Khi những “tay chơi” mới khuấy động hàng không

Nếu giai đoạn 2023 - 2024 là hành trình “thoát đáy” đầy thận trọng, thì 2025 được xem là năm bản lề của ngành hàng không Việt Nam khi bước sang trạng thái phục hồi thực chất - không còn đơn thuần dựa vào nhu cầu dồn nén sau dịch, mà được nâng đỡ bởi nhiều động lực nền tảng hơn từ kinh tế, du lịch và thương mại.

Đặc biệt, sự xuất hiện của hãng hàng không thương mại mới - Sun PhuQuoc Airways - đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt cho năm 2025. Sau 5 năm kể từ khi Vietravel Airlines thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên (tháng 1/2021), hàng không Việt Nam lại chào đón thêm một “tay chơi” mới gia nhập thị trường, cung cấp dịch vụ vận tải hàng không thường lệ.

Khác với thời điểm Vietravel Airlines bắt đầu tham gia thị trường, khi đại dịch Covid-19 đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động hàng không toàn cầu, thời điểm này, thị trường hàng không đã hồi phục và đang trở lại mạnh mẽ. Đây cũng là nền tảng để Sun PhuQuoc Airways đẩy nhanh tốc độ mở rộng.

Dù mới cất cánh từ tháng 11/2025 nhưng hãng hàng không thuộc Tập đoàn Sun Group đã lộ rõ tham vọng khi đặt mục tiêu nâng đội bay lên 20 chiếc trong năm 2026 và 35 chiếc vào năm 2027. Dự kiến trong tháng 2/2026, Sun PhuQuoc Airways sẽ nâng quy mô đội bay lên 9 chiếc và chuẩn bị mở rộng mạng bay ra quốc tế đến các quốc gia châu Á.

Bên cạnh Sun PhuQuoc Airways, mới đây, Tập đoàn Crystal Bay của ông Nguyễn Đức Chi cũng đã thành lập Công ty Cổ phần Crystal Bay Airlines, trụ sở đặt tại phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà. Doanh nghiệp này có vốn điều lệ 300 tỷ đồng, đăng ký hoạt động 51 ngành nghề, trong đó lĩnh vực chính là vận tải hành khách hàng không. Hiện, Crystal Bay Airlines chưa tiết lộ kế hoạch cụ thể và khả năng phát triển đội bay đến đâu.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, cùng với các hãng hàng không đã có mặt trên thị trường (Vietnam Airlines, Vietjet Air, Bamboo Airways, Vietravel Airlines, Pacific Airlines), việc có thêm hãng hàng không mới sẽ là động lực lớn cho sự phát triển của thị trường hàng không Việt Nam, đồng thời mang lại luồng gió mới, gia tăng sức cạnh tranh và thêm lựa chọn dịch vụ cho hành khách.

Trong một báo cáo gần đây về ngành hàng không Việt Nam, Chứng khoán MBS cho rằng, áp lực cạnh tranh trong năm 2026 sẽ gia tăng mạnh mẽ do tốc độ mở rộng đội tàu bay nhanh hơn đà tăng trưởng hành khách. Dự báo đội tàu bay toàn ngành sẽ tăng mạnh 18%, tạo sức ép lớn lên thị phần nội địa.

Hiện, Vietjet Air đang là hãng hàng không dẫn đầu về thị phần toàn ngành, cả nội địa lẫn quốc tế, nhờ mô hình hàng không chi phí thấp. Trên các đường bay nội địa, Vietjet đã duy trì ngôi đầu từ năm 2020, với thị phần năm 2024 khoảng 44%, gần như ngang bằng với Vietnam Airlines (42%).

Ở mảng quốc tế, các hãng hàng không Việt Nam chiếm khoảng 40-45% thị phần vận tải hành khách, trong đó Vietjet Air nắm giữ 56% thị phần và Vietnam Airlines (42%).

Trong bối cảnh thị trường hàng không tăng trưởng mạnh mẽ ở cả thị trường nội địa và quốc tế, Vietnam Airlines và Vietjet kỳ vọng tiếp tục đạt tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026 thông qua duy trì sự ổn định các trục nội địa cốt lõi, đồng thời tiếp tục mở rộng các đường bay quốc tế xuyên lục địa và khu vực để bảo vệ biên lợi nhuận.

Để đảm bảo cho kế hoạch mở rộng, trong năm 2025, Vietjet Air đã hoàn tất tăng vốn lên hơn 5.900 tỷ đồng và ký kết đơn đặt hàng gồm 100 máy bay và 50 quyền chọn mua A321neo mới với tập đoàn sản xuất máy bay Airbus. Hồi tháng 9, hãng đã nhận bàn giao tàu bay Boeing 737-8 đầu tiên trong đơn đặt hàng 200 chiếc trị giá 32 tỷ USD với Boeing. Đầu năm 2026, Vietjet tiếp tục gây chú ý khi trong chưa đầy một tháng đã đón thêm 22 tàu bay - đợt tăng cường đội bay lớn nhất từ trước đến nay của hãng.

Tương tự, Vietnam Airlines đang xúc tiến dự án đầu tư 50 máy bay thân hẹp nhằm mở rộng quy mô giai đoạn tới, và dự kiến mua/thuê bổ sung thêm 30 tàu bay thân rộng của Airbus hoặc Boeing với lịch giao dự kiến trong giai đoạn 2028-2032. Trong tháng 9/2025, Vietnam Airlines đã hoàn tất đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng, thu về hơn 8.970 tỷ đồng, qua đó, nâng vốn điều lệ lên 31.115 tỷ đồng.

Việc tăng vốn đã giúp Vietnam Airlines thoát khỏi tình trạng âm vốn chủ sở hữu, có thêm nguồn lực để thanh toán nợ và triển khai kế hoạch mở rộng đội bay trong thời gian tới.

Cùng lúc đó, các hãng hàng không nhỏ hơn đang có những chuyển động mới sau giai đoạn tái cấu trúc. Bamboo Airways sau khi về lại dưới trướng Tập đoàn FLC đang nỗ lực tìm lại thời hoàng kim với việc tuyển mới hàng nghìn tiếp viên và lên kế hoạch bổ sung 8-10 tàu bay mỗi năm, mục tiêu khôi phục quy mô 30 tàu bay như thời kỳ đỉnh cao.

Trong khi đó, Vietravel Airlines với sự hậu thuẫn của nhóm cổ đông mới giàu tiềm lực - T&T Group - đang ráo riết chuyển đổi chiến lược “từ đi thuê sang sở hữu” và hiện thực hóa mục tiêu đưa quy mô đội tàu đạt từ 30-50 chiếc đến năm 2030.

Theo giới phân tích, với Bamboo Airways, Vietravel Airlines hay Sun PhuQuoc Airways, sự cạnh tranh sẽ diễn ra quyết liệt ở phân khúc du lịch và các chặng bay "trục nan". Điểm khác biệt lớn nhất của các hãng hàng không này là sở hữu mô hình hệ sinh thái tích hợp và có thể tận dụng hệ sinh thái này để tập trung vào phân khúc khách du lịch.

Trao đổi với chúng tôi, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật Hàng không, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM cho rằng, những “tay chơi” mới như Vietravel Airlines, Sun PhuQuoc Airways sẽ khó cạnh tranh với Vietnam Airlines, Vietjet - vốn đã chiếm thị phần lớn ở cả đường bay nội địa và quốc tế. Thay vào đó, các hãng mới này nên tận dụng thế mạnh trong hệ sinh thái hoặc khai thác thị trường ngách còn nhiều tiềm năng.

Chẳng hạn với Vietravel Airlines, theo PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, lợi thế trước nay là kết nối chuyến bay tới các địa điểm du lịch nên có thể triển khai các đường bay đến các điểm du lịch, sử dụng máy bay nhỏ, đường bay ngắn.

“Thị trường đường bay ngắn, máy bay nhỏ, tầm bay thấp, chúng ta đang bỏ trống rất nhiều và đây là cơ hội để các hãng hàng không mới khai thác dư địa”, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống nhấn mạnh.

Nhìn chung, thị trường hàng không dù cạnh tranh ngày càng gay gắt nhưng tiềm năng tăng trưởng vẫn còn lớn, nhất là khi ngành đang hội tụ nhiều “luồng gió đông” thuận lợi, với lượng khách quốc tế tăng, “cú hích” từ hạ tầng và đòn bẩy từ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, mục tiêu tăng trưởng GDP quốc gia đạt mức 10% trở lên thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng và du lịch tăng vọt.

Năm 2026, ngành hàng không Việt Nam đặt mục tiêu duy trì đà tăng trưởng và phấn đấu đạt mức tăng hai con số về sản lượng vận chuyển. Theo dự báo, tổng sản lượng năm 2026 có thể đạt khoảng 95 triệu lượt hành khách và hơn 1,6 triệu tấn hàng hóa, tăng tương ứng 13,6% và 9,3% so với năm 2025.

Dự báo này được đánh giá có cơ sở khi nền kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, mục tiêu tăng trưởng GDP cao sẽ thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng, du lịch và đi lại. Cùng với đó, Luật Hàng không dân dụng (sửa đổi) và các chính sách thị thực mới được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho thị trường.

Đặc biệt, việc Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đưa vào khai thác thương mại từ giữa năm 2026, sẽ giảm tải cho sân bay Tân Sơn Nhất và từng bước tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng khu vực phía Nam.

Theo đề xuất của Bộ Xây dựng, sân bay Long Thành sẽ đảm nhận khoảng 80% chuyến bay quốc tế, mở ra không gian phát triển mới cho các đường bay quốc tế đường dài, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới hàng không khu vực. Giới phân tích dự báo khách quốc tế sẽ dịch chuyển mạnh về Long Thành trong giai đoạn sau 2027, tạo điều kiện cho các hãng hàng không mở rộng quy mô và cải thiện hiệu quả khai thác.

Bên cạnh đó, trong năm 2025, nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất đã được đưa vào vận hành từ tháng 4, nâng công suất thêm 71% lên 48 triệu hành khách/năm. Nhà ga T2 sân bay Nội Bài cũng được khởi công ngày 19/5/2024, hoàn thành vào cuối 2025, qua đó nâng cấp Nội Bài lên tiêu chuẩn 4F và có thể phục vụ thêm 5 triệu hành khách/năm.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp tư nhân khác cũng tham gia hoặc có dự định tham gia đầu tư vào hạ tầng sân bay, tạo nên làn sóng mới trong phát triển hàng không. Nổi bật là Sun Group với dự án mở rộng sân bay Phú Quốc và đề xuất sân bay Phan Thiết, Vân Phong; Masterise với dự án sân bay Gia Bình; T&T đề xuất làm sân bay Quảng Trị, sân bay Cà Mau; Tập đoàn Xuân Trường đề xuất xây sân bay Ninh Bình…

Theo Chứng khoán SHS, những khoản đầu tư quy mô lớn vào hạ tầng hàng không sẽ tạo bước nhảy vọt về năng lực vận tải cho Việt Nam, đồng thời mở ra biên lợi nhuận mới cho các doanh nghiệp hành không và chuỗi dịch vụ hàng không phụ trợ.

Theo Cục hàng không Việt Nam, năm 2025 vận tải hàng không Việt Nam đã đạt tổng sản lượng vận chuyển 83,5 triệu lượt hành khách và 1,5 triệu tấn hàng hóa, tăng lần lượt 10,7% về hành khách và 18,5% về hàng hóa so với năm 2024. Trong đó, tổng lượng vận chuyển nội địa ước đạt 36,9 triệu khách và 226,8 nghìn tấn hàng hoá, tương ứng tăng 8,4% về hành khách và tương đương mức sản lượng hàng hóa năm 2024. Tổng lượng vận chuyển quốc tế ước đạt 46,6 triệu khách, tăng 12,6% và 1,3 triệu tấn hàng hoá, tăng 22,6%.