Các yếu tố khiến thị trường chứng khoán chao đảo năm qua sẽ ra sao trong năm 2023?

Với nhiều phiên tăng điểm mạnh cuối 2022 và đầu năm mới, chứng khoán đang được kỳ vọng đã qua cơn bĩ cực. Liệu các yếu tố tác động mạnh khiến thị trường chao đảo trong năm vừa qua sẽ diến tiến ra sao trong năm mới? Dòng vốn ngoại đổ mạnh cuối năm qua có được duy trì?…

Chúng tôi có cuộc trao đổi với ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao CTCK KIS Việt Nam xoay quanh các vấn đề trên:

Quan điểm của ông như thế nào về xu hướng hiện nay của VN-Index khi một số nhận định cho rằng thị trường đã xác lập đáy?

Trước hết, tôi đồng quan điểm là thị trường có thể đã xác lập một vùng giá đáy, xác suất giảm điểm sâu hơn nữa là khó.

Tuy nhiên, thực tế thị trường còn phụ thuộc vào một số biến số khác. Chẳng hạn, sang năm mới liệu có những thông tin nào tiêu cực xuất hiện, là những thông tin có tính chất tác động nhiều tới tâm lý nhà đầu tư. Nếu điều đó xảy ra thì giá vẫn có sự biến động.

Quan điểm của tôi thị trường theo khuynh hướng zic zắc tăng dần đều, tích lũy tăng điểm, sau đó có những phiên điều chỉnh nhẹ sau đó tăng tiếp. Xác suất này cao hơn là điều chỉnh do có nhiều thông tin tích cực chờ đón.

2022 là năm biến động mạnh với thị trường chứng khoán, tác động từ thế giới cũng như trong nước. Vậy với sự điều chỉnh 2022 góc nhìn của ông về thị trường 2023 ra sao? Liệu các yếu tố khiến cho thị trường biến động mạnh trong năm qua sẽ như thế nào?

Chúng ta thấy rằng, vẫn còn một vài yếu tố đã xảy ra trong 2022 sẽ tiếp diễn trong 2023, đơn cử là trái phiếu doanh nghiệp. 2022 đáo hạn khoảng 20.000 tỷ đồng. Thống kê sơ bộ con số 2023 là khoảng 50.000 tỷ đồng. Liệu doanh nghiệp có xử lý tốt hay không? Khi doanh nghiệp hút dòng tiền quay về hoàn cho trái chủ một phần nào đó có ảnh hưởng tới thị trường chứng khoán hay không?… Những câu chuyện như vậy có thể tác động tới sự suy yếu của thị trường.

Năm 2022 vấn đề trái phiếu mới nổi lên, nhà đầu tư cũng như nền kinh tế lần đầu tiên đón nhận một vấn đề khá nhạy cảm. Vấn đề này đã tác động mạnh tới tâm lý nhà đầu tư, tới dòng tiền đang tham gia thị trường chứng khoán. Tuy nhiên vấn đề này đã thẩm thấu, chiết khấu vào giá, thị trường giảm suốt trong 2022.

2023 vấn đề trái phiếu có thể vẫn tác động nhưng không còn quá ghê gớm như 2022. Cần lưu ý yếu tố trái phiếu nổ ra đúng thời điểm room tín dụng ngân hàng gần như cạn kiệt nên doanh nghiệp bị bí trong việc xoay dòng tiền để xử lý. Qua 2023 khi room tín dụng được cấp mới, doanh nghiệp phần nào đó nhờ vào vốn vay xử lý được các vấn đề của mình.

Vấn đề trái phiếu có thể chưa xử lý được rốt ráo trong 2023 dù Chính phủ, các sở ngành, bản thân doanh nghiệp nỗ lực tìm giải pháp xử lý nhưng cần thời gian. Trái phiếu đến hạn thì vẫn phải trả, do đó vẫn có thể xảy ra một số tình huống nào đó. Tuy nhiên tôi hy vọng với việc xử lý mạnh tay trong 2022, doanh nghiệp nhìn vào đó là tấm gương, không dám chủ quan dẫn tới vi phạm. 2023 nếu xảy ra vấn đề liên quan tới trái phiếu thì không nặng như 2022.

Yếu tố thứ hai trong 2022 gây tâm lý hoang mang cho nhà đầu tư là việc một số cá nhân, doanh nghiệp, tập đoàn lớn bị xử lý. Đây cũng là lần đầu có khá nhiều công ty lớn, có tên tuổi, thương hiệu cùng bị xử lý trong khoảng thời điểm gần nhau, có tính liên tục, tác động tới tâm lý nhà đầu tư khá mạnh dẫn tới thị trường sụt mạnh. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng đã quen, việc xử lý này không còn mới. 2023, nếu vài cá nhân, công ty nào bị xử lý thì mức độ phản ứng của nhà đầu tư có thể vẫn xảy ra nhưng sẽ không nặng như cách phản ứng mạnh của 2022.

Yếu tố thứ ba, 2022 Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) mạnh tay tăng lãi suất điều hành của họ trong 30 năm trở lại đây, là một trong yếu tố làm cho đầu tư từ các tài sản rủi ro ở các thị trường mới nổi, cận biên như Việt Nam dịch chuyển về Mỹ, dịch chuyển về khoản mục đầu tư an toàn hơn. 2023 Fed đã cho thấy dấu hiệu lạm phát ở Mỹ chạm đỉnh, tốc độ tăng lạm phát yếu dần, chính sách của Fed rõ ràng với thông điệp mức độ tăng lãi suất không nhiều như 2022. Nếu 2022 mỗi lần tăng 0,75% thì 2023 sẽ khoảng 0,5%, khoảng cách tăng giữa mỗi lần giãn ra. Đây cũng là tin tốt cho thị trường tài chính, dòng tiền sẽ tìm lại thị trường mới nổi, cận biên, rời khỏi mảng đầu tư mang tính an toàn và tìm tới tài sản rủi ro cao hơn trong đó có cổ phiếu.

Yếu tố cuối cùng, với tình hình 2022 quá nhiều khó khăn, doanh nghiệp còn đối diện yếu tố lạm phát, nỗi lo giảm phát dẫn tới suy thoái. 2023 vấn đề này suy yếu dần, sức bật của doanh nghiệp tốt hơn, biên lợi nhuận tốt hơn so với 2022.

Theo đó tôi cho rằng với những thông tin tích cực trên chờ đón phía trước thì dòng tiền sẽ tìm đến TTCK đến từ dòng vốn nội lẫn ngoại. Tôi tin rằng TTCK 2023 phát triển tốt hơn 2022, hồi phục dần chứ không sụt giảm mạnh như 2022.

Ông mới đề cập dòng vốn ngoại. Ông có đánh giá ra sao về xu hướng giao dịch của khối này trong năm mới?

Trong giai đoạn gần cuối năm 2022, NĐTNN đổ tiền mua ròng mạnh mẽ trên thị trường cơ sở Việt Nam. Thống kê 2 tháng cuối năm dòng vốn gấp 5-6 lần những tháng trước cộng lại. Điều này cho thấy khối ngoại xác định thị trường Việt đã giảm về định giá thấp, hợp lý để giải ngân. Họ đã nhìn thấy tiềm năng phát triển của thị trường dựa trên sự hồi phục của doanh nghiệp.

Tôi tin 2023 khối ngoại tiếp tục giải ngân, mua ròng trên thị trường chứng khoán Việt. Bởi hiện nay các quỹ đầu tư, sau khi nhận được dòng vốn góp mới từ các nhà đầu tư chính quốc, họ mạnh dạn giải ngân trong các thị trường trong đó có Việt. Vì Fed giảm mức độ tăng lãi suất lẫn thời gian tăng lãi suất dẫn tới quan điểm của nhà đầu tư chấp nhận yếu tố rủi ro cao hơn, tìm tới thị trường có mức sinh lời hấp dẫn như cổ phiếu.

Với nhà đầu tư cá nhân, chúng ta thấy giai đoạn dịch bệnh tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư cá nhân tăng đáng kể. Tuy nhiên chính sự tham gia với tỷ lệ áp đảo phần nào cũng khiến thị trường dễ biến động mạnh. Vậy ở thị trường phát triển tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư cá nhân ra sao? Giải pháp nào cho điều này để có sự phát triển ổn định, bền vững?

Mỗi quốc gia có tỷ lệ khác nhau. Thông thường tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân tham gia vào thị trường chứng khoán chiếm từ 10-30%. Tuy nhiên ở Việt Nam thì ngược lại, nhà đầu tư nội chiếm khoảng 70% so với quỹ đầu tư. Theo đó thị trường dễ biến động theo khuynh hướng cảm xúc, cảm tính của nhà đầu tư, họ hào hứng đẩy mạnh mua đẩy thị trường tăng nhanh, mạnh, tới khi hoang mang lo sợ có khi là vô căn cứ lập tức khiến thị trường sụt mạnh. Đây là đặc thù của thị trường Việt trong giai đoạn hiện nay.

Theo tôi các cơ quan quản lý Nhà nước nên đẩy mạnh các yếu tố để nâng hạng thị trường để hút dòng vốn ngoại từ các nước đang phát triển, đến từ các quỹ đầu tư, các định chế tài chính chuyên nghiệp có chiến lược đầu tư bài bản, rõ ràng.

Một trong những cách giúp thị trường phát triển ổn định, bền vững là cố gắng xây khung pháp lý, tạo thêm các sản phẩm, có cơ chế khuyến khích các quỹ đầu tư tham gia mở rộng phát triển hơn nữa tại thị trường Việt. Kể cả việc khi nâng hạng được thị trường thu hút được nhiều quỹ đầu tư lớn, chuyên nghiệp. Khi đó dòng vốn tham gia thị trường không còn phụ thuộc quá nhiều vào nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ.

Khi các quỹ đầu tư phát triển nhiều, lúc đó nhà đầu tư cá nhân trong nước có thể sẽ thay đổi quan điểm đầu tư. Họ thấy rằng việc tự đầu tư chứa nhiều rủi ro, do dựa nhiều vào cảm xúc, cảm tính. Trong khi các quỹ đầu tư đều công khai hoạt động đầu tư của mình. Nhà đầu tư cá nhân theo đó có thể chuyển qua đầu tư thông qua mua chứng chỉ quỹ, giảm dần đầu tư tự túc.

Đây là những hướng tham khảo để phát triển thị trường chứng khoán Việt cân bằng, giảm thiểu rủi ro sụt giảm biến động mạnh, dựa trên cảm tính của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Xin cảm ơn ông!