Đầu tư vàng, bạc: Những kịch bản cho 2026

Giá vàng, bạc tiếp tục tăng mạnh vào đầu năm 2026 sau khi đã tăng lần lượt 80% và 150% vào năm 2025. Goldman Sachs nâng dự báo giá vàng vào cuối năm 2026 lên 5.400 USD/ounce, từ mức 4.900 USD/ounce trước đó, với lý do khu vực tư nhân và các ngân hàng trung ương tại các thị trường mới nổi đang đẩy mạnh đa dạng hóa dự trữ sang vàng. Tuy nhiên, giá vàng ngay sau đó lại tăng mạnh, vượt 5.500 USD/ounce (phiên 29/1/2026), cao hơn dự báo gần nhất của Goldman Sachs.

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, xung quanh những khả năng diễn biến giá vàng, bạc trong năm 2026.

“TRÚ ẨN RỦI RO”

Giá vàng vượt 5.500 USD/ounce và bạc tiến sát 120 USD/ounce phiên 29/1/2026, mức kỷ lục mới của hai kim loại quý này. Ông lý giải như thế nào về đà tăng giá của vàng, bạc?

Ông Ngô Trí Long: Đà tăng “phi mã” của vàng và đặc biệt là bạc trong tháng 1/2026 có thể xem là kết quả của một cú cộng hưởng hiếm gặp, giữa rủi ro địa chính trị tăng mạnh khiến dòng tiền tìm “nơi trú ẩn” và kỳ vọng lãi suất Mỹ đi xuống làm giảm chi phí cơ hội nắm giữ kim loại quý. Với bạc còn có thêm câu chuyện cung cầu công nghiệp kéo dài nhiều năm.

Cú hích ngắn hạn “trú ẩn rủi ro” và lãi suất kỳ vọng giảm, rủi ro địa chính trị làm gia tăng nhu cầu phòng thủ trong các phiên giao dịch đầu năm 2026, nhiều bản tin thị trường ghi nhận vàng, bạc lập đỉnh khi căng thẳng quốc tế leo thang, khiến nhà đầu tư tăng mua tài sản an toàn.

Một điểm khác với các chu kỳ tăng giá thuần túy đầu cơ, là nhu cầu vàng từ khu vực chính thức là các ngân hàng trung ương vẫn ở mức cao. Thống kê của World Gold Council cho thấy mua ròng 45 tấn trong tháng 11 và lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 11/2025 là 297 tấn. Đây là lực đỡ quan trọng, vì nó tạo “cầu nền” ngay cả khi dòng tiền đầu cơ đảo chiều ngắn hạn. Khảo sát của World Gold Council cũng nêu con số 76% ngân hàng trung ương tham gia khảo sát kỳ vọng tỷ trọng vàng trong dự trữ sẽ cao hơn trong 5 năm tới.

Tính đến cuối tháng 1/2026, giá vàng tăng hơn 23% trong khi bạc tăng hơn 50% trong vòng một tháng. Ông lý giải chênh lệch đà tăng của giá vàng, bạc như thế nào?

Bạc là “kim loại kép” vừa trú ẩn, vừa là nguyên liệu sản xuất (điện–điện tử, quang điện, thiết bị điện, xe điện, y tế…) trong khi vàng chủ yếu là tài sản tiền tệ, trú ẩn. Khi dòng tiền trú ẩn chạy vào kim loại quý, bạc được “khuếch đại” vì thị trường đồng thời lo thiếu nguồn cung cho công nghiệp.

Nút thắt quan trọng thị trường bạc thiếu hụt vật chất nhiều năm, giá phản ứng mạnh. Theo số liệu trong World Silver Survey 2025, tổng cung bạc 2024 khoảng 1.015 triệu ounce (Moz), tổng cầu 2024 khoảng 1.164 Moz . Chênh lệch cho thấy thị trường rơi vào mức thiếu hụt xấp xỉ 149 Moz (1.164 – 1.015), tức là phải rút tồn kho để bù.

Đáng chú ý, báo cáo cũng nêu “thiếu hụt lớn liên tiếp” và tồn kho ròng giảm lũy kế khoảng 678 Moz trong 4 năm. Với vàng, vì vai trò “tài sản tiền tệ” trội hơn, cân bằng vật chất không tạo cảm giác “căng” tương tự.

Cầu từ lĩnh vực điện mặt trời đang trở thành một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy nhu cầu bạc toàn cầu. Trong bối cảnh các nền kinh tế lớn đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng và thực hiện các cam kết giảm phát thải, công suất điện mặt trời được lắp đặt mới liên tục lập kỷ lục. Bạc là vật liệu không thể thay thế trong cấu trúc pin mặt trời, đóng vai trò dẫn điện và quyết định hiệu suất vận hành của tấm pin.

Dù ngành công nghiệp điện mặt trời những năm gần đây đã nỗ lực giảm lượng bạc sử dụng trên mỗi tấm pin nhằm tiết kiệm chi phí và nguồn lực, song mức tiết giảm này không theo kịp tốc độ gia tăng mạnh mẽ của số lượng dự án và quy mô lắp đặt.

Nói cách khác, “tiết kiệm bạc” chỉ giúp làm chậm đà tăng nhu cầu, chưa đủ để triệt tiêu lực kéo từ làn sóng phát triển điện mặt trời, qua đó tiếp tục tạo áp lực tăng giá đối với thị trường bạc trong trung và dài hạn.

Ngoài ra, “độ beta” của bạc cao hơn vàng, thị trường nhỏ, biến động mạnh hơn nên khi tâm lý “risk-on/risk-off” đổi chiều, bạc thường phản ứng mạnh hơn, lên nhanh, xuống cũng nhanh. Vì vậy, trong các pha dòng tiền đổ vào kim loại quý, bạc có hiệu suất tốt hơn.

Bên cạnh đó, dòng tiền đầu tư (ETF/phái sinh) cũng đổ thêm dầu vào lửa khi câu chuyện thiếu hụt vật chất và cầu công nghiệp mạnh hình thành, dòng tiền tài chính thường nhập cuộc làm nhịp tăng của bạc “dốc” hơn vàng.

Tóm lại, vàng tăng vì “trú ẩn rủi ro” cộng với kỳ vọng lãi suất USD giảm còn bạc tăng mạnh hơn vì ngoài yếu tố trú ẩn còn có câu chuyện cung cầu công nghiệp đang thiếu hụt kéo dài, nên chỉ cần dòng tiền dồn vào, giá lập đỉnh rất nhanh.

"MẤU CHỐT KHÔNG CÒN LÀ CÓ TĂNG HAY KHÔNG"

Hiện nhiều tổ chức lớn trên thế giới dự báo giá vàng, bạc có thể vẫn còn tăng trong năm 2026. Quan điểm của ông thế nào?

Với mặt bằng mới vừa được thiết lập tháng 1/2026 (vàng có lúc lên trên 5.500 USD/ounce và bạc lập đỉnh quanh 120 USD/ounce), theo tôi điều quan trọng nhất khi bàn về giá vàng, bạc năm 2026 là xu hướng vẫn “cao hơn, biến động mạnh hơn”, thay vì “tăng một mạch thẳng đứng”.

Vàng nhiều khả năng không thiếu động lực tăng, nhưng khó đi theo dạng đường thẳng, mà sẽ là tăng - giảm theo từng cú sốc thông tin!

Ba động lực có tính cấu trúc đang nâng “sàn” cho vàng là nhu cầu mua của ngân hàng trung ương vẫn là lực đỡ dài, đây là dòng cầu “ít nhạy giá”, tạo nền cho xu hướng và kỳ vọng điều chỉnh lãi suất cùng rủi ro địa chính trị và rủi ro thể chế gia tăng.

Trong môi trường mà nhà đầu tư lo ngại phân mảnh địa kinh tế, trừng phạt tài chính, căng thẳng khu vực…, vàng hưởng lợi như một “tài sản trung lập”. Diễn biến giá tháng 1/2026 là minh chứng rất rõ.

Còn bạc 2026 vẫn có thể “vượt trội”, nhưng rủi ro cũng lớn hơn vàng. Bạc có tính “2 trong 1” vừa là kim loại tiền tệ, vừa là kim loại công nghiệp. Bạc vẫn có cửa tăng nhanh hơn vàng trong các nhịp hưng phấn, nhưng cũng sẽ điều chỉnh sâu hơn khi tâm lý đảo chiều.

Tôi nghĩ có ba kịch bản cho năm 2026, trong đó kịch bản cơ sở với khả năng khá lớn, là vàng bạc giữ mặt bằng giá cao, dao động mạnh theo tin lãi suất và địa chính trị; vàng có thể “thử” vùng cao mới nhưng xen kẽ điều chỉnh.

Kịch bản tích cực là rủi ro địa chính trị leo thang và lãi suất giảm nhanh hơn kỳ vọng, ngân hàng trung ương mua ròng, vàng có thể tiến lên những đỉnh cao mới, trong khi bạc bứt tốc mạnh hơn nhưng rung lắc lớn.

Còn trong kịch bản đảo chiều, thì căng thẳng trên thế giới hạ nhiệt rõ rệt, USD mạnh lên, và giá vàng, bạc có thể điều chỉnh đáng kể sau giai đoạn tăng “nóng”.

Tóm lại, năm 2026, tôi cho rằng vàng, bạc vẫn có thể có “gió thuận”, nhưng điểm mấu chốt không còn là có tăng hay không, mà khả năng sẽ là một năm biến động rất cao! Nhà đầu tư và doanh nghiệp nên nhìn theo các kịch bản và biên độ rủi ro, thay vì kỳ vọng một đường giá đi thẳng.

Bạc đang trở thành một kênh đầu tư mới tại Việt Nam, trong khi giá bạc thế giới cũng ghi nhận vùng đỉnh lịch sử. Theo ông, kênh đầu tư này hiện có cơ hội và rủi ro như thế nào?

Bạc đúng là “kênh mới” ở Việt Nam, nhưng trên thế giới thì đã chuyển vai rất rõ: không chỉ là kim loại quý trú ẩn, mà ngày càng là kim loại công nghiệp của chuyển đổi xanh.

Vì vậy, cơ hội và rủi ro của kênh bạc cần nhìn theo hai hướng vĩ mô tài chính và cung cầu công nghiệp. Ở góc nhìn đầu tư, bạc không chỉ được mua vì sợ rủi ro, mà còn có lực cầu vật chất từ sản xuất.

Với nhà đầu tư cá nhân, bạc có thể là tài sản vệ tinh (satellite asset) giúp đa dạng hoá so với vàng, tiền gửi, cổ phiếu, nhất là trong giai đoạn biến động vĩ mô. Cơ hội nằm ở chỗ nếu tiếp cận đúng sản phẩm minh bạch, bạc có thể bổ sung “lát cắt” hàng hoá vào danh mục.

Nhà đầu tư nên xác định vai trò của bạc là tài sản vệ tinh, tỷ trọng nhỏ (ví dụ 5–10% tuỳ khẩu vị), không “all-in”, không dùng đòn bẩy khi chưa hiểu sản phẩm bạc biến động mạnh, đòn bẩy dễ biến sai lầm nhỏ thành thua lỗ lớn, và kỷ luật điểm mua chia nhỏ giải ngân (DCA), tránh mua theo tin “đỉnh lịch sử”...

Bạc là kênh có câu chuyện dài hạn nhờ công nghiệp xanh, nhưng ngắn hạn lại là “bài test kỷ luật” vì biến động mạnh, cơ hội chỉ thuộc về người mua đúng chuẩn - đúng tỷ trọng - đúng quản trị rủi ro.