Một thẩm phán tại bang New Mexico (Mỹ) ngày 21/10 ra phán quyết yêu cầu Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, phải trả 25 tỷ USD cho bang này, sau khi bồi thẩm đoàn kết luận doanh nghiệp đã lừa dối người dùng liên quan đến vụ bê bối thu thập dữ liệu cá nhân Cambridge Analytica.
Đây là một trong những phán quyết có giá trị lớn nhất mà Meta phải đối mặt trong các vụ kiện liên quan đến quyền riêng tư và bảo vệ người tiêu dùng.
Meta đã chỉ trích phán quyết trên, cho rằng đây là “một loại thuế đánh vào quyền tự do ngôn luận,” đồng thời tuyên bố sẽ kháng cáo. Công ty nhận định quyết định này khiến hoạt động kinh doanh tại New Mexico gần như không thể tiếp tục, nhưng bày tỏ tin tưởng sẽ giành chiến thắng trong quá trình phúc thẩm.
Cambridge Analytica là công ty tư vấn chính trị từng bị phát hiện thu thập trái phép dữ liệu cá nhân của hàng triệu người dùng Facebook để phục vụ hoạt động quảng cáo chính trị có mục tiêu, đặc biệt trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016.
Công ty này sử dụng ứng dụng trắc nghiệm tính cách “thisisyourdigitallife,” được khoảng 270.000 người cài đặt, nhưng ứng dụng còn thu thập thông tin từ danh sách bạn bè của những người sử dụng, qua đó tiếp cận dữ liệu của khoảng 87 triệu tài khoản Facebook trên toàn thế giới.
Facebook được cho là đã biết Cambridge Analytica thu thập dữ liệu từ tháng 12/2015 nhưng không công khai sự việc cho đến năm 2018, sau khi một người tố giác tiết lộ thông tin, làm bùng phát bê bối chính trị và gây sức ép lớn đối với công ty về trách nhiệm bảo vệ dữ liệu người dùng.
Trong vụ kiện tại New Mexico, bồi thẩm đoàn kết luận hành vi vi phạm ảnh hưởng đến toàn bộ hơn 2,1 triệu cư dân của bang. Tổng chưởng lý New Mexico Raul Torrez ca ngợi phán quyết là chiến thắng mang tính lịch sử, nhấn mạnh các tập đoàn không thể đánh lừa người tiêu dùng về cách thông tin cá nhân được sử dụng mà không phải chịu hậu quả nghiêm trọng. Meta bác bỏ kết luận của tòa án, cho rằng hồ sơ vụ việc đã bị diễn giải sai lệch.
Phán quyết mới nhất diễn ra trong bối cảnh Meta liên tiếp đối mặt với các vụ kiện và yêu cầu bồi thường liên quan đến quyền riêng tư, an toàn trẻ em và tác động của mạng xã hội đối với thanh thiếu niên.
Trong một vụ kiện riêng tại New Mexico, hồi tháng 3, bồi thẩm đoàn yêu cầu Meta nộp phạt 375 triệu USD vì những hành vi bị cho là khiến trẻ em dễ bị tổn thương trước các đối tượng săn mồi trên nền tảng. Đến tháng 8, một thẩm phán tiếp tục yêu cầu công ty thay đổi sản phẩm và trả thêm 567 triệu USD cho bang nhằm hỗ trợ điều trị, phòng ngừa các tác hại liên quan đến Facebook và Instagram.
Cũng trong tháng 8, Meta đồng ý chi trả khoản tiền lên tới 17,7 tỷ USD để dàn xếp các cáo buộc do 52 bang và Washington, D.C. đưa ra, liên quan đến việc thiết kế nền tảng nhằm thu hút người dùng trẻ tuổi, gây hiểu lầm về các rủi ro và thu thập trái phép dữ liệu của trẻ em dưới 13 tuổi. Theo nội dung được công bố, thỏa thuận còn bao gồm các thay đổi đáng kể đối với tài khoản Facebook và Instagram của thanh thiếu niên.
Các công ty mạng xã hội khác cũng chịu sức ép pháp lý ngày càng lớn. Tháng 9, TikTok đồng ý trả ít nhất 100 triệu USD cho bang Alabama và áp dụng các giới hạn đối với người dùng tuổi teen để tránh một phiên tòa liên quan đến an toàn trẻ em. Trước đó, công ty này đã dàn xếp một số vụ kiện khác dự kiến được đưa ra xét xử tại Mỹ.
Trong một vụ kiện mang tính bước ngoặt tại Los Angeles kết thúc hồi tháng 3, bồi thẩm đoàn xác định Meta và YouTube phải chịu trách nhiệm về tình trạng nghiện mạng xã hội của một thiếu niên và tuyên mức bồi thường 6 triệu USD cho nguyên đơn.
Chuỗi vụ kiện cho thấy các cơ quan quản lý và nguyên đơn tại Mỹ đang gia tăng sức ép buộc các nền tảng công nghệ chịu trách nhiệm về cách thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân cũng như tác động của sản phẩm đối với trẻ em và thanh thiếu niên.
Các phán quyết và thỏa thuận dàn xếp có thể buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh thiết kế sản phẩm, tăng cường biện pháp bảo vệ người dùng và đối mặt với chi phí pháp lý ngày càng lớn.