Hiện tượng thời tiết El Nino dự kiến xuất hiện vào cuối năm nay cùng tác động từ xung đột tại Trung Đông khiến giá phân bón tăng mạnh đang làm dấy lên lo ngại sản lượng gạo của Philippines và nhiều nước châu Á có thể sụt giảm trong năm nay và năm tới.
Một số nông dân thậm chí có nguy cơ phải ngừng trồng lúa do chi phí sản xuất tăng cao.
Bà Yvonne Pinto, Tổng Giám đốc Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) có trụ sở tại Philippines ngày 21/5 cho biết nhiều nông dân trong khu vực đang giảm sử dụng phân bón do giá mặt hàng này tăng mạnh.
Theo bà Pinto, giá phân bón đã tăng khoảng 33% kể từ khi Iran kiểm soát eo biển Hormuz nhằm đáp trả cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2.
Khoảng một phần ba lượng hóa chất quan trọng dùng sản xuất phân bón toàn cầu đi qua tuyến hàng hải này. Tình trạng gián đoạn vận tải kéo dài do xung đột Trung Đông, hiện đã bước sang tháng thứ ba, khiến chi phí vận chuyển và giá bán phân bón tăng cao, gây thêm áp lực cho nông dân Philippines vốn đã chịu ảnh hưởng bởi chi phí sản xuất đắt đỏ.
Hiện nông dân Philippines phải chi khoảng 60.000 peso/ha (khoảng 972 USD) để trồng lúa, trong đó chi phí lao động chiếm khoảng 30%.
Giá phân bón tại Philippines cũng cao hơn so với các quốc gia sản xuất gạo lớn như Việt Nam và Thái Lan. Bà Pinto cảnh báo nếu nông dân Philippines không thể tiếp tục sản xuất, nước này sẽ phải tăng nhập khẩu gạo, kéo theo nguy cơ giá cả biến động mạnh trên thị trường.
Theo bà, tác động của việc giảm sử dụng phân bón có thể bắt đầu ảnh hưởng rõ đến các vụ thu hoạch giai đoạn 2027-2028. Trong khi đó, hiện tượng El Nino với thời tiết khô hạn kéo dài cũng gây thêm khó khăn cho hoạt động canh tác lúa vốn cần nhiều nước, đặc biệt tại Philippines khi chỉ khoảng 40% diện tích đất nông nghiệp được tưới tiêu.
Theo ước tính mới nhất của ngành lúa gạo Philippines, El Nino có thể làm giảm tới 4 triệu tấn sản lượng gạo của nước này trong năm nay. Bộ Nông nghiệp Philippines cũng cho biết không còn kỳ vọng sản lượng lúa đạt mức kỷ lục mới trong năm nay do giá phân bón và nhiên liệu tăng mạnh cùng nguy cơ El Nino.
Trước khi xảy ra xung đột Trung Đông, Philippines dự báo sản lượng lúa năm nay đạt 20,28 triệu tấn, tăng 1,1% so với mức kỷ lục 20,06 triệu tấn ghi nhận năm 2023.
Tuy nhiên, do nguy cơ El Nino nghiêm trọng và xung đột kéo dài ở Trung Đông, Bộ Nông nghiệp Philippines đã hạ dự báo xuống còn 19,87 triệu tấn và có thể tiếp tục điều chỉnh giảm nếu tình hình xấu hơn.
Bà Pinto cho rằng năng suất lúa tại Philippines hiện vẫn thấp, trung bình chỉ khoảng 4,1-4,2 tấn/ha, thấp hơn nhiều so với mức có thể đạt được từ 6-8 tấn/ha nếu áp dụng các hệ thống canh tác cải tiến.
Theo bà, giải pháp cần mang tính tổng thể, bao gồm cải thiện giống lúa, phát triển các giống thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý phân bón hiệu quả, cơ giới hóa, nâng cấp hệ thống thủy lợi và tăng cường các nền tảng tư vấn kỹ thuật số cho nông dân.
Các công cụ số này có thể giúp nông dân lựa chọn giống phù hợp, xác định khu vực gieo trồng thích hợp và sử dụng lượng phân bón tối ưu nhằm duy trì năng suất trong điều kiện bất lợi.
Bà Pinto nhấn mạnh chỉ cần năng suất bình quân cả nước tăng thêm chưa đến 1 tấn/ha cũng có thể cải thiện đáng kể nguồn cung gạo và giảm nhu cầu nhập khẩu của Philippines.