Phát biểu gần đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với thông điệp: “Nhà là để ở, không phải để kinh doanh hay tích lũy tài sản” đang thu hút sự chú ý lớn từ giới đầu tư và thị trường bất động sản.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chính sách nhà ở trong giai đoạn mới phải được thiết kế ở tầm tư duy mới, tầm nhìn mới, bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở, chứ không phải để kinh doanh, để tích sản.
Bởi việc phải chăm lo chỗ ở cho nhân dân là bản chất tốt đẹp của chế độ ta trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Chính vì vậy nhà nước phải sử dụng hiệu quả những công cụ như là quy hoạch, đất đai, tài chính, thuế, tín dụng, đầu tư công, pháp luật… để dẫn dắt thị trường, phục vụ số đông, bảo vệ người yếu thế, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, việc phát triển nhà ở phải được đặt trong tư duy tổng thể, không phải là của riêng ngành xây dựng mà là trách nhiệm chung của các cấp các ngành, địa phương và của cả hệ thống chính trị để hỗ trợ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn.
Chia sẻ về chủ trương này, ông Đinh Minh Tuấn – Giám đốc Batdongsan.com.vn khu vực miền Nam cho rằng, “nhà là để ở” có thể là một trong những định hướng quan trọng nhất làm thay đổi thị trường bất động sản trong giai đoạn tới.
Theo ông Tuấn, trong nhiều năm qua, bất động sản phát triển rất mạnh, nhưng cũng có thời điểm thị trường bị lệch khỏi nhu cầu ở thực. Khảo sát của Batdongsan.com.vn cho thấy: 61% người mua bất động sản với mục đích đầu tư và tích trữ tài sản. Hơn 70% người mua sử dụng vốn vay và đòn bẩy tài chính. Trong khi đó, người có nhu cầu ở thật, đặc biệt là người mua nhà ở xã hội, lại gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vì thủ tục, điều kiện mua và nguồn cung hạn chế. Điều này tạo ra một nghịch lý rất lớn: Người cần nhà để ở thì ngày càng khó mua nhà, trong khi nhiều người mua nhà chủ yếu để giữ tài sản hoặc chờ tăng giá.
Ông Tuấn cho rằng, một nền kinh tế muốn phát triển bền vững thì người trẻ phải có cơ hội mua được nhà, người lao động phải có nơi ở ổn định gần nơi làm việc và các đô thị không thể chỉ phát triển những khu nhà cao cấp mà thiếu đi nhà ở dành cho số đông cư dân đang trực tiếp vận hành nền kinh tế mỗi ngày.
Theo đó, chủ trương này có thể tạo ra những thay đổi rất lớn đối với thị trường bất động sản và có thể dịch chuyển theo 3 hướng:
Đầu tiên, thị trường có thể sẽ dịch chuyển mạnh từ tư duy đầu cơ sang tư duy khai thác giá trị sử dụng và giá trị vận hành thực tế. Những bất động sản nằm gần khu công nghiệp, trung tâm việc làm, metro, hạ tầng giao thông lớn hoặc các đại đô thị có cộng đồng dân cư thật sẽ ngày càng có lợi thế. Bởi về dài hạn, giá trị bền vững của bất động sản vẫn đến từ khả năng khai thác, khả năng vận hành và nhu cầu sử dụng thực tế.
Thứ hai, phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền và các mô hình đô thị phục vụ lực lượng lao động có thể sẽ trở thành trọng tâm phát triển mới.
Cuối cùng, theo ông Tuấn, chủ trương này có thể giúp thị trường phát triển lành mạnh hơn trong dài hạn, Nhà nước tăng cường điều tiết thông qua quy hoạch, thuế và tín dụng, dòng tiền đầu cơ ngắn hạn có thể sẽ được kiểm soát tốt hơn. Điều này giúp hạn chế những cơn sốt đất mang tính chu kỳ, đồng thời kéo thị trường quay trở lại gần hơn với nhu cầu ở thật của xã hội
Cùng quan điểm, GS. Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường - nhận định, lâu nay nhà ở tại Việt Nam đã không đơn thuần chỉ để ở mà trở thành công cụ để đầu cơ, kinh doanh và tích sản. Hệ quả của việc này là đẩy giá nhà hiện nay liên tục tăng cao và vượt khả năng chi trả của người dân. Đại đa số người dân gần như không có cơ hội để mua nhà.
“Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo chính sách nhà ở trong giai đoạn mới phải được thiết kế ở tầm tư duy mới, tầm nhìn mới, bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở, tinh thần nhà là để ở chứ không phải để kinh doanh, để tích sản. Đây là việc cần thiết, phải được hiện thực hóa ngay, làm đúng để hướng đến bảo vệ quyền lợi của đại đa số người dân có nhu cầu ở thực”, GS. Đặng Hùng Võ nói.
Để bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, GS. Đặng Hùng Võ cho rằng, trước hết cần phải hạn chế các dự án cao cấp như: Biệt thự, căn hộ hạng sang, nhà phố liền kề bằng cách không phê duyệt nhiều dự án thuộc những phân khúc này; đánh thuế cao vào các sản phẩm cao cấp. Cùng với đó là khuyến khích phát triển các dự án nhà ở giá rẻ, nhà ở giá phù hợp, phục vụ cho đại đa số người dân lao động. Có cơ chế về đất giá rẻ, ưu đãi thuế cho chủ đầu tư, giảm các thủ tục phê duyệt khi thực hiện dự án này...
Theo ông Võ, cơ quan chức năng cần thúc đẩy việc giảm giá nhà bằng cách áp dụng công nghệ mới để xây dựng, kiểm soát tốt giá các loại vật liệu xây dựng, các chi phí đầu vào...; Nhà nước cần phải kiểm soát chặt về giá bán ngoài thị trường, đặc biệt phải đưa ra được mức giá trần để từ đó các dự án không được tùy ý “hét giá”.
Theo các chuyên gia trong ngành, để ngăn chặn tình trạng đầu cơ và giúp người dân tiếp cận được nhà ở, giải pháp cấp bách là dừng áp dụng bảng giá đất mới khi chưa có dữ liệu thực, kiểm soát đấu giá bằng khung giá trần - sàn, áp thuế lũy tiến với đất bỏ hoang để chặn đầu cơ. Về lâu dài, phải xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, minh bạch hóa giá giao dịch, ràng buộc trách nhiệm quản lý, hoàn thiện chính sách thuế tài sản và thuế chống đầu cơ.