Tại 12 làn nạp nhiên liệu ở trạm dừng chân Flying J Travel Center nằm cạnh Xa lộ Liên bang 10 thuộc thành phố Orange, bang Texas - nơi các đoàn xe chở nước giải khát, thép, nông sản Mexico và linh kiện ô tô dừng chân - hoạt động kinh doanh vận tải xe tải đang rơi vào tình trạng khủng hoảng.
Theo tờ Wall Street Journal, giá dầu diesel tại Mỹ đã liên tục tăng trong phần lớn thời gian qua, gần đây chạm mức trung bình kỷ lục 6,53 USD/gallon, tăng gần 3 USD so với trung bình một năm trước. Tình trạng này đã buộc Tổng thống Donald Trump từng đưa ra đề xuất cấm xuất khẩu dầu diesel để ổn định thị trường nhiên liệu của Mỹ.
Sự gia tăng phi mã của giá dầu diesel được xem là dấu hiệu rõ nhất về áp lực lạm phát từ cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế toàn cầu. Ngày 1/10, giá diesel tại trạm Flying J dao động quanh mức 6,26 USD/gallon. Tài xế Agron Berani (56 tuổi, cư trú tại Yonkers, New York) bước ra khỏi chiếc xe 18 bánh chở thép và thiết bị điện hướng về Beaumont, bang Texas, thở dài khi nhìn vào màn hình cây xăng hiển thị số tiền 944,44 USD cho 151 gallon diesel.
Một năm trước tại Texas, lượng nhiên liệu này chỉ tốn khoảng 500 USD. Ông Berani phải quẹt thẻ tín dụng đã gánh khoản nợ khoảng 8.000 USD để thanh toán và chia sẻ rằng ông không thể bán xe vì đó là sinh kế duy nhất.
Tại trạm dừng chân, sự vội vã hiện rõ khi từng phút nổ máy chờ đợi đều làm tiêu tốn thu nhập. Các khu vực nghỉ ngơi như hàng ghế bọc da hay 14 phòng tắm công cộng hầu như bỏ trống. Tài xế Kevin Smith (50 tuổi) cho biết nếu bánh xe không quay thì ông không có thu nhập và không thể tiếp tục nuôi sống gia đình.
Hầu hết các tài xế tự do hoạt động trên thị trường giao hàng ngay ở Mỹ phải tự trang trải chi phí nhiên liệu. Để bù đắp, họ phải cắt giảm tối đa các sinh hoạt khác: tự nấu ăn trong cabin, ngủ tại nơi tháo rơ-moóc để tránh phí đỗ xe qua đêm, hoặc chờ mưa để rửa xe thay vì tốn 100 USD.
Nhiều doanh nghiệp vận tải nhỏ lẻ đã nộp đơn xin phá sản trong tháng qua, và Hiệp hội Tài xế Độc lập Chủ xe ở Mỹ cảnh báo con số này sẽ còn tăng nếu giá nhiên liệu không giảm.
Tài xế Kevin Smith đang trên đường tới trung tâm phân phối của Walmart ở bang Louisiana để giao 37.000 pound (khoảng 16,8 tấn) khoai tây.
Chuyến đi từ nhà ông ở Lake Charles, bang Louisiana tới Colorado nhận hàng rồi quay về đã tiêu tốn hơn 2.500 USD tiền nhiên liệu. Sau khi trừ khoản vay mua xe 1.800 USD mỗi tháng và tiền bảo hiểm 1.300 USD mỗi tháng, lợi nhuận của ông Smith trở nên vô cùng mỏng trên tổng mức cước cố định 4.600 USD.
Dù các khoản phụ phí nhiên liệu giúp bảo vệ một số đơn vị vận tải lớn, tốc độ tăng giá đột ngột đã làm toàn bộ ngành bất ngờ. Chuyên gia kinh tế trưởng Bob Costello của Hiệp hội Vận tải xe tải Mỹ nhận định rằng không ai lường trước được giá nhiên liệu lại vọt lên cao đến vậy, khiến các tài xế độc lập có nguồn vốn dự trữ mỏng gặp rất nhiều khó khăn.
Trước làn sóng phản đối ngày càng tăng, Thống đốc bang Texas Greg Abbott đã tuyên bố tình trạng thảm họa trên toàn bang do thiếu hụt dầu diezel, đồng thời nới lỏng các quy định vận tải và nhiên liệu của bang để hỗ trợ ngành nông nghiệp và vận tải.
Trong khi đó, tài xế Amandeep Singh (51 tuổi), người có gần 23 năm kinh nghiệm lái xe, cho biết chi phí thợ máy đã tăng từ 55 USD/giờ thời ông mới vào nghề lên 175 USD/giờ hiện nay, còn giá phụ tùng tăng gấp đôi. Khi xe bị hỏng, một khoản sửa chữa nhỏ đã tốn của ông 707,67 USD. Với doanh thu gộp 200.000 USD một năm, sau khi trừ thuế và chi phí, thu nhập thực tế của ông chỉ còn khoảng 45.000 USD.
Tài xế Gerjon Premtaj, người chở rau củ đông lạnh từ Mexico đến Pennsylvania, chứng kiến trực tiếp lý do giá diesel đẩy chi phí thực phẩm tại các cửa hàng bách hóa tăng cao. Dù hóa đơn đi chợ đã nhiều lần tăng lên, tiền lương của ông Premtaj vẫn giậm chân tại chỗ.