Môi trường vĩ mô thuận lợi nhưng tiềm ẩn rủi ro
Năm 2026 mở đầu cho kế hoạch 5 năm 2026-2030, khi Việt Nam đặt tham vọng tăng trưởng GDP từ 10% trở lên. Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, chính sách tài khóa mở rộng được xác định là động lực chính bên cạnh chính sách tiền tệ hỗ trợ.
Trong báo cáo ngành chứng khoán mới nhất, CTCP Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings) kỳ vọng rằng môi trường kinh doanh thông thoáng sẽ thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp cũng như giá cổ phiếu và quy mô giao dịch trên thị trường chứng khoán.
Điều này sẽ là yếu tố tác động tích cực tới triển vọng ngành chứng khoán nhờ tăng phí giao dịch và lãi cho vay ký quỹ, đẩy mạnh lợi nhuận danh mục đầu tư, và đẩy mạnh các hoạt động phát hành cổ phiếu và trái phiếu để huy động vốn cho doanh nghiệp.
Dù vậy, S&I Ratings cho biết lãi suất đang chịu áp lực tăng, rủi ro tỷ giá cần theo dõi chênh lệch lớn giữa huy động và tín dụng khiến căng thẳng thanh khoản kéo dài trong hệ thống ngân hàng, gây áp lực lên nguồn cung tín dụng.
Mặt khác, nhu cầu tín dụng có xu hướng tăng mạnh từ cả khu vực công và tư với danh mục dự án đầu tư rất lớn. Áp lực từ cả phía cung và cầu có thể đẩy lãi suất lên cao hơn so với mặt bằng thấp duy trì trong cả năm 2025.
Rủi ro lãi suất cho các CTCK thể hiện ở các khía cạnh:
Thứ nhất là tăng chi phí vốn: Phần lớn CTCK phụ thuộc vốn vay ngân hàng ngắn hạn và phát hành trái phiếu. Chi phí vốn tăng nhưng CTCK khó có thể chuyển toàn bộ mức tăng sang khách hàng vay do cạnh tranh cao, khiến NIM có xu hướng co lại, ảnh hưởng lợi nhuận.
Thứ hai là rủi ro định giá lại tài sản: Các tài sản TPDN/TPCP trong danh mục HTM có thể phải ghi nhận lỗ chưa thực hiện khi lãi suất tăng, tuy không phải ghi nhận vào báo cáo kết quả kinh doanh, điều này có thể làm bào mòn vốn chủ sở hữu.
Thứ ba là nếu lãi suất tăng quá mạnh có thể ảnh hưởng tới các doanh nghiệp niêm yết và ảnh hưởng tới triển vọng tăng giá cổ phiếu trên diện rộng.
Tuy vậy, thông điệp Chính phủ đưa ra là duy trì định hướng lãi suất ổn định để hỗ trợ sản xuất kinh doanh, do đó S&I Ratings đánh giá áp lực này sẽ không quá lớn trong ngắn hạn, các CTCK có bộ đệm vốn tốt sẽ có thể có lợi thế hơn trước áp lực này.
Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá sẽ bớt căng thẳng hơn năm 2025. Tuy nhiên, triển vọng này phụ thuộc vào khả năng chiến tranh Iran kéo dài ảnh hưởng tới chi phí năng lượng và lạm phát tổng thể.
Công ty chứng khoán bước vào cuộc đua mới sau nâng hạng
Theo S&I Ratings, khung pháp lý mới nhìn chung được đánh giá tích cực cho ngành chứng khoán trong trung và dài hạn nhờ tăng cường minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và kỷ luật thị trường, đồng thời đơn giản hóa thủ tục và tháo gỡ các rào cản cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường Việt Nam giúp thúc đẩy dòng vốn mới tìm đến TTCK Việt Nam.
Quan trọng hơn, Chính phủ mới đã đề xuất kế hoạch xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam, với mục tiêu phát triển TTCK trở thành kênh huy động vốn trung - dài hạn chủ lực, sửa Nghị định về TPDN và thúc đẩy Trung tâm Tài chính Quốc tế cho thấy quyết tâm chính trị cao nhất trong việc khơi thông cung - cầu vốn, tháo gỡ các rào cản để đẩy mạnh IPO, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường vốn, trong đó các CTCK đóng vai trò quan trọng đối với thị trường cổ phiếu và trái phiếu cũng như các công cụ tài chính khác.
Mặt khác, sự kiện nâng hạng lên thị trường mới nổi cũng được đánh giá là cột mốc quan trọng trên chặng đường phát triển của TTCK Việt Nam, mở ra nhiều cơ hội mới để thu hút dòng vốn ngoại, tạo động lực tiếp tục cải cách thị trường trong nước, cải thiện về minh bạch quản trị, gia tăng chiều sâu thị trường với nhiều sản phẩm tài chính mới.
Từ tháng 9/2026, S&I ước tính dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF phân bổ vào Việt Nam có thể đạt 1,44 tỷ USD, chưa kể đến các quỹ chủ động có quy mô lớn hơn.
Hơn nữa, Việt Nam cũng đang tiến gần hơn tới các tiêu chí của MSCI, có thể tính đến khả năng được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi trong vài năm tới giúp mở rộng cánh cửa để đón thêm dòng vốn ngoại. Trong ngắn hạn, tác động tới tín nhiệm có thể phân hóa.
Do chi phí tuân thủ tăng và yêu cầu vốn, kiểm soát chặt hơn có thể gây áp lực lên lợi nhuận trong ngắn hạn, khiến tín nhiệm phân hóa giữa các CTCK theo hướng CTCK quy mô lớn, quản trị tốt hưởng lợi, trong khi các CTCK nhỏ, đòn bẩy cao đối mặt áp lực tái cấu trúc hoạt động và chi phí tăng mạnh.
"Điều này sẽ gây áp lực lên ngành chứng khoán vốn đang có mức độ cạnh tranh rất cao đến từ (i) sự gia nhập/quay trở lại mạnh mẽ của nhiều CTCK trực thuộc ngân hàng và tập đoàn lớn với tham vọng xây dựng hệ sinh thái sản phẩm dịch vụ cho khách hàng và (ii) cuộc đua AI/chuyển đổi công nghệ giúp các CTCK có nhiều đột phá về cải thiện hiệu quả hoạt động", báo cáo cũng chỉ rõ.
