Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), tổ chức đại diện cho hơn 370 hãng hàng không, chiếm khoảng 85% lưu lượng hàng không toàn cầu, cho biết trong báo cáo thường niên rằng hiện họ dự báo toàn ngành sẽ đạt lợi nhuận ròng hợp nhất 23 tỷ USD trong năm 2026, thấp hơn nhiều so với dự báo trước đó khoảng 41 tỷ USD và giảm so với mức 45 tỷ USD của năm 2025.
Việc hạ dự báo này cho thấy mức độ dễ tổn thương của các hãng hàng không trước những cú sốc địa chính trị và biến động giá nhiên liệu, ngay cả khi nhu cầu đi lại của hành khách vẫn duy trì khả quan, hệ số sử dụng ghế trên các chuyến bay tiếp tục tăng và doanh thu toàn ngành được dự báo vượt 1.100 tỷ USD.
“Có hai yếu tố chính: thứ nhất là giá nhiên liệu hàng không tăng mạnh, cao hơn rất nhiều so với những gì hầu hết mọi người từng dự đoán; thứ hai là sự gián đoạn đối với các hãng hàng không trong khu vực Vùng Vịnh. Sự kết hợp của hai yếu tố đó đã khiến chúng tôi phải hạ dự báo,” Tổng giám đốc IATA Willie Walsh nói với Reuters bên lề cuộc họp thường niên của tổ chức tại Rio de Janeiro.
Ông Walsh cho biết ông dự đoán một số hãng hàng không nhỏ sẽ phá sản hoặc bị các hãng lớn thâu tóm trong năm nay và năm tới khi chi phí nhiên liệu gia tăng gây áp lực lên hoạt động kinh doanh. Hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines của Mỹ đã ngừng hoạt động vào tháng trước, trở thành nạn nhân đầu tiên của cuộc chiến Iran.
Theo ông Walsh, các hãng hàng không cũng được dự báo sẽ cắt giảm những đường bay không sinh lời nhằm bảo vệ biên lợi nhuận, trong khi giá vé - vốn đã tăng mạnh kể từ khi chiến tranh Iran bùng phát - khó có khả năng giảm trong thời gian tới.
“Trong bối cảnh nhu cầu vẫn khá mạnh nhưng năng lực khai thác lại suy giảm, điều đó nhiều khả năng sẽ dẫn tới tình trạng giá vé duy trì ở mức cao,” ông Walsh nói.
Giá nhiên liệu hàng không đã tăng mạnh trong tuần này
Cú sốc chi phí nhiên liệu xóa sạch tác động tích cực từ doanh thu tăng cao
Cuộc xung đột tại Trung Đông, được kích hoạt bởi các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đã buộc các hãng hàng không phải thay đổi lộ trình bay để tránh những vùng không phận bị đóng cửa hoặc hạn chế khai thác. Điều này khiến thời gian bay của một số chuyến kéo dài thêm nhiều giờ, làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu và gây áp lực lên năng lực vận tải vốn đã rất hạn chế.
Cùng lúc đó, giá dầu tăng vọt do lo ngại nguồn cung bị gián đoạn, kéo theo giá nhiên liệu hàng không leo thang mạnh và làm gia tăng biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu, khiến các hãng hàng không phải đối mặt với mức tăng đáng kể của khoản chi phí lớn nhất trong cơ cấu hoạt động.
Các hãng hàng không vùng Vịnh như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways đang phải đối mặt với mức độ bất ổn trong hoạt động lớn nhất sau khi không phận khu vực gần như bị đóng cửa hoàn toàn trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột.
Ông Walsh cho biết phần lớn các khu vực trên thế giới vẫn sẽ duy trì lợi nhuận, dù ở mức thấp hơn, trong khi các hãng hàng không Trung Đông nhiều khả năng sẽ rơi vào tình trạng thua lỗ do tác động của chiến sự và nhu cầu đi lại suy yếu.
IATA dự báo tổng hóa đơn nhiên liệu của ngành hàng không sẽ tăng vọt lên khoảng 350 tỷ USD trong năm nay, so với khoảng 252 tỷ USD của năm 2025, trong đó nhiên liệu chiếm gần một phần ba tổng chi phí hoạt động.
Điều này đang làm suy giảm lợi nhuận tính trên mỗi hành khách, khi các hãng hàng không hiện chỉ được kỳ vọng kiếm khoảng 4,5 USD cho mỗi hành khách, tương đương khoảng một nửa so với mức của năm ngoái.
Ở chiều ngược lại, IATA dự báo doanh thu toàn ngành sẽ tăng 9,4%, lên khoảng 1.160 tỷ USD trong năm nay, nhờ nhu cầu du lịch ổn định, giá vé cao hơn và nguồn thu ngày càng tăng từ các dịch vụ bổ sung như nâng hạng ghế và dịch vụ trên máy bay.
Tình trạng thiếu hụt máy bay cũng đang tạo thêm áp lực cho ngành. Theo ông Walsh, các đợt chậm giao hàng từ Boeing và Airbus buộc nhiều hãng hàng không phải tiếp tục khai thác các máy bay cũ, kém tiết kiệm nhiên liệu trong thời gian dài hơn, làm tăng chi phí bảo dưỡng và hạn chế nỗ lực cải thiện biên lợi nhuận.
Giá nhiên liệu thường chiếm khoảng 25-35% tổng chi phí vận hành của hãng hàng không. Khi giá dầu tăng 10 USD/thùng, chi phí nhiên liệu của ngành hàng không toàn cầu có thể tăng thêm hàng chục tỷ USD mỗi năm. IATA dự báo giá vé khó giảm trong thời gian tới vì các hãng buộc phải chuyển một phần chi phí nhiên liệu sang hành khách. Người dân có thể phải tiếp tục đối mặt với mặt bằng giá vé quốc tế cao trong nửa cuối năm 2026, đặc biệt trên các đường bay châu Âu, Trung Đông và Bắc Mỹ.
Giới phân tích cho rằng cú sốc hiện nay gợi nhớ giai đoạn năm 2022 khi xung đột Nga - Ukraine khiến không phận Đông Âu bị đóng cửa, buộc các hãng hàng không phải bay vòng hàng nghìn km, kéo theo chi phí nhiên liệu tăng mạnh và giá vé leo thang trên toàn cầu.