Năm 2025 ghi nhận sự trở lại rõ nét của thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) với quy mô phát hành tăng trưởng đáng kể, trong khi khung pháp lý và cơ sở nhà đầu tư cũng được tiếp tục hoàn thiện.
Tuy nhiên, sang đầu năm 2026, thị trường trái phiếu đang có dấu hiệu trầm lắng, dù nhu cầu huy động vốn từ kênh trái phiếu được dự báo sẽ tăng, khi nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế ngày càng lớn, còn khả năng cung ứng từ hệ thống ngân hàng ngày càng kiểm soát chặt chẽ hơn.
Trao đổi với chúng tôi, bà Bá Thị Thu Huệ, Giám đốc Thương mại FiinRatings, nhận định quy mô phát hành TPDN trong năm 2026 sẽ tiếp tục tăng nhưng sẽ theo hướng có chọn lọc hơn và khó “nóng đại trà”.
Phóng viên: Thị trường TPDN trải qua năm 2025 với nhiều tín hiệu tích cực. Nhìn lại thị trường trái phiếu năm vừa qua, bà đánh giá đâu là những điểm nổi bật nhất?
Bà Bá Thị Thu Huệ: Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn điều chỉnh mang tính cấu trúc của thị trường TPDN sơ cấp với một số điểm nhấn chính:
Sự phục hồi rõ nét với tổng phát hành ước đạt 644 nghìn tỷ đồng, tăng 32% so với 2024. Quy mô này chỉ nhỏ hơn chút đỉnh cao năm 2021 với tổng giá trị phát hành hơn 750 nghìn tỷ đồng trước khi đi vào giai đoạn điều chỉnh.
Bên cạnh sự cải thiện về điều kiện huy động vốn, dữ liệu phát hành cho thấy xu hướng kéo dài kỳ hạn ở một số ngành cùng với mặt bằng lãi suất phát hành thấp hơn so với năm trước, bất chấp môi trường lãi suất tiền gửi tiết kiệm 12 tháng của 4 ngân hàng Big 4 làm tham chiếu lãi suất trái phiếu đã tăng đáng kể trở lại đây.
Năm 2025 cũng chứng kiến và đồng hành với khá nhiều sự thay đổi trong chính sách, tiếp tục giúp kiến tạo hành lang pháp lý, nâng cao trách nhiệm của tổ chức phát hành và bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư.
Chính sách nổi bật bao gồm việc ban hành Nghị định số 245/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán sửa đổi có làm rõ hơn quy định chào bán trái phiếu ra công chúng; Quyết định số 3168/QĐ-BTC của Bộ Tài chính về tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư; cùng với dự thảo Nghị định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đang được xây dựng, trong đó đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, phát triển các định chế đầu tư dài hạn như quỹ đầu tư hạ tầng, quỹ thị trường tiền tệ, quỹ bảo lãnh trái phiếu...
Chúng tôi tin tưởng rằng các giải pháp này sẽ từng bước góp phần khơi thông dòng vốn, củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh, bền vững của thị trường TPDN.
Phóng viên: Bước sang năm 2026, bà nhận định như thế nào về xu hướng của thị trường vốn nói chung và các kênh huy động vốn nói riêng, nhất là kênh TPDN trong bối cảnh nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế rất lớn?
Bà Bá Thị Thu Huệ: Sau giai đoạn phục hồi sau đại dịch, Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với mức kỳ vọng GDP tăng trưởng từ 10%. Việc này đặt ra bài toán về quy mô và chất lượng vốn vượt trội so với trước, đặc biệt trong hoàn cảnh tổng vốn đầu tư toàn xã hội hướng đến mục tiêu tiệm cận 40% GDP nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Tôi cho rằng thị trường vốn 2026 có 2 “lực kéo” song song: Thứ nhất là nhu cầu vốn trung và dài hạn tiếp tục lớn; thứ hai là yêu cầu minh bạch/chuẩn hoá cao hơn khiến doanh nghiệp phải “đủ chuẩn mới huy động được”.
Trong bối cảnh bộ đệm vốn của ngành Ngân hàng mỏng, môi trường rủi ro tăng lên, các quy định của NHNN hướng đến chuẩn Basell 3 (Thông tư 14) thì chúng tôi tin rằng nhu cầu vốn trung và dài hạn rất lớn này của doanh nghiệp sẽ phải chuyển sang huy động từ kênh thị trường vốn trong nước và quốc tế mà cụ thể là kênh TPDN.
Bà Bá Thị Thu Huệ, Giám đốc Thương mại FiinRatings
Trong các dự án lớn, cấu trúc vốn đầu tư đã đa dạng hơn, bao gồm không chỉ vốn tự có của chủ đầu tư, vốn vay ngân hàng mà nhiều dự án đang phải tính đến cả vốn TPDN, vốn nợ quốc tế hoặc thậm chí cả qua các giải pháp tài trợ xuất khẩu (ECA).... Hiện chúng tôi đang làm việc với một số doanh nghiệp lớn của Việt Nam và tư vấn của họ trong việc cấu trúc vốn cho dự án cũng như việc thực hiện xếp hạng tín nhiệm không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà cả với đối tác chiến lược của chúng tôi là S&P Global cho việc minh bạch hồ sơ tín dụng và xếp hạng tín nhiệm quốc tế nhằm chuẩn bị cho chiến lược vốn mới.
Phóng viên: Doanh nghiệp bất động sản đã trở lại huy động vốn mạnh mẽ từ kênh trái phiếu. Theo bà đâu là động lực của sự trở lại này và triển vọng sắp tới ra sao, đặc biệt khi tín dụng vào bất động sản đang có tín hiệu siết chặt lại?
Bà Bá Thị Thu Huệ: Nhìn lại năm 2025, sự tăng nhanh vượt trội của tín dụng bất động sản, cho thấy sự ưu tiên của nền tài chính cho ngành bất động sản thay vì các hoạt động sản xuất với mục tiêu đẩy mạnh tín dụng. Riêng hoạt động trái phiếu thì động lực trở lại cho ngành bất động sản đến từ: Áp lực đáo hạn/tái cơ cấu nợ buộc doanh nghiệp phải mở lại kênh trái phiếu (cơ cấu kỳ hạn, hoán đổi/rollover hợp lý) và cửa huy động mở hơn so với giai đoạn căng thẳng.
Vào năm 2026, trong bối cảnh tín dụng bất động sản đang có dư địa thấp hơn, đặc biệt là đối với các chủ đầu tư nhỏ hoặc có mức xếp hạng tín nhiệm thấp hoặc dự án có tín hấp dẫn thấp hoặc rủi ro pháp lý dự án vẫn còn.
Tuy nhiên, tôi đánh giá kênh TPDN sẽ tiếp tục trở thành kênh huy động bù đắp cho tín dụng ngân hàng nếu như các dự án của các chủ đầu tư uy tín, rủi ro pháp lý thấp. Bởi lý do là nhu cầu nhà ở của giới trẻ Việt Nam vẫn còn rất lớn. Chỉ có điều lãi suất cho vay mua nhà cũng đang tăng mạnh, chúng tôi đánh giá đây là yếu tố quan trọng cho triển vọng ngành bất động sản dân cư và đối với danh mục dự nợ tín dụng bất động sản hiện nay của ngân hàng.
Với sự hệ thống hơn về quy định cho hoạt động phát hành trái phiếu, chúng tôi kỳ vọng sẽ có sự phân hóa đáng kể giữa các nhóm doanh nghiệp: nhóm có dự án pháp lý rõ ràng và dòng tiền tốt thì sẽ có cửa phát hành rộng mở; nhóm đòn bẩy cao và dự án vướng pháp lý sẽ gặp thách thức lớn hơn nữa.
Nhìn chung, thị trường trái phiếu bất động sản trong năm nay sẽ khó “nóng đại trà” mà sẽ đi theo dạng chọn lọc hơn.
Phóng viên: Dù giá trị TPDN phát hành mới tăng nhưng chủ yếu tập trung vào nhóm ngân hàng và bất động sản. Bà dự báo cấu trúc nhóm ngành huy động vốn từ trái phiếu có đa dạng hơn trong năm 2026?
Bà Bá Thị Thu Huệ: Dựa trên thực tế chúng tôi đã hỗ trợ cho các doanh nghiệp phát hành trái phiếu trong 2025, FiinRatings đánh giá có sự thay đổi tích cực trong sự đa dạng của các doanh nghiệp tham gia vào thị trường trái phiếu, như các ngành sản xuất, y tế, xuất nhập khẩu,… với nhiều mục đích huy động như mở rộng đầu tư sản xuất hay cần nguồn vốn ổn định trong kinh doanh giữa bối cảnh nhiều biến động về lãi suất và tỉ giá.
Trong năm 2026, chúng tôi cho rằng khía cạnh về các ngành nghề doanh nghiệp tham gia thị trường TPDN có thể đa dạng hơn nhưng “không tự nhiên mà đa dạng” - điều kiện là phải có: sự minh bạch công bố thông tin từ doanh nghiệp, có thêm thông tin tham khảo về việc đánh giá rủi ro từ các bên độc lập như xếp hạng tín nhiệm và hạ tầng nhà đầu tư được mở rộng hơn.
Năm nay, nhóm ngành tiềm năng hút vốn TPDN ngoài ngân hàng và bất động sản sẽ có năng lượng – hạ tầng – tiện ích (điện, hạ tầng năng lượng, logistics hạ tầng) vì nhu cầu vốn lớn và dự án có dòng tiền dài hạn. Bên cạnh đó, là nhóm sản xuất, xuất khẩu/chuỗi cung ứng có dòng tiền USD/đơn hàng ổn định; nhóm tiêu dùng thiết yếu/bán lẻ quy mô lớn nếu kiểm soát được đòn bẩy và minh bạch.
Ngoài ra, còn có các trái phiếu xanh/ESG khi xu hướng “xanh hoá nguồn vốn” được nhắc nhiều, tạo dư địa cho sản phẩm theo chuẩn xanh (dù cần chuẩn hoá tiêu chí).
Phóng viên: Năm 2025 đánh dấu những bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường TPDN. Theo bà, các thay đổi về khung pháp lý này sẽ tác động như thế nào đến sự phát triển dài hạn của thị trường vốn và khả năng thu hút dòng vốn ngoại?
Bà Bá Thị Thu Huệ: Những thay đổi về rút ngắn thời gian IPO và niêm yết thời gian vừa qua và cùng với việc nâng hạng lên mới nổi theo tôi sẽ từng bước thu hút vốn của lớp nhà đầu tư ngoại mới, bất chấp việc họ tiếp tục bán ròng trên thị trường chứng khoán.
Trên thị trường TPDN, đó là việc tiếp tục hoàn thiện nền tảng cứng và mềm của thị trường giao dịch tập trung, nhất là việc cần có nhiều hơn trái phiếu chào bán đại chúng. Chúng tôi làm việc với nhiều quỹ trái phiếu lớn trên thế giới và họ đang bắt đầu tham gia vào Việt Nam và đang theo dạng giao dịch riêng lẻ. Tuy nhiên, hầu hết các quỹ cho biết để đầu tư lớn hơn thì thị trường Việt Nam phải đạt chuẩn để họ có thể thực hiện phân bổ đầu tư và quản trị theo danh mục thay vì làm dự án đơn lẻ, vốn tốn rất nhiều chi phí giao dịch.
Ngoài ra, vấn đề về cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia (hiện là BB+ theo S&P) đòi hỏi cần có thêm sản phẩm phòng vệ rủi ro (hedging) với kỳ hạn dài hạn dài hơn, đẩy mạnh độ phủ xếp hạng tín nhiệm, cơ sở dữ liệu về vỡ nợ, đường cong lãi suất làm tham chiếu tính giá, dịch vụ định giá trái phiếu (theo IFRS)... trên thị trường vốn. Đây sẽ là điều kiện tiên quyết để có thể có sự tham gia của các quỹ nợ lớn vào thị trường vốn nợ Việt Nam nói chung và TPDN nói riêng.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn bà!