Căng thẳng leo thang giữa Mỹ-Israel và Iran đang làm dấy lên những hoài nghi về vai trò "vịnh tránh bão" truyền thống của đồng USD, khi rủi ro địa chính trị dần trở thành nhân tố chính định hình việc định giá tài sản và gây ảnh hưởng sâu sắc đến dòng vốn toàn cầu.
Các chuyên gia phân tích thị trường cảnh báo, một cuộc xung đột kéo dài có thể làm xói mòn niềm tin vào đồng USD thông qua ba kênh chính: Rủi ro trực tiếp của các tập đoàn Mỹ tại Trung Đông, áp lực lạm phát do khủng hoảng năng lượng và những điểm yếu cấu trúc trong hệ thống tài chính Mỹ.
Kể từ khi căng thẳng gia tăng, chỉ số đồng USD (DXY) chỉ tăng nhẹ và không phải tất cả tài sản định giá bằng "đồng bạc xanh" đều được hưởng lợi. Đáng chú ý, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm và 2 năm gần đây đã tăng vọt.
Đây là hiện tượng trái ngược với quy luật thông thường - vốn là lợi suất giảm khi có khủng hoảng do nhà đầu tư đổ xô mua trái phiếu - khiến giới phân tích gọi xu hướng này là "sự thất bại của tài sản trú ẩn an toàn."
Các công ty Mỹ hiện nắm giữ hàng chục tỷ USD đầu tư trực tiếp tại Trung Đông, đặc biệt là trong mảng năng lượng và hạ tầng kỹ thuật số. Theo báo cáo, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây đã làm hư hại hai trung tâm dữ liệu của tập đoàn Amazon tại Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), gây gián đoạn dịch vụ diện rộng.
Ông Pan Xiangdong, chuyên gia kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu QiLai, nhận định việc nhắm mục tiêu vào hạ tầng kỹ thuật số sẽ làm tăng "phí rủi ro" và gây áp lực giảm định giá đối với các tài sản doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ vốn rất nhạy cảm.
Một mối lo ngại lớn khác là sự thay đổi quỹ đạo chính sách của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Trước đó, Fed đã phát đi tín hiệu có thể cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nếu chiến sự đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng vọt kéo dài, Fed có thể buộc phải tạm dừng kế hoạch nới lỏng tiền tệ để ưu tiên chống lạm phát.
Ngoài ra, Giáo sư Patrick Minford từ Trường Kinh doanh Cardiff (Anh) lưu ý rằng tình trạng thâm hụt tài khóa kéo dài của Mỹ đang làm suy yếu niềm tin vào trái phiếu Chính phủ dài hạn. Lợi suất trái phiếu tăng cao phản ánh sự lo ngại của các nhà đầu tư về rủi ro lạm phát và sự thiếu nhất quán trong định hướng chính sách.
Những điểm yếu về cấu trúc trong thị trường tài chính Mỹ cũng đang thu hút sự chú ý. Tờ The Financial Times (Anh) đưa tin, yêu cầu rút vốn tại quỹ chủ lực của Cliffwater đã lên tới 14% quy mô quỹ trong quý 1 năm 2026, vượt xa mức trần 5% theo quy định.
Các "ông lớn" tại Phố Wall như BlackRock, Blackstone, Morgan Stanley cũng đối mặt với áp lực tương tự, buộc phải áp dụng các biện pháp hạn chế rút tiền để bảo vệ thanh khoản.
Về dài hạn, vị thế thống trị của đồng bạc xanh đang gặp những lực cản lớn. Giáo sư Hisham Farag từ Đại học Birmingham (Anh) cho biết các quốc gia đang chú trọng hơn đến rủi ro chính trị gắn liền với hệ thống USD và tìm kiếm các giải pháp thay thế như thanh toán bằng nội tệ hay đa dạng hóa tài sản dự trữ quốc gia.
Chuyên gia Pan Xiangdong bổ sung thêm rằng, một cuộc xung đột kéo dài có thể làm suy yếu hệ thống "Petrodollar" (đô la dầu mỏ), từ đó thúc đẩy nhanh quá trình "phi USD hóa" trên toàn cầu.
