Trong bối cảnh thị trường kim loại quý đang trải qua một năm đầy biến động với những cột mốc giá kỷ lục liên tiếp từ vàng và bạc, sự bứt phá của giá đồng thế giới đang trở thành tâm điểm chú ý đối với các nhà kinh tế học và hoạch định chiến lược.
Tính đến phiên giao dịch cuối tháng 12/2025, giá đồng trên Sàn giao dịch kim loại London (LME) đã chính thức thiết lập đỉnh lịch sử mới khi vượt ngưỡng 12.000 USD/tấn. Với mức tăng trưởng lũy kế hơn 35% kể từ đầu năm, kim loại này đang hướng tới chu kỳ tăng trưởng thường niên mạnh mẽ nhất trong vòng 15 năm qua, kể từ giai đoạn phục hồi sau khủng hoảng tài chính năm 2009.
Đà leo thang của giá đồng này không đơn thuần là một biến động hàng hóa thông thường mà còn mang hàm ý sâu sắc về triển vọng sức khỏe của nền kinh tế toàn cầu. Chính vì vậy, đồng được giới phân tích ưu ái gọi bằng cái tên “Doctor Copper” – “bác sĩ đồng”.
Khác biệt hoàn toàn với vàng – vốn được coi là tài sản trú ẩn an toàn và công cụ phòng vệ lạm phát, hay bạc – loại kim loại lưỡng tính nằm giữa ranh giới đầu tư và công nghiệp, đồng mang bản chất của một kim loại công nghiệp thuần túy. Giá trị của đồng không chịu sự chi phối trực tiếp bởi tâm lý kỳ vọng của nhà đầu tư mà gắn liền với các hoạt động mở rộng thực tế của nền kinh tế.
Do đóng vai trò cốt lõi trong cấu trúc lưới điện, hạ tầng xây dựng, máy móc công nghiệp và các hệ thống năng lượng, nhu cầu về đồng trở thành thước đo chính xác nhất cho sự vận hành của dòng chảy kinh tế. Theo quan điểm của Goldman Sachs Research, diễn biến giá đồng tăng vọt hiện nay là minh chứng cho một giai đoạn nhu cầu công nghiệp mạnh mẽ, đặc biệt là khi kim loại này trở thành đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng điện lưới và năng lượng nhằm đáp ứng sự trỗi dậy của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và nhu cầu củng cố mạng lưới an ninh quốc phòng toàn cầu.
Phân tích các động lực thúc đẩy đợt tăng giá này, các chuyên gia chỉ ra sự kết hợp phức tạp giữa các yếu tố cung – cầu mang tính cấu trúc. Về phía nguồn cung, các khu vực khai thác trọng điểm như Chile và Indonesia đang đối mặt với sự sụt giảm sản lượng do thách thức về điều kiện địa chất và các quy định môi trường khắt khe.
Dự báo từ JPMorgan cho thấy tốc độ tăng trưởng nguồn cung từ các mỏ đồng trong năm 2026 đã bị điều chỉnh giảm xuống chỉ còn 1,4%, tương đương với việc thiếu hụt khoảng 500.000 tấn so với các ước tính ban đầu. Sự thắt chặt nguồn cung này diễn ra đúng vào thời điểm nhu cầu tiêu thụ bùng nổ từ làn sóng xây dựng các trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn. Ước tính mỗi cơ sở hạ tầng siêu dữ liệu (hyperscale) có thể tiêu thụ tới 50.000 tấn đồng cho các hệ thống truyền dẫn và tản nhiệt, tạo ra một áp lực tiêu thụ chưa từng có tiền lệ đối với thị trường kim loại đỏ.
Bên cạnh đó, các biến số chính trị và chính sách thương mại cũng đóng vai trò là chất xúc tác quan trọng cho sự leo thang của giá cả. Việc áp đặt các biện pháp thuế quan mới đối với đồng nhập khẩu vào giữa năm 2025 đã làm thay đổi đáng kể bản đồ lưu thông hàng hóa toàn cầu, trực tiếp đẩy chi phí đầu vào lên cao tại các thị trường tiêu thụ lớn.
Sự giao thoa giữa các rào cản thương mại và cơn khát năng lượng của ngành công nghệ đã tạo ra một môi trường thị trường phức tạp, nơi mà các giá trị kinh tế thực đang phải đối đầu với các chi phí biên từ chính sách. Theo đánh giá từ giới chuyên gia quản lý danh mục đầu tư tại Halbert Hargrove, hệ quả dài hạn của đợt tăng giá này sẽ phụ thuộc mật thiết vào khả năng thích ứng của các ngành công nghiệp và chính phủ trước một môi trường thương mại mới, nơi các mặt hàng chiến lược như đồng không chỉ là vật liệu sản xuất mà còn là vũ khí địa chính trị.
Dự báo về triển vọng giá, JPMorgan Global Research kỳ vọng giá đồng có thể chạm mức 12.500 USD/tấn vào quý II/2026 và duy trì mức trung bình cả năm trên ngưỡng 12.000 USD/tấn.
Dù lạc quan về xu hướng đi lên, nhưng giới chuyên gia vẫn cảnh báo về những hệ lụy dài hạn. Ông David Koch, Giám đốc quản lý danh mục đầu tư tại Halbert Hargrove, nhận định: “Sự giao thoa giữa thuế quan và giá đồng cho thấy những động lực phức tạp của thương mại toàn cầu. Hệ quả dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng của các chính phủ và ngành công nghiệp trước môi trường thương mại mới này".
