạo điều kiện tiếp cận các gói vay vốn với lãi suất ưu đãi từ các tổ chức tín dụng.
