Liên minh châu Âu (EU) đã phản ứng mạnh mẽ trước kế hoạch áp đặt các mức thuế quan mới của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, cho rằng những biện pháp này là “phi lý,” “không có cơ sở” và có nguy cơ làm tổn hại các cam kết thương mại giữa hai bờ Đại Tây Dương.
Động thái mới của Mỹ được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump tìm cách khôi phục một loạt biện pháp thuế quan quy mô lớn sau những trở ngại pháp lý gần đây.
Lần này, Nhà Trắng viện dẫn mục tiêu chống lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu để làm cơ sở áp dụng các khoản phụ thu nhập khẩu đối với khoảng 60 nền kinh tế trên thế giới.
Theo đề xuất của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), các quốc gia và khu vực đối tác thương mại sẽ phải chịu mức thuế bổ sung từ 10% đến 12,5%, tùy thuộc vào đánh giá của Mỹ về hiệu quả các biện pháp chống lao động cưỡng bức tại từng nước.
Ông Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Mỹ, cho rằng việc nhiều đối tác thương mại lớn chưa xử lý triệt để các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức đã tạo ra môi trường cạnh tranh bất bình đẳng đối với người lao động Mỹ. Theo ông, tình trạng này khiến doanh nghiệp và người lao động Mỹ phải đối mặt với những điều kiện cạnh tranh bất lợi trên thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, lập luận này đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Brussels. Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC) cho rằng các biện pháp thuế quan mới là “không chính đáng” và không phù hợp với tinh thần hợp tác thương mại giữa hai bên.
Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange thậm chí còn chỉ trích gay gắt hơn. Ông cho rằng những cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức được Mỹ sử dụng để biện minh cho việc áp thuế là “hoàn toàn phi lý.”
Theo ông Lange, sau những thất bại pháp lý gần đây tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Trump đang tìm kiếm những cơ sở pháp lý mới để duy trì chính sách bảo hộ thương mại. Ông nhận định rằng Washington dường như đang tận dụng mọi lý do có thể để hợp thức hóa các mức thuế hiện hành hoặc chuẩn bị cho các biện pháp thuế mới trong tương lai.
Theo đề xuất của USTR, một số nền kinh tế, trong đó EU, Vương quốc Anh, Canada và Mexico, sẽ chịu mức thuế bổ sung 10%. Mỹ cho rằng các nền kinh tế này đã có những quy định nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức nhưng hiệu quả thực thi vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của Washington. Các quốc gia còn lại trong danh sách dự kiến sẽ phải đối mặt với mức thuế cao hơn, lên tới 12,5%.
EU bác bỏ hoàn toàn cách đánh giá này. Ông Bernd Lange nhấn mạnh rằng EU đã ban hành vào cuối năm 2024 bộ quy định được xem là nghiêm ngặt nhất thế giới đối với các sản phẩm có liên quan đến lao động cưỡng bức.
Các doanh nghiệp châu Âu hiện cũng đang phải tuân thủ những yêu cầu khắt khe về minh bạch chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Vì vậy, theo Brussels, việc Mỹ viện dẫn lý do lao động cưỡng bức để áp thuế đối với hàng hóa châu Âu là thiếu thuyết phục.
Quan điểm của EU còn dựa trên những thỏa thuận thương mại song phương đã được hai bên đạt được trước đó. Một thỏa thuận được ký kết trong năm ngoái quy định mức thuế nhập khẩu của Mỹ đối với hàng hóa châu Âu được giới hạn ở mức 15%, đổi lại EU sẽ từng bước dỡ bỏ một số rào cản thương mại.
Tuy nhiên, nhiều nội dung trong thỏa thuận này vẫn chưa hoàn tất quá trình phê chuẩn, khiến sự cân bằng đạt được giữa hai bên trở nên mong manh.
Không chỉ châu Âu phản đối kế hoạch của Washington. Trung Quốc cũng lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ, cho rằng các mức thuế mới mang tính đơn phương và bác bỏ những cáo buộc về lao động cưỡng bức mà Mỹ sử dụng làm căn cứ cho các biện pháp thương mại.
Trong khi đó, USTR cho biết sẽ áp dụng một số ngoại lệ đối với các lĩnh vực được coi là chiến lược hoặc nhạy cảm, bao gồm năng lượng, đất hiếm, một số kim loại quan trọng, nông sản và linh kiện hàng không. Cơ quan này đồng thời mở giai đoạn tham vấn công khai đến ngày 6/7 trước khi tổ chức các phiên điều trần tại Washington để hoàn thiện đề xuất.
Những diễn biến mới cho thấy căng thẳng thương mại giữa Mỹ và các đối tác lớn đang có nguy cơ leo thang trở lại. Nếu được triển khai, kế hoạch thuế quan của chính quyền Tổng thống Trump không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ kinh tế xuyên Đại Tây Dương mà còn có thể làm gia tăng các tranh chấp thương mại trên phạm vi toàn cầu trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đang đối mặt với nhiều bất ổn.