Theo nhật báo kinh tế Les Echos (Pháp) ngày 2/4, xung đột liên quan đến Iran đang làm dấy lên lo ngại về khả năng giá gạo thế giới tăng mạnh trong thời gian tới, do nguồn cung phân bón bị gián đoạn và chi phí năng lượng leo thang, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất tại nhiều quốc gia châu Á.
Theo đánh giá của ông Jean-René Cuzon, Phụ trách dự án tại Ban Nông nghiệp, Phát triển nông thôn và Đa dạng sinh học thuộc Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), nguy cơ giá gạo tăng trên thị trường toàn cầu trong những tháng tới là “rất đáng lo ngại.” Nguyên nhân chính là tình trạng gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến đường chiến lược đối với xuất khẩu dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và các loại phân bón từ khu vực Trung Đông.
Các nước sản xuất gạo lớn như Ấn Độ, Pakistan, Thái Lan và Trung Quốc phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu phân bón như urê, lưu huỳnh, amoniac và phosphate từ khu vực này. Khi nguồn cung bị gián đoạn, chi phí sản xuất tăng lên có thể khiến nông dân giảm diện tích trồng lúa, chuyển sang các loại cây ít sử dụng đầu vào hơn.
Trước đó, trong một phân tích công bố hồi đầu tháng 3/2026, ông Joseph Glauber thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế (IFPRI) cũng cho rằng giá phân bón tăng có thể ảnh hưởng đến hoạt động gieo trồng và năng suất, đặc biệt tại bán cầu Nam cũng như khu vực Nam Á và Đông Nam Á.
Ấn Độ, nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, hiện phụ thuộc khoảng 41% vào nguồn cung urê từ các quốc gia vùng Vịnh. Trong khi đó, tỷ lệ này tại Thái Lan lên tới 71%. Ngoài việc nhập khẩu bị gián đoạn, hoạt động sản xuất phân bón trong nước cũng bị ảnh hưởng do thiếu nguồn khí đầu vào.
Ông Jean-René Cuzon cho biết việc gián đoạn nguồn cung LNG đã buộc Ấn Độ phải đóng cửa nhiều nhà máy sản xuất phân đạm phục vụ nông nghiệp, qua đó tác động trực tiếp đến người trồng lúa.
Các chuyên gia cảnh báo nếu giá gạo tăng mạnh, nhiều quốc gia châu Phi - đặc biệt tại khu vực cận Sahara - sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Tình trạng này có thể đe dọa an ninh lương thực và làm gia tăng nguy cơ bất ổn xã hội, tương tự các cuộc khủng hoảng lương thực từng xảy ra trước đây.
