Ngày 8/8, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 2777/TB-TTCP về kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và các vấn đề liên quan tại CTCP Bảo Tín Mạnh Hải, CTCP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải và Công ty TNHH Mi Hồng.
Theo kết luận, hoạt động kinh doanh vàng tại các đơn vị được thanh tra còn một số hạn chế, thiếu sót và vi phạm liên quan đến giấy phép kinh doanh, phòng, chống rửa tiền, thương mại điện tử, kế toán và nghĩa vụ thuế đối với ngân sách nhà nước.
Thanh tra Chính phủ đồng thời chuyển Bộ Công an xem xét, xử lý theo thẩm quyền một số thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Ngoài ba doanh nghiệp trên, kết luận còn đề cập đến những vấn đề liên quan tại các công ty: Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), CTCP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ)...
Sai phạm tại các doanh nghiệp vàng
Tại CTCP Bảo Tín Mạnh Hải, Thanh tra Chính phủ cho biết doanh nghiệp đã nhận tiền đặt cọc của một số khách hàng mua vàng miếng nhưng không giao vàng ngay, không đúng nội dung giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng.
Về nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp xác định chưa đúng chỉ tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế.
Đối với CTCP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, kết luận thanh tra chỉ ra một số vi phạm trong công tác phòng, chống rửa tiền. Trong đó có việc xây dựng quy định nội bộ chưa phù hợp với quy định pháp luật; báo cáo thiếu số lượng giao dịch có giá trị lớn; thu thập, cập nhật thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ và chưa phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp quản lý tương ứng.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, doanh nghiệp đăng ký website với Bộ Công Thương chậm so với quy định. Thông tin trên website cũng chưa thể hiện rõ giá mua, giá bán đã bao gồm hay chưa bao gồm các chi phí liên quan như thuế, phí đóng gói và vận chuyển.
Về tài chính, doanh nghiệp hạch toán và kê khai chưa đúng một số khoản thu nhập, chi phí kinh doanh và chi phí tư vấn, dẫn đến phải nộp bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp. Công ty cũng xác định chưa đúng giá vốn hàng mua vào, làm phát sinh số thuế giá trị gia tăng phải nộp bổ sung.
Tại Công ty TNHH Mi Hồng, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp không thông báo với Ngân hàng Nhà nước về việc chấm dứt hoạt động kinh doanh vàng miếng tại một số chi nhánh. Một số thông tin sản phẩm được công bố trên website chưa đầy đủ, chính xác.
Trong công tác phòng, chống rửa tiền, Mi Hồng chưa tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho nhân viên; việc thu thập và cập nhật thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ; chưa thực hiện phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền.
Doanh nghiệp này còn kê khai thiếu số thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với hoạt động chuyển nhượng vốn của thành viên Hội đồng thành viên.
Đối với SJC, kết luận thanh tra chỉ ra vi phạm quy định kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng. Doanh nghiệp phải hạch toán tăng và nộp bổ sung vào ngân sách nhà nước phần lợi nhuận còn lại của năm 2024.
SJC cũng xác định chưa đúng giá vốn hàng mua vào, dẫn đến kê khai thiếu thuế giá trị gia tăng.
Thanh tra Chính phủ cũng xác định các doanh nghiệp còn lại chưa kê khai đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.
Giao dịch vàng nguyên liệu khoảng 2.084 tỷ đồng được chuyển Bộ Công an xem xét
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ chuyển Bộ Công an xem xét, xử lý theo thẩm quyền thông tin liên quan đến hai nhóm vấn đề.
Thứ nhất là việc 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, với tổng giá trị giao dịch khoảng 2.084 tỷ đồng. Theo cơ quan thanh tra, giá trị giao dịch này không tương xứng với thu nhập của các cá nhân liên quan.
Thứ hai là việc các doanh nghiệp gồm SJC, PNJ, Mi Hồng và hai công ty thuộc hệ thống Bảo Tín Mạnh Hải kê khai chưa đúng nghĩa vụ thuế và lợi nhuận còn lại, với tổng số tiền tạm tính khoảng 93,7 tỷ đồng.
Khoản tiền trên gồm khoảng 29,5 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng; 4,3 tỷ đồng thuế thu nhập cá nhân; 229 triệu đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và 59,6 tỷ đồng lợi nhuận còn lại năm 2024 của SJC sau khi trích bổ sung các quỹ.
Theo kết luận, việc kê khai chưa đúng thuế giá trị gia tăng trong hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ đã diễn ra trong nhiều năm tại các đơn vị, dẫn đến số thuế nộp thiếu tạm tính khoảng 28,4 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước xem xét, xử lý theo quy định các hành vi buôn lậu, gian lận, trốn thuế, đầu cơ trục lợi, kinh doanh trái phép, găm hàng và thao túng thị trường vàng.
Trong đó, cơ quan chức năng được đề nghị tập trung vào các doanh nghiệp kinh doanh vàng, bao gồm CTCP Bảo Tín Mạnh Hải và Công ty TNHH Mi Hồng.
Kiến nghị nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vàng
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra một số khoảng trống trong chính sách quản lý thị trường vàng. Trong đó, quy định hiện hành chưa có hướng dẫn cụ thể đối với một số hoạt động kinh doanh vàng; chưa quy định đầy đủ biện pháp xử phạt doanh nghiệp không duy trì điều kiện kinh doanh vàng miếng và chưa có chế tài riêng đối với hành vi găm hàng, thao túng thị trường.
Chính sách thuế thu nhập cá nhân cũng chưa bao quát đầy đủ các giao dịch mua, bán vàng ngoài vàng miếng nhằm hạn chế hoạt động đầu cơ.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, tham mưu hoàn thiện các quy định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.
Theo đó, cơ chế quản lý cần phân định rõ hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ với vàng miếng. Cơ quan quản lý cũng được kiến nghị xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các doanh nghiệp đủ điều kiện, qua đó đa dạng hóa nguồn cung và hạn chế nguy cơ buôn lậu vàng qua biên giới.
Một nội dung đáng chú ý khác là kiến nghị Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng lộ trình thành lập sàn giao dịch vàng tại Việt Nam. Theo Thanh tra Chính phủ, mô hình này có thể góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, tạo cơ sở quản lý cung – cầu và hỗ trợ bình ổn thị trường.
Bộ Tài chính được kiến nghị rà soát chính sách thuế, đồng thời chỉ đạo cơ quan thuế kiểm tra, xử lý và truy thu số tiền khoảng 93,7 tỷ đồng liên quan đến các khoản kê khai chưa đúng tại 6 doanh nghiệp, bảo đảm thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước.
Các doanh nghiệp liên quan phải tự rà soát, đối chiếu hóa đơn, khắc phục những vi phạm về tài chính, thuế và phòng, chống rửa tiền; báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra Chính phủ trong quý III/2026.
