Mới đây, Tại Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc xây dựng Trung tâm tài chính khu vực và quốc tế tại Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có đề xuất chính sách thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với mô hình kinh doanh ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực tài chính (fintech).
Theo đó, Ủy ban Quản lý, điều hành trung tâm tài chính có thẩm quyền cấp phép, quản lý, đánh giá tác động và quản trị rủi ro đối với sandbox trong hoạt động fintech, bao gồm cả sàn giao dịch đối với tài sản mã hóa.
Thời hạn thực hiện thử nghiệm có kiểm soát tối đa là 3 năm và có thể được gia hạn 1 lần không quá 3 năm. HĐND TP.HCM và TP.Đà Nẵng quy định chi tiết về tiêu chí, điều kiện lựa chọn và trình tự, thủ tục đăng ký, thẩm định, cấp phép thực hiện sandbox. Các giao dịch bằng tài sản mã hóa, tiền mã hóa trong trung tâm tài chính dự kiến được thực hiện từ ngày 1/7/2026.
Tại dự thảo Nghị quyết, Bộ KH-ĐT đánh giá, việc triển khai chính sách sandbox sẽ tạo ra môi trường phát triển an toàn cho fintech tại Việt Nam, cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và kiểm soát rủi ro, giúp xây dựng một trung tâm tài chính hiện đại, cạnh tranh, bền vững.
Góp ý vào hồ sơ đề nghị xây dựng nghị quyết nêu trên, Bộ Tài Chính cho biết hiện nay Việt Nam chưa có quy định về tài sản số, tiền số. Trong khi đó, việc quản lý tài sản này sẽ phải theo quy trình phát hành, sở hữu, giao dịch, cấp phép cung cấp dịch vụ, bảo mật thông tin... để đảm bảo an toàn tài chính quốc gia.
Lo ngại ảnh hưởng tới an ninh tài chính, Bộ Tài chính đề nghị cơ quan quản lý cần lấy thêm ý kiến Ngân hàng Nhà nước - cơ quan quản lý tiền tệ, bởi tài sản số, tiền số có thể được dùng làm phương tiện thanh toán trong các giao dịch tài chính.
Bộ Tài Chính cũng đề nghị sửa quy định theo hướng giao Chính phủ quy định việc triển khai thí điểm liên quan tới tài sản mã hóa, tiền mã hóa. Đồng thời, Bộ KH-ĐT phải tổng hợp ý kiến Ngân hàng Nhà nước, vì theo chính sách này, tài sản mã hóa, tiền mã hóa được sử dụng làm phương tiện thanh toán trong các giao dịch tài chính.
Nhấn mạnh triển khai chính sách về tài sản mã hóa, tiền mã hóa trong trung tâm tài chính có nhiều nội dung cần nghiên cứu, liên quan đến nhiều bộ, ngành, có ảnh hưởng tác động đến đảm bảo an ninh tài chính, để đảm bảo khả thi, Bộ Tài chính đề nghị bỏ quy định về thời gian thực hiện giao dịch bằng tài sản mã hóa, tiền mã hóa từ ngày 1/7/2026.
Tại dự thảo Nghị quyết, Bộ KH-ĐT đánh giá mô hình sandbox giúp startup fintech thử nghiệm ý tưởng với chi phí thấp hơn và ít rủi ro pháp lý. Cơ chế này cũng tạo niềm tin cho nhà đầu tư khi thấy các mô hình kinh doanh được thử nghiệm trong môi trường có kiểm soát. Sandbox giúp doanh nghiệp fintech thử nghiệm các mô hình mới như blockchain, tài sản mã hóa, ngân hàng số mà không phải tuân theo các quy định truyền thống ngay lập tức; tạo cơ hội phát triển thị trường tài chính số, Việt Nam có thể trở thành điểm đến cho startup fintech trong khu vực.
Các trung tâm tài chính lớn như Singapore, Hồng Kông, Anh, Úc đều có mô hình sandbox để thúc đẩy fintech. Nếu Việt Nam triển khai sandbox hiệu quả sẽ thu hút thêm nguồn vốn đầu tư quốc tế và tăng sức cạnh tranh trên thị trường fintech khu vực. Tuy nhiên, hạn chế của việc thử nghiệm này là cần xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ, có thể xảy ra lừa đảo tài chính.
