Thanh khoản ngắn hạn cải thiện
Theo báo cáo cập nhật ngành Ngân hàng 9 tháng năm 2026 của CTCP Xếp hạng Tín nhiệm Đầu tư Việt Nam (VIS Rating), hoạt động của toàn ngành tiếp tục được định hình bởi nhu cầu tín dụng và áp lực huy động vốn. Trong bối cảnh đó, một số chỉ số cho thấy thanh khoản ngắn hạn của các ngân hàng đã có sự cải thiện, trong khi khả năng sinh lời toàn ngành vẫn được duy trì tương đối ổn định.
Cụ thể, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) toàn ngành giảm xuống 112% trong quý III/2026, từ mức 114% tại cuối 6 tháng đầu năm. Theo VIS Rating, diễn biến này chủ yếu nhờ tăng trưởng tín dụng chậm lại khi một số ngân hàng tiến gần hạn mức tín dụng cả năm, cùng với việc một số ngân hàng như ACB, HDB và TCB đẩy mạnh huy động vốn nước ngoài dài hạn.
VIS Rating cũng ghi nhận các ngân hàng đang giảm phụ thuộc vào nguồn vay ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng, qua đó giảm bớt áp lực thanh khoản ngắn hạn. Đây là một trong những diễn biến hỗ trợ thanh khoản của ngành trong quý III/2026.
Việc điều tiết tốc độ tăng trưởng tín dụng và đa dạng hóa nguồn vốn đã góp phần giảm bớt áp lực thanh khoản trong ngắn hạn. Đáng chú ý, VIS Rating đánh giá, Thông tư 50/2026/TT-NHNN giảm bớt áp lực tuân thủ LDR trong ngắn hạn, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang các quy định về thanh khoản theo chuẩn Basel III – qua đó là yếu tố tích cực về mặt tín nhiệm trong dài hạn.
Ở góc độ lợi nhuận, ROAA toàn ngành nhìn chung ổn định ở mức 1,5% trong 9 tháng đầu năm 2026. Theo VIS Rating, lợi suất cho vay và NIM cao hơn tại một số ngân hàng lớn đã bù đắp cho chi phí tín dụng gia tăng. Diễn biến này cho thấy khả năng duy trì hiệu quả hoạt động của các ngân hàng trong bối cảnh chi phí đầu vào và rủi ro tín dụng có xu hướng tăng. Sự phân hóa về lợi nhuận giữa các ngân hàng tiếp tục diễn ra.
Nhu cầu vốn tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực huy động và củng cố bộ đệm
Mặc dù thanh khoản ngắn hạn cải thiện, áp lực nguồn vốn của ngành ngân hàng vẫn hiện hữu.
Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mới đây, ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị TPBank, cho biết: “Qua quan sát của chúng tôi, trong khoảng 5 năm trở lại đây, tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn tăng trưởng huy động vốn. Chênh lệch này gần đây đã thu hẹp phần nào, nhưng việc cân đối nguồn vốn vẫn tạo áp lực đối với các ngân hàng. Bên cạnh nhiệm vụ cung ứng vốn cho nền kinh tế với chi phí hợp lý, ngân hàng còn phải kiểm soát rủi ro và bảo đảm thanh khoản”.
Theo báo cáo của VIS Rating, tỷ lệ tiền gửi CASA trên tổng dư nợ toàn ngành giảm 50 điểm cơ bản trong quý III/2026 so với quý trước, xuống 17,3%. Diễn biến này phản ánh xu hướng người gửi tiền chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn và chứng chỉ tiền gửi có lợi suất cao hơn.
Chuyên gia của VIS Rating cũng lưu ý, cạnh tranh huy động vốn tiếp tục tác động đến chi phí đầu vào, đặc biệt tại các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ. Nhóm ngân hàng này chịu áp lực lợi nhuận lớn hơn khi cạnh tranh huy động gay gắt khiến NIM thu hẹp so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhu cầu tín dụng dài hạn liên quan đến phát triển cơ sở hạ tầng được dự báo tiếp tục duy trì áp lực lên nguồn vốn ngân hàng trong 12–18 tháng tới.
Bên cạnh nguồn vốn huy động, củng cố năng lực vốn cũng là yêu cầu quan trọng để các ngân hàng tăng khả năng hấp thụ tổn thất và tạo dư địa cho tăng trưởng tín dụng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ vốn chủ sở hữu hữu hình trên tổng tài sản (TCE/TA) toàn ngành duy trì ổn định ở mức 8,3%.
Tuy nhiên, chuyên gia VIS Rating lưu ý, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLCR) toàn ngành giảm 4 điểm phần trăm xuống 75% trong quý III/2026. Các kế hoạch tăng vốn chủ sở hữu hiện tại cũng còn khiêm tốn, ở mức dưới 8% TCE toàn ngành, đồng thời cần thêm thời gian để triển khai.
