Bất động sản, sản xuất phụ trợ và vật liệu xây dựng ghi nhận đà tăng mạnh
Theo báo cáo cập nhật kết quả kinh doanh toàn thị trường quý III/2026 của TCBS Research, lợi nhuận sau thuế (LNST) của 1.056 doanh nghiệp đã công bố kết quả kinh doanh đạt 243.901 tỷ đồng, tăng 46,1% so với quý III/2025. Đây là quý thứ 6 liên tiếp tăng trưởng trên 30%.
So với quý II/2026, lợi nhuận gần như đi ngang, chỉ giảm 0,1%. Lũy kế 9 tháng, LNST toàn thị trường tương đương 100,1% tổng lợi nhuận cả năm 2025.
Theo TCBS, tăng trưởng lợi nhuận chủ yếu đến từ doanh thu tăng 43%, mức cao nhất trong 12 quý gần đây, trong khi biên lợi nhuận ròng duy trì quanh 12,8%.
Tuy nhiên, tăng trưởng tập trung vào một số doanh nghiệp đầu ngành. Riêng VIC và VHM đóng góp 24,4% trong mức tăng 46,1% của toàn thị trường. Nếu loại 2 doanh nghiệp này, lợi nhuận chỉ tăng 22,4%; loại thêm BSR, mức tăng còn 17,5%. TCBS đánh giá đây mới là mặt bằng tăng trưởng chung của thị trường.
Mức độ lan tỏa cũng thu hẹp khi tỷ lệ doanh nghiệp có lợi nhuận tăng giảm từ 62,1% trong quý II xuống 54,2% trong quý III. Có 84 doanh nghiệp chuyển từ lãi sang lỗ, cao hơn số doanh nghiệp chuyển từ lỗ sang lãi là 68.
Trong quý III/2026, có 10/13 nhóm ngành ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng. Bất động sản và ngân hàng đóng góp vào mức tăng chung, với 34,3% trong tổng mức tăng 46,1%, tương đương 74,4%.
Đáng chú ý, lợi nhuận nhóm bất động sản tăng 364,6% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ Vinhomes đẩy mạnh bàn giao dự án. Tuy nhiên, động lực này phụ thuộc vào tiến độ triển khai các dự án. Chỉ 41/106 doanh nghiệp trong ngành ghi nhận lợi nhuận tăng, trong khi VHM và VIC đóng góp tới 95,6% mức tăng lợi nhuận toàn nhóm.
Ngoài 2 nhóm trên, sản xuất phụ trợ và vật liệu xây dựng cũng ghi nhận lợi nhuận tăng trên 100%. Trong đó, sản xuất phụ trợ tăng 491,4%, chủ yếu nhờ biên lọc dầu của BSR tăng mạnh sau gián đoạn tại eo biển Hormuz. TCBS đánh giá động lực này khó duy trì.
Lợi nhuận nhóm vật liệu xây dựng tăng 121,1%, nhờ nhu cầu thép tăng trong chu kỳ xây dựng lớn. Hòa Phát (HPG) bán ra 3,8 triệu tấn thép trong quý III, so với 2,5 triệu tấn cùng kỳ năm trước. Theo TCBS, đây là động lực có tính bền vững hơn.
Ở chiều ngược lại, 3 nhóm ngành ghi nhận lợi nhuận suy giảm, gồm xây dựng (giảm 51,9%), chứng khoán (giảm 49,3%) và vận tải - kho bãi (giảm 12,7%).
Với ngành chứng khoán, lợi nhuận giảm do hoạt động tự doanh và thanh khoản thị trường suy yếu. VN-Index giảm 4,9% trong quý III, trong khi cùng kỳ năm trước tăng 20,8%; giá trị khớp lệnh trên HOSE giảm 61,9% so với cùng kỳ.
Định giá thị trường thấp hơn bình quân 5 năm
Bên cạnh kết quả kinh doanh, TCBS nhận định mặt bằng định giá thị trường đang thấp hơn mức bình quân lịch sử. P/E toàn thị trường ở mức 10,6 lần, thấp hơn 15% so với bình quân 5 năm là 12,5 lần. P/B đạt 1,69 lần, so với mức bình quân 1,75 lần.
Nếu loại nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup gồm VIC, VHM, VRE, VEF và VPL, P/E thị trường còn 9,4 lần, thấp hơn 24% so với bình quân 5 năm; P/B đạt 1,4 lần, thấp hơn 18%.
Theo TCBS, định giá thấp xuất phát từ việc diễn biến giá cổ phiếu chưa theo kịp tăng trưởng lợi nhuận. Trong 9 tháng đầu năm, lợi nhuận doanh nghiệp tăng 43,8%, nhưng VN-Index giảm 2,9% so với đầu năm. Trong khi vốn hóa nhóm VIN tăng 23,6%, phần còn lại của thị trường giảm 7,4%; một nửa số cổ phiếu giảm hơn 9,6%.
Cả 13 nhóm ngành đều có P/E thấp hơn mức bình quân 5 năm. Trong đó, bán lẻ, vật liệu xây dựng và ngân hàng được TCBS đánh giá hấp dẫn nhờ lợi nhuận tăng trưởng tốt, trên diện rộng. P/B của 3 nhóm lần lượt thấp hơn mức bình quân 5 năm 38%, 20% và 18%.
Đối với bất động sản, P/B toàn ngành cao hơn mức bình quân 5 năm 45% do ảnh hưởng của nhóm VIN. Nếu loại nhóm này, P/B còn 0,95 lần. Tuy nhiên, có 65/102 doanh nghiệp bất động sản ghi nhận lợi nhuận giảm, do đó TCBS cho rằng, cần lựa chọn cổ phiếu có chọn lọc.
Một yếu tố khác được TCBS đề cập là diễn biến lãi suất. Theo đơn vị phân tích, chu kỳ lãi suất đang đảo chiều và đây thường là giai đoạn P/E thị trường được nâng lên.
Thực tế, P/E và lãi suất có tương quan trái chiều. Khi lãi suất huy động giảm từ 8,7% trong quý II/2023 xuống 5,7% trong quý I/2024, P/E thị trường tăng từ 11,1 lần lên 13,8 lần.
Sau 11 tháng tăng liên tiếp lên 8,1% trong tháng 9/2026, lãi suất huy động cao nhất ở các kỳ hạn 6-12 tháng đang được điều chỉnh giảm. Từ ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm tối thiểu 0,5% đối với lãi suất tiền gửi từ kỳ hạn 6 tháng; Chính phủ yêu cầu giảm lãi suất cho vay 1,5-2%.
TCBS đánh giá việc giảm lãi suất sẽ tác động tích cực tới dòng vốn vào thị trường chứng khoán và chi phí vốn của những ngành thâm dụng vốn như bất động sản, xây dựng.
Với mặt bằng định giá hiện tại và việc giá cổ phiếu tại 8/13 nhóm ngành đã giảm từ đầu năm, TCBS khuyến nghị nhà đầu tư giải ngân tích lũy những cổ phiếu có nền tảng tốt và định giá hấp dẫn.