Nỗ lực xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian đang đối mặt với vô vàn trở ngại, từ những thách thức kỹ thuật phức tạp cho đến tình trạng thiếu hụt tên lửa có khả năng đưa các con chip lên quỹ đạo. Nhưng còn vấn đề gây đau đầu không kém là nguồn tài chính chi trả cho những con chip này.
Hệ sinh thái trung tâm dữ liệu hiện nay phụ thuộc vào hình thức tài trợ bằng vay nợ. Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây vay vốn để xây dựng trung tâm dữ liệu, sau đó hoàn trả các khoản vay này bằng một phần doanh thu tạo ra. Trong các thỏa thuận này, chính các con chip thường được dùng làm tài sản thế chấp - nếu trung tâm dữ liệu mất khả năng thanh toán khoản vay, bên cho vay có thể thu hồi và bán lại các con chip này.
Cơ chế bảo đảm đó giúp các công ty giảm chi phí huy động vốn cho các con chip của mình. Ngay cả những con chip cũ hơn vẫn giữ được giá trị - theo Compute Credit Index Research, một số chip H100 hiện được bán với giá bằng khoảng một nửa chi phí gốc từ năm 2023, trong khi một số cấu hình H200 vẫn giữ nguyên mức giá như thời điểm mới ra mắt vào năm 2024.
Tuy nhiên, các chủ nợ không thể thu hồi những con chip đang được lắp đặt trên một vệ tinh bay ở độ cao khoảng 480 km phía trên Trái Đất với tốc độ khoảng 28.000 km/giờ. Tờ Financial Times đưa tin rằng các bên cho vay trong thương vụ tài trợ chip trị giá 40 tỷ USD của công ty hàng không vũ trụ SpaceX đã yêu cầu không được sử dụng bất kỳ con chip nào trong số đó cho các kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo của công ty. Hiện chưa rõ liệu họ có thuyết phục được SpaceX chấp thuận điều khoản này hay không.
Trong ngắn hạn, điều đó có lẽ không quá quan trọng đối với SpaceX - khả năng triển khai năng lực tính toán tại các trạm mặt đất đã mang lại lợi nhuận đáng kể cho doanh nghiệp này. Trong buổi công bố báo cáo tài chính gần đây nhất, Giám đốc điều hành (CEO) SpaceX, tỷ phú Elon Musk, cho biết ông đã điều động các kỹ sư từ đội ngũ tên lửa của công ty để đẩy nhanh quá trình xây dựng này, bằng cách giải quyết các thách thức như tự sản xuất cánh tuabin cho máy phát điện, với tốc độ nhanh hơn cả các nhà cung cấp hiện tại.
Mặc dù vậy, vẫn còn đó những câu hỏi bỏ ngỏ về việc liệu có dễ dàng tìm được quỹ đất và nguồn năng lượng để hỗ trợ mở rộng các trung tâm dữ liệu hay không. Nhiều dự án tiềm năng đang phải đối mặt với tình trạng chậm trễ và sự phản đối từ địa phương, trong khi thị trường vẫn đang chờ xem nhu cầu về năng lực tính toán sẽ ra sao, cũng như liệu các bên mua có thực sự chuyển đổi được năng lực đó thành doanh thu hay không.
Trong khi đó, từ đầu năm 2026, ông Musk bắt đầu bày tỏ niềm tin rằng trong vòng hai đến ba năm tới, không gian sẽ trở thành nơi “rẻ nhất” để vận hành các trung tâm dữ liệu. Điều này khó có thể xảy ra cho đến khi SpaceX có thể vận hành tên lửa Starship ở cấu hình tái sử dụng hoàn toàn.
Trong chuyến bay thử nghiệm gần đây nhất, SpaceX đã không thể thu hồi tầng đẩy, nhưng lại thành công trong việc đưa tầng quỹ đạo của tên lửa hạ cánh trở lại cơ sở phóng tại Texas. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ khi nào tầng thứ hai này sẽ tiếp tục bay, cũng như chi phí để chuẩn bị cho nó thực hiện chuyến đi thứ hai vào không gian là bao nhiêu.
Ngay cả khi có Starship, SpaceX - cùng các công ty khởi nghiệp như StarCloud, Cowboy Space Corporation, Sophia Space, Orbital và những đơn vị khác - vẫn sẽ cần phải mua chip. Nếu bài toán kinh tế vốn đã vô cùng nan giải của các trung tâm dữ liệu trong không gian chưa đủ thách thức, thì có vẻ như họ còn phải chi nhiều tiền hơn để mua chip so với các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu trên Trái Đất.
Đây có thể là một lợi thế đối với công ty công nghệ Google, đang tập trung triển khai các dòng chip TPU của riêng mình trong không gian thông qua dự án Project Suncatcher. SpaceX và Tesla hiện đang hợp tác xây dựng một nhà máy sản xuất chip mang tên Terafab tại Mỹ. Tuy nhiên, dự án này vẫn chưa được khởi công và sẽ cần nhiều năm cùng hàng tỷ USD đầu tư trước khi có thể sản xuất chất bán dẫn trên quy mô lớn.
