Một cơ sở lọc dầu ở New York và New Jersey, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát
Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, giá dầu thế giới trở lại trên ngưỡng 100 USD/thùng trong bối cảnh xung đột với Iran kéo dài và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn đang gây sức ép ngày càng lớn lên nhiều nền kinh tế, dẫn tới thiếu nhiên liệu, đình công và biểu tình tại một số quốc gia.
Tác động đặc biệt rõ nét tại các nền kinh tế đang phát triển phụ thuộc nhiều vào dầu khí nhập khẩu từ Trung Đông. Sau hơn 6 tháng giá năng lượng duy trì ở mức cao, nhiều chính phủ đứng trước bài toán khó giữa lựa chọn để giá nhiên liệu tăng theo thị trường, khiến người dân phải gánh thêm chi phí và làm gia tăng lạm phát, bất ổn xã hội; hoặc tiếp tục trợ giá, đồng nghĩa với việc phải chấp nhận thâm hụt ngân sách và nợ công tăng cao.
Tại Syria, biểu tình xảy ra ở nhiều thành phố sau khi chính phủ tăng giá nhiên liệu và khí đốt tới 40%. Người biểu tình đốt lốp xe và chặn một số tuyến đường lớn, trong đó có khu vực quanh Aleppo. Chính phủ Syria cho biết việc điều chỉnh xuất phát từ giá năng lượng thế giới tăng mạnh, trong khi hoạt động sửa chữa nhà máy lọc dầu lớn nhất nước làm giảm sản lượng nội địa và gia tăng phụ thuộc vào nhập khẩu.
Sức ép cũng lan rộng tại châu Á. Tại Indonesia, một số khu vực ghi nhận thiếu xăng, khí đốt dùng cho nấu ăn và tình trạng mất điện luân phiên. Philippines chứng kiến các cuộc biểu tình của lao động ngành vận tải yêu cầu trợ giá nhiên liệu và giảm thuế, trong khi chi phí nhiên liệu tăng khiến nhiều ngư dân gặp khó khăn khi ra khơi. Tại Bangladesh, thiếu khí đốt đã buộc một số nhà máy dệt may và cơ sở công nghiệp phải ngừng hoặc giảm sản xuất.
Châu Âu cũng bắt đầu chịu tác động rõ rệt. Tại miền Nam nước Pháp, ngư dân nhiều lần phong tỏa kho nhiên liệu và các đầu mối dầu mỏ để phản đối giá dầu diesel tăng cao. Chính phủ Pháp đã kéo dài chương trình hỗ trợ nhiên liệu có mục tiêu đến cuối năm và tăng trợ cấp cho ngư dân. Tại Bồ Đào Nha, các đoàn xe tổ chức chạy chậm để phản đối giá nhiên liệu, trong khi chính phủ triển khai biện pháp hỗ trợ một số lĩnh vực vận tải.
Tại Israel, chính phủ lựa chọn giảm thuế để hạn chế tác động tới người tiêu dùng. Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich đã tạm thời giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng 0,5 NIS/lít (0,16 USD/lít), đưa giá xăng được quản lý từ 8,25 NIS xuống 7,75 NIS/lít. Biện pháp dự kiến kéo dài đến ngày 31/10.
Mỹ chưa chứng kiến các cuộc biểu tình lớn liên quan tới nhiên liệu, song giá năng lượng đang tạo thêm sức ép kinh tế. Giá dầu diesel đã vượt 6 USD/gallon, trong khi giá xăng bình quân duy trì trên 4 USD/gallon. Chi phí năng lượng cao có nguy cơ tiếp tục lan sang vận tải, thực phẩm, điện và sưởi ấm.
Diễn biến trên cho thấy cú sốc năng lượng do xung đột tại Trung Đông không còn giới hạn ở thị trường dầu mỏ. Nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn khi Bắc bán cầu bước vào mùa Đông, sức ép đối với chi phí sinh hoạt, hoạt động sản xuất và tài chính công tại nhiều nước có thể tiếp tục gia tăng.
