Các quy định sau khi được sửa đổi, bổ sung đã được thể hiện tại Văn bản hợp nhất 73/2026/VBHN-NĐ-BNNMT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.
Bổ sung trường hợp không bị phạt do không đăng ký biến động đất đai
Căn cứ theo khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP được sửa đổi bởi Điều 4 Nghị định 281/2026/NĐ-CP quy định như sau:
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đăng ký đất đai lần đầu theo quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều 132 Luật Đất đai.
- Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai, trừ trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua việc thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 127 Luật Đất đai.
Như vậy, từ ngày 31/8/2026, trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận theo Điều 127 Luật Đất đai 2024 sẽ không bị áp dụng mức phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng về hành vi không đăng ký biến động đất đai.
Vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt hành chính như đối với một cá nhân
Căn cứ theo Điều 3a Nghị định 123/2024/NĐ-CP được bổ sung bởi Điều 1 Nghị định 281/2026/NĐ-CP quy định, vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt vi phạm hành chính như đối với một cá nhân.
Như vậy, trường hợp quyền sử dụng đất thuộc quyền sử dụng chung của vợ và chồng thì việc xác định mức xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai áp dụng như đối với một cá nhân.
Tăng 50 lần mức phạt tiền của Chủ tịch UBND xã trong lĩnh vực đất đai
Một trong những thay đổi đáng chú ý là thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã được nâng lên đáng kể.
Theo quy định mới tại Nghị định 281/2026/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã được phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 250 triệu đồng đối với cá nhân, 500 triệu đồng đối với tổ chức (tăng gấp 50 lần so với trước đó), đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 03 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Trước đây, tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, chức danh này chỉ được phạt tiền đến 05 triệu đồng và áp dụng hai biện pháp khắc phục hậu quả. Đồng thời, Nghị định 281/2026/NĐ-CP bãi bỏ quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp huyện.
Nghị định 281/2026/NĐ-CP còn điều chỉnh thẩm quyền của cơ quan kiểm tra về đất đai. Một số chức danh như Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành về đất đai, Trưởng đoàn kiểm tra do thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập và Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường được phạt tiền đến 400 triệu đồng.
Bên cạnh đó, thẩm quyền của lực lượng Công an nhân dân được mở rộng đối với một số hành vi như sử dụng đất sai mục đích, lấn đất, chiếm đất, cản trở việc sử dụng đất của người khác, sử dụng giấy tờ giả và vi phạm về cung cấp thông tin đất đai. Đây là những nội dung quan trọng cần lưu ý khi các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai chính thức được áp dụng.
Bổ sung nguyên tắc xử phạt tại đặc khu
Nghị định cũng bổ sung nguyên tắc xác định mức xử phạt tại đặc khu. Theo đó, đặc khu được công nhận loại đô thị và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức phạt như phường.
Đặc khu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức phạt như xã. Trường hợp vợ và chồng chung quyền sử dụng đất, việc xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng như đối với một cá nhân.
Bổ sung 4 biện pháp khắc phục hậu quả khi xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai
Về biện pháp khắc phục hậu quả, quy định mới bổ sung các biện pháp gồm buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm; buộc khôi phục tình trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính; buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai; buộc nộp lại giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã sử dụng.
Đối với việc xác định số lợi bất hợp pháp, trường hợp người vi phạm đã nộp các khoản tiền vào ngân sách nhà nước từ việc sử dụng đất vi phạm thì khoản tiền này được khấu trừ vào số lợi bất hợp pháp phải nộp. Nếu hành vi vi phạm do nhiều tổ chức, cá nhân cùng thực hiện trên một thửa đất, số lợi bất hợp pháp phải nộp được chia đều cho các chủ thể cùng vi phạm.
