Trong khoảng một tháng gần đây, hàng chục triệu cổ phiếu đã được các lãnh đạo doanh nghiệp và người nội bộ/có liên quan đăng ký mua vào.
Ông Trần Vũ Minh - con trai Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long đăng ký mua tới 50 triệu cổ phiếu HPG; Chủ tịch DIC Corp Nguyễn Hùng Cường muốn mua thêm 5 triệu cổ phiếu DIG. Tổng Giám đốc EVF Lê Mạnh Linh đăng ký mua 4 triệu cổ phiếu; Chủ tịch Everland Lê Đình Vinh đăng ký mua 3 triệu EVG. Tại Dabaco, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc, Giám đốc tài chính Nguyễn Thị Thu Hương cũng đăng ký mua 2 triệu cổ phiếu DBC.
Danh sách còn kéo dài với hàng loạt lãnh đạo và người liên quan tại SeABank, Searefico, Lideco cùng một số doanh nghiệp khác.
Tính riêng những giao dịch quy mô lớn được công bố gần đây, lượng cổ phiếu đăng ký mua đã lên tới hàng chục triệu đơn vị. Sự xuất hiện dồn dập của các thông báo mua vào khiến câu chuyện về dòng tiền của “người trong cuộc” một lần nữa trở thành tín hiệu đáng theo dõi.
Điều đáng nói là những giao dịch này xuất hiện đúng lúc tâm lý trên thị trường đang thận trọng. Thị trường trong trạng thái giằng co sau nhiều tuần điều chỉnh và thủng ngưỡng điểm quan trọng, cộng thêm thanh khoản có những phiên xuống thấp. Phần lớn nhà đầu tư trên thị trường còn đang cân nhắc rủi ro thì tín hiệu mua xuất phát từ chính những người đang điều hành hoặc có quan hệ mật thiết với doanh nghiệp mang một ý nghĩa tâm lý khác.
Khi giá cổ phiếu đã trải qua một nhịp điều chỉnh và những người trực tiếp điều hành bắt đầu bỏ thêm tiền để gia tăng sở hữu, thị trường có cơ sở để đặt câu hỏi liệu khoảng cách giữa giá cổ phiếu và đánh giá của người trong cuộc về giá trị doanh nghiệp có đang trở nên đủ hấp dẫn.
Hai lần trước, những người trong cuộc cũng xuống tiền khi thị trường bi quan
Nếu nhìn lại năm 2026, đây không phải lần đầu hiện tượng này xuất hiện đúng lúc thị trường đang chịu sức ép. Tháng 3 là ví dụ rõ nhất, khi đó VN-Index bước vào tháng ở vùng 1.846 điểm nhưng sau hàng loạt phiên giảm mạnh đã có lúc rơi xuống 1.652 điểm. Trong chính giai đoạn tâm lý thị trường xuống thấp, loạt lãnh đạo doanh nghiệp và người nhà bắt đầu đăng ký mua cổ phiếu.
Theo thống kê, khoảng 14 giao dịch nội bộ có thể diễn ra trong một tháng với tổng giá trị ước tính hơn 3.000 tỷ đồng. Con trai Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long đăng ký mua 50 triệu cổ phiếu HPG; con trai Chủ tịch Vietjet Nguyễn Thị Phương Thảo đăng ký mua 2 triệu cổ phiếu VJC; vợ Tổng Giám đốc MBB đăng ký mua 2 triệu cổ phiếu ngân hàng này, trong khi Chủ tịch Hoàng Anh Gia Lai Đoàn Nguyên Đức đăng ký mua thêm 5 triệu cổ phiếu HAG.
Điều đáng chú ý là thị trường khi đó chưa lập tức đi lên sau những thông báo mua vào. VN-Index còn tiếp tục rung lắc và tạo vùng thấp nhất vào ngày 23/3 tại 1.591,17 điểm. Nhưng kể từ vùng này, xu hướng đã thay đổi đáng kể. Đến ngày 18/5, chỉ số chính sàn HoSE đã chạm mốc 1.927,94 điểm, tăng hơn 336 điểm, tương đương khoảng 21% trong chưa đầy hai tháng.
Kịch bản tương tự xuất hiện vào tháng 7 năm nay. Sau khi VN-Index từ vùng trên 1.860 điểm đầu tháng lao xuống 1.668,53 điểm, hàng loạt giao dịch mua vào từ người nội bộ tiếp tục được công bố. Chủ tịch Vietcap Tô Hải đăng ký mua hơn 31 triệu cổ phiếu VCI, Chủ tịch Phát Đạt Nguyễn Văn Đạt đăng ký mua 20 triệu cổ phiếu PDR, trong khi người liên quan lãnh đạo VietBank và Nhà Khang Điền đăng ký mua lần lượt 22 triệu VBB và 20 triệu KDH.
Đến cuối tháng 7, VN-Index đã bắt đầu hồi phục. Một tháng sau vùng đáy ngày 22/7, chỉ số đóng cửa phiên 28/8 tại 1.832,12 điểm, cao hơn gần 164 điểm, tương ứng mức tăng xấp xỉ 10%.
Hai lần diễn biến này xuất hiện không có nghĩa giao dịch của lãnh đạo đã “kéo” VN-Index đi lên. Quy mô thị trường lớn hơn rất nhiều so với lượng tiền mua của một nhóm cổ đông nội bộ, trong khi xu hướng còn chịu tác động của lãi suất, dòng vốn ngoại, kết quả kinh doanh, định giá, chính sách và tâm lý chung. Nhưng sự trùng hợp về thời điểm vẫn là một chi tiết đáng quan sát.
Vì sao tiền của người trong cuộc thường được chú ý?
Ở góc độ tâm lý, mua cổ phiếu bằng tiền thật luôn mang sức nặng khác với những phát biểu lạc quan tại đại hội cổ đông hay một kế hoạch kinh doanh trên giấy. Khi lãnh đạo bỏ thêm vốn cá nhân vào doanh nghiệp, lợi ích của họ được gắn chặt hơn với lợi ích của cổ đông.
Điều đó đặc biệt đáng chú ý khi giao dịch diễn ra trong những giai đoạn thị giá giảm mạnh. Với cùng một doanh nghiệp, nhà đầu tư bên ngoài có thể nhìn thấy giá cổ phiếu đang giảm, còn những người điều hành doanh nghiệp có thêm góc nhìn về đơn hàng, dòng tiền, kế hoạch mở rộng, khả năng hoàn thành mục tiêu năm và những thay đổi đang diễn ra bên trong hoạt động kinh doanh.
Vì thế, việc lãnh đạo mua vào thường được thị trường đọc như một tín hiệu về mức độ tự tin đối với giá trị dài hạn của doanh nghiệp. Khi khoảng cách giữa đánh giá của người trong cuộc về nội tại doanh nghiệp và tâm lý bi quan trên thị trường đủ lớn, quyết định tăng sở hữu có thể xuất hiện.
Một điểm trùng hợp khác cũng đáng chú ý khi các giai đoạn nói trên đều nằm sát hoặc trong thời điểm thị trường chuẩn bị bước vào mùa công bố báo cáo tài chính quý. Làn sóng tháng 3 xuất hiện trước mùa báo cáo quý 1; các giao dịch tháng 7 diễn ra quanh mùa báo cáo quý 2; còn những đăng ký mua hiện nay xuất hiện trước khi doanh nghiệp lần lượt công bố kết quả quý 3.
Dĩ nhiên, không thể từ những động thái mua vào để kết luận trước rằng kết quả kinh doanh sắp công bố sẽ khả quan. Song, với nhà đầu tư bên ngoài, lãnh đạo doanh nghiệp và người nội bộ là những người có góc nhìn sát hơn về tình hình doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền cũng như khả năng hoàn thành kế hoạch kinh doanh. Vì vậy, việc họ chủ động tăng sở hữu trước mùa báo cáo tài chính có thể phần nào phản ánh niềm tin rằng triển vọng hoạt động của doanh nghiệp vẫn tích cực, trong khi mức giá cổ phiếu hiện tại đã trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh.
Ngoài ra, nhà đầu tư cũng cần phân biệt rõ giữa việc “đăng ký mua” và “đã mua” là hai khái niệm khác nhau. Không ít giao dịch nội bộ trong quá khứ chỉ được thực hiện một phần, thậm chí không thực hiện do giá không phù hợp, thanh khoản thấp hoặc điều kiện thị trường thay đổi.
Bởi vậy, giao dịch của lãnh đạo phù hợp hơn khi được xem như một “chỉ báo mềm” về tâm lý và định giá thay vì công cụ xác định đáy. Để một nhịp hồi chuyển thành xu hướng tăng bền vững, thị trường vẫn cần thêm sự xác nhận từ kết quả kinh doanh, dòng tiền và diễn biến của các yếu tố vĩ mô.
