Mới đây, Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (CME) đã liên tiếp nâng mức ký quỹ hai lần đối với các hợp đồng tương lai kim loại quý chỉ trong vòng ba ngày đã trở thành tâm điểm chú ý của thị trường tài chính toàn cầu trong phiên giao dịch cuối cùng của năm 2026.
Việc nâng mức ký quỹ đối với các hợp đồng tương lai kim loại quý chủ yếu mang ý nghĩa kiểm soát rủi ro trong bối cảnh thị trường biến động mạnh. Khi ký quỹ tăng, nhà đầu tư phải bỏ ra lượng vốn lớn hơn để duy trì vị thế, qua đó hạn chế việc sử dụng đòn bẩy quá mức và giảm nguy cơ vỡ vị thế dây chuyền.
Quyết định này ngay lập tức tạo ra những biến động mạnh, đồng thời làm dấy lên nhiều tranh luận trái chiều. Một số ý kiến cho rằng đây có thể là tín hiệu cho thấy chu kỳ tăng giá kéo dài nhiều năm của kim loại quý đang bước vào giai đoạn suy yếu.
Ngược lại, không ít nhà đầu tư cá nhân nhìn nhận động thái này như một biểu hiện quen thuộc của việc các tổ chức lớn gia tăng kiểm soát, siết chặt rủi ro khi thị trường biến động quá nhanh.
Trong buổi trao đổi với Kitco News, ông Kevin Grady, Chủ tịch Phoenix Futures and Options cho rằng, cả hai cách nhìn trên đều chưa phản ánh đầy đủ bản chất vấn đề. Theo ông, để hiểu vì sao CME quyết định nâng ký quỹ trong thời gian ngắn như vậy, cần đặt câu hỏi ai đang thực sự giao dịch trên thị trường và thị trường hợp đồng tương lai được tạo ra để phục vụ mục tiêu gì.
Theo ông Grady, bức tranh hiện tại cho thấy thị trường đang bị chi phối chủ yếu bởi giới đầu cơ, đặc biệt trong bối cảnh thanh khoản suy giảm do trùng với kỳ nghỉ lễ cuối năm. Nhiều nhà giao dịch kỳ cựu tạm rời bàn giao dịch, tạo ra khoảng trống mà các dòng vốn ngắn hạn nhanh chóng lấp đầy.
Trong hoàn cảnh đó, vai trò của CME không phải là “đánh cược” với xu hướng thị trường mà là cố gắng duy trì trật tự vận hành và hạn chế rủi ro hệ thống.
Ông dẫn chứng, những biến động nội phiên lên tới 5–7 USD của bạc không phản ánh hành vi của nhà đầu tư dài hạn. Đây là mức dao động quá lớn so với bản chất của một thị trường phòng ngừa rủi ro. Điều này buộc các sở giao dịch phải ưu tiên bảo toàn tính toàn vẹn của thị trường, thay vì để các đợt sóng đầu cơ ngắn hạn đẩy rủi ro lên mức khó kiểm soát.
Đáng chú ý, theo ông Grady, rủi ro lớn nhất trong bối cảnh này không nằm ở bản thân các sở giao dịch, mà tập trung ở các công ty môi giới thanh toán hợp đồng tương lai (FCM) và các tổ chức phụ thuộc vào họ.
Khi giá bạc biến động mạnh, giá trị rủi ro quy đổi sang tiền mặt tăng vọt, khiến cả trung tâm thanh toán bù trừ lẫn các FCM như StoneX hay Interactive Brokers phải chủ động nâng mức ký quỹ nội bộ cho khách hàng. Mục tiêu là ngăn chặn nguy cơ “vỡ vị thế” dây chuyền, có thể gây ảnh hưởng lan rộng ra toàn hệ thống.
Ông Grady cũng chỉ ra rằng các kỳ nghỉ lễ và giai đoạn thanh khoản mỏng thường là thời điểm giới đầu cơ dễ chiếm ưu thế và đẩy thị trường đi xa hơn so với trạng thái cân bằng. Lịch sử thị trường từng nhiều lần ghi nhận các biến động bất thường rơi đúng vào những thời điểm như Lễ Phục sinh hay Quốc khánh Mỹ.
Xu hướng này hiện càng bị khuếch đại bởi sự phổ biến của giao dịch thuật toán, khi các hệ thống tự động kích hoạt lệnh dựa trên tín hiệu kỹ thuật thuần túy, thay vì đánh giá bối cảnh và rủi ro tổng thể như các nhà giao dịch giàu kinh nghiệm.
Sự kết hợp giữa dòng vốn đầu cơ và giao dịch tự động đã khiến thị trường hợp đồng tương lai của một số kim loại có quy mô nhỏ bị méo mó đáng kể. Ông Grady cho biết, có thời điểm khối lượng giao dịch hợp đồng tương lai bạch kim tiệm cận với S&P mini, một hiện tượng hiếm gặp.
Trong khi đó, lượng vị thế mở lại tập trung gần như toàn bộ vào tháng giao dịch gần nhất, cho thấy phần lớn hoạt động mang tính “ra vào nhanh”, thay vì phục vụ nhu cầu phòng ngừa rủi ro thực sự của doanh nghiệp sản xuất hay chế biến.
Dù vậy, ông Grady không đồng tình với quan điểm cho rằng việc tăng ký quỹ là dấu hiệu chấm dứt thị trường giá lên của kim loại quý. Theo ông, đây chỉ là biện pháp “hãm phanh” mang tính ngắn hạn nhằm làm dịu những hợp đồng đang tăng quá nóng.
Các động lực nền tảng của xu hướng tăng, đặc biệt đối với vàng, vẫn chưa thay đổi. Lực mua ổn định từ các ngân hàng trung ương tiếp tục đóng vai trò trụ cột, trong khi các doanh nghiệp khai thác không còn bán phòng ngừa với quy mô lớn như trước, do cổ đông ưu tiên hưởng lợi từ đà tăng giá.
Ông cho rằng giai đoạn đầu cơ bùng nổ chỉ thực sự hình thành khi giá vàng vượt mốc 4.000 USD và bắt đầu thu hút sự chú ý rộng rãi của truyền thông cũng như nhà đầu tư cá nhân. Phần tăng mạnh ở giai đoạn cuối chủ yếu đến từ dòng tiền đầu cơ, kéo theo những biến động dữ dội gần đây.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc xu hướng dài hạn bị phá vỡ. Ngược lại, một nhịp điều chỉnh đủ sâu để kiểm tra lại các vùng hỗ trợ quan trọng có thể là phép thử cần thiết để khẳng định sức mạnh thực sự của thị trường.
Theo ông Grady, nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn chưa hiểu rõ cơ chế nâng ký quỹ của CME. Đây không phải là quyết định mang tính cảm tính hay hành chính, mà được xây dựng dựa trên các mô hình đánh giá biến động và rủi ro đã được lập trình sẵn. Khi mức độ biến động vượt ngưỡng cho phép, hệ thống sẽ tự động đưa ra yêu cầu nâng ký quỹ nhằm kiểm soát rủi ro.
Ông nhấn mạnh, động thái này không nhằm hạn chế cơ hội kiếm lời của nhà đầu tư nhỏ lẻ, mà để bảo vệ vai trò cốt lõi của thị trường hợp đồng tương lai trong chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu. Thị trường vẫn mở cửa cho các chiến lược rủi ro cao, với điều kiện nhà đầu tư đáp ứng đầy đủ yêu cầu ký quỹ.
Đây là nguyên tắc cần thiết để bảo đảm thị trường vận hành ổn định và bền vững, thay vì bị biến thành những “meme stock” trá hình đối với bạc, bạch kim hay palladium.
Theo Kitco News.