Vị thế Việt Nam trong làn sóng dịch chuyển vốn

FDI thực hiện năm 2025 đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ và xác lập mức cao nhất trong giai đoạn 2021-2025. Năm 2025 nói riêng, giai đoạn 2021–2025 nói chung đã đánh dấu bước nhảy vọt của dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam với tổng vốn thực hiện hơn 158 tỷ USD, vượt xa mục tiêu đề ra trong Nghị quyết 50.

Không chỉ tăng về số lượng, chất lượng dòng vốn cũng thay đổi rõ rệt khi các nhà đầu tư ưu tiên lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, năng lượng tái tạo, hạ tầng công nghệ cao, logistics và bất động sản công nghiệp...

Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam. Trong quá khứ, các doanh nghiệp Hàn Quốc tập trung vào ngành dệt may và da giày. Tuy nhiên, hiện nay lĩnh vực đầu tư đã mở rộng sang nhiều ngành công nghệ cao như chất bán dẫn, điện tử, năng lượng, ô tô, xây dựng. Những khoản đầu tư này đã tạo hàng trăm nghìn việc làm, đóng góp lớn vào GDP và kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Hong Sun, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KOCHAM) để lý giải điều gì khiến Việt Nam đang trở thành một “nam châm” thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt các doanh nghiệp Hàn Quốc.

CHÍNH SÁCH CỞI MỞ,
MÔI TRƯỜNG THUẬN LỢI

Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam. Theo ông, đâu là những yếu tố quan trọng nhất đã giúp Việt Nam trở thành điểm đến hàng đầu của các doanh nghiệp Hàn Quốc?

Ông Hong Sun: Yếu tố đầu tiên là yếu tố con người, lịch sử, tôn giáo. Người Việt Nam và Hàn Quốc có nhiều nét tương đồng, nhà đầu tư Hàn Quốc khi đến Việt Nam luôn cảm thấy gần gũi, dễ thích nghi.

Chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam rất cởi mở và quan điểm của Chính phủ, Đảng, Nhà nước luôn nỗ lực tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Việt Nam cũng là điểm đến với ưu đãi thuế là chính sách rất quan trọng mà các nhà đầu tư nước ngoài luôn quan tâm.

Trước thời điểm Việt Nam thực hiện sáp nhập các bộ, ngành, Bộ Kế hoạch Đầu tư và hiện nay là Bộ Tài chính luôn kịp thời tháo gỡ khó khăn, lắng nghe ý kiến của các nhà đầu tư nước ngoài, số hoá thủ tục hành chính đơn giản hơn và nhanh hơn.

Việt Nam cũng là quốc gia đã ký rất nhiều thương mại (FTA), khu vực ASEAN với hơn 10 nước cũng đã thành nhóm thương mại tự do. Quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ, thực chất và toàn diện trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là sau khi hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (tháng 12/2022).

Về mặt địa lý, Việt Nam nằm ở vị trí chiến lược của Đông Nam Á, dễ kết nối với các thị trường ASEAN và sát Trung Quốc, là điều kiện để Việt Nam thành trung tâm của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự ổn định của chính trị cũng là điểm rất quan trọng. Mỗi 5 năm một lần, Việt Nam tổ chức Đại hội Đảng với sự phân công rõ ràng hành chính, tư pháp, luật pháp. Môi trường ổn định, chính trị ổn định là yếu tố rất quan trọng khi nhà đầu tư nước ngoài tìm đến.

Việt Nam không chỉ là nơi sản xuất, với dân số trẻ hơn 100 triệu dân, thị trường nội địa ngày càng lớn lên, nhiều trung tâm thương mại, hệ thống bán lẻ và xu hướng tiêu dùng của người Việt Nam “khoẻ” hơn so với thu nhập bình quân đầu người cũng là điểm hấp dẫn các nhà đầu tư mở rộng quy mô tại đây.

Quan trọng nhất là nhân lực lao động của Việt Nam. Người lao động Việt Nam khéo léo, và chịu khó. Việt Nam đang trong giai đoạn dân số vàng với dân số lao động đông, là điều kiện phù hợp để phát triển nhanh. Hiện, chi phí nhân công Việt Nam vẫn thấp hơn so với nhiều quốc gia.

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện năm 2025 cao kỷ lục trong cùng kỳ 5 năm qua, trong khi FDI toàn cầu suy giảm và thuế đối ứng của Mỹ áp lên hầu hết các quốc gia trên thế giới. Con số này có khiến ông bất ngờ không?

Chúng tôi không bất ngờ với con số đó! Các doanh nghiệp Hàn Quốc vào Việt Nam chủ yếu ở lĩnh vực sản xuất chế tạo, thị trường Mỹ là thị trường quan trọng. Mỹ áp dụng chính sách thuế đối ứng 20%, cao hơn một chút so với một số nước lân cận như Thái Lan, Indonesia. Mặc dù với các nhà đầu tư, 1% cũng có ý nghĩa rất lớn, tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam đã quyết tâm, đàm phán nhanh và tương đối hiệu quả.

Nhà đầu tư Hàn Quốc đánh giá cao sự quyết tâm và khả năng vẫn tiếp tục đàm phán với Mỹ của Việt Nam. Chúng tôi tin tưởng khả năng đàm phán của Việt Nam trong vấn đề thuế đối ứng.

Việt Nam đang thể hiện là quốc gia có tốc độ tăng trưởng GDP mức cao, tăng hơn 8% năm 2025, và mục tiêu tăng trưởng 2 con số những năm tiếp theo. Tăng trưởng những năm tiếp theo chắc chắn sẽ có sự thành công và biến đổi lớn khi một số siêu dự án hạ tầng như đường sắt cao tốc Bắc - Nam, đường sắt đô thị, sân bay Long Thành, sân bay Gia Bình… dẫn đến sự tăng trưởng kinh tế trong nước và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Đầu tư cơ sở hạ tầng hoàn thiện và giao thông là điều Chính phủ Việt Nam đang làm rất tốt, đường sắt cao tốc mang lại hiệu quả lớn về phát triển thương mại, là cuộc cách mạng bùng nổ về kinh tế, du lịch, giao thông vận tải.

Việt Nam từ quốc gia thu hút đầu tư công nghiệp sản xuất dệt may, giày dép, túi xách đã có những bước chuyển đổi trong chính sách thu hút đầu tư công nghệ cao, chất bán dẫn.

THỜI ĐIỂM QUAN TRỌNG

Cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt ở khu vực (Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ…), ông đánh giá như thế nào về vị thế hiện tại của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu?

Việt Nam là nước đang phát triển và ở thời điểm rất quan trọng với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số.

Việt Nam cần tận dụng quãng thời gian này. Nếu không cố gắng hết mình, Việt Nam sẽ bỏ qua “giai đoạn vàng”. Bởi khi dân số già, Việt Nam sẽ khó để phát triển thành nước tiên tiến.

Ông đề xuất cải thiện chính sách hoặc hành động cụ thể nào để Việt Nam không chỉ “hấp dẫn” mà còn trở thành “tốt nhất khu vực” trong thập kỷ tới đối với doanh nghiệp Hàn Quốc?

Theo tôi, Việt Nam cần duy trì chính sách ưu đãi cho nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao, doanh nghiệp bán dẫn để không ảnh hưởng đến các nhà đầu tư lớn vào Việt Nam và tác động đến các mục tiêu trung và dài hạn như chuyển giao công nghệ, mở rộng đầu tư và phát triển nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó, Việt Nam nên tự tin hơn về cởi mở chính sách cấp visa, thẻ tạm trú đối với các nhà đầu tư nước ngoài, thay vì chỉ 1-2 năm. Cá nhân tôi đã làm việc tại Việt Nam 32 năm, nhưng vẫn chưa có thẻ vĩnh trú (visa định cư dài hạn, cấp cho người nước ngoài sinh sống và làm việc khi đáp ứng được các điều kiện nhất định để có thể ở lại lâu dài mà không cần gia hạn visa liên tục - PV).

Giấy phép lao động dài hạn có thể thu hút được chuyên gia, nhà quản lý vì mỗi lần xin lại mất từ 2-4 tuần/lần và chỉ có thời hạn từ 1-2 năm. Người lao động nước ngoài làm việc tại các trung tâm tài chính quốc tế sẽ được cấp thị thực 10 năm, nhưng hơn 80% nhà đầu tư Hàn Quốc lại đang hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế tạo.

Chất lượng lao động của Việt Nam mặc dù đã có nhiều cải thiện, tuy nhiên để đáp ứng nhu cầu của thị trường, thì chất lượng lao động và việc đào tạo lao động của Việt Nam cần được đẩy mạnh hơn nữa.