Có một nghịch lý trên thị trường tài chính toàn cầu trong nửa đầu năm 2026. Khi vàng liên tiếp lập các mức giá cao kỷ lục nhờ vai trò tài sản trú ẩn giữa bối cảnh kinh tế và địa chính trị nhiều bất ổn, bitcoin - đồng tiền số từng được ca ngợi là "vàng kỹ thuật số" - lại trải qua 6 tháng đầy chông gai khi mất hơn 30% giá trị so với đầu năm và có thời điểm giảm hơn một nửa so với đỉnh lịch sử thiết lập vào cuối năm 2025. Thị trường tiền số vì thế chuyển từ trạng thái hưng phấn sang thận trọng chỉ trong vài tháng. Ban đầu, đây dường như chỉ là một đợt điều chỉnh mạnh sau chu kỳ tăng nóng. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, những gì diễn ra trong nửa đầu năm có thể phản ánh một sự thay đổi quan trọng hơn nhiều: thị trường đang "định giá lại" bitcoin và tài sản số.
*Những kỳ vọng không trở thành hiện thực
Nếu nhìn lại thời điểm bước sang năm 2026, có lẽ hiếm thị trường nào được kỳ vọng nhiều như tiền số. Sau khi lập đỉnh lịch sử hơn 126.000 USD vào tháng 10/2025, bitcoin khép lại năm 2025 ở vùng giá cao kỷ lục sau một năm bùng nổ. Việc các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) bitcoin giao ngay hoạt động ổn định, nhiều doanh nghiệp niêm yết tiếp tục tích lũy bitcoin và kỳ vọng về một môi trường pháp lý cởi mở hơn tại Mỹ khiến không ít tổ chức dự báo đồng tiền số lớn nhất thế giới sẽ tiếp tục chinh phục các cột mốc mới.
Tập đoàn tài chính Bernstein vẫn giữ mục tiêu giá lên tới 150.000 USD. Nhiều nhà đầu tư tin rằng chu kỳ tăng sau sự kiện halving (sự kiện diễn ra khoảng bốn năm một lần, làm giảm 50% phần thưởng khối dành cho thợ đào) năm 2024 vẫn còn dư địa. Bầu không khí trên thị trường khi đó mang nhiều nét tương đồng với giai đoạn bùng nổ của năm 2021, nhưng được kỳ vọng sẽ bền vững hơn nhờ sự tham gia của dòng vốn tổ chức. Thế nhưng, chỉ vài tháng sau, bức tranh đã đổi màu. Bitcoin liên tiếp đánh mất các ngưỡng hỗ trợ quan trọng. Đến cuối tháng 6/2026, bitcoin đã mất hơn 30% giá trị kể từ đầu năm và để thủng mốc 60.000 USD/BTC, đánh dấu nửa đầu năm tồi tệ nhất trong nhiều năm qua. Các quỹ ETF giao ngay ghi nhận dòng vốn rút ròng, cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp liên quan đến tiền số giảm mạnh, trong khi những công ty nổi tiếng với chiến lược tích trữ bitcoin cũng bắt đầu chịu áp lực lớn hơn từ thị trường.
Điều đáng chú ý là sự suy yếu này không bắt nguồn từ một cú sốc nội tại như sự sụp đổ của một sàn giao dịch hay một vụ bê bối lớn trong ngành tiền số - những nguyên nhân từng kéo thị trường lao dốc ở các chu kỳ trước. Thay vào đó, bitcoin giảm giá chủ yếu vì môi trường đầu tư toàn cầu đã thay đổi. Chính sự thay đổi này khiến nhiều chuyên gia cho rằng, nếu trước đây muốn hiểu bitcoin, nhà đầu tư chỉ cần theo dõi các yếu tố đặc thù của thị trường tiền số, thì nay họ phải nhìn rộng hơn đến chính sách tiền tệ, tăng trưởng kinh tế và dòng vốn quốc tế.
*Khi thị trường không còn tin vào những câu chuyện cũ
Có thể nói, nửa đầu năm 2026 là giai đoạn nhiều "niềm tin" từng giúp bitcoin bứt phá bị thị trường thử thách mạnh mẽ.
Đầu tiên là câu chuyện về "vàng kỹ thuật số". Trong nhiều năm, bitcoin được xem như một tài sản có khả năng phòng vệ trước lạm phát và bất ổn địa chính trị. Nhưng thực tế của năm 2026 lại mang đến một bức tranh khác. Khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang và những rủi ro địa chính trị gia tăng, vàng tiếp tục thu hút dòng tiền trú ẩn và liên tục lập đỉnh mới. Bitcoin cũng có lúc tăng theo tâm lý phòng thủ của thị trường, nhưng đà tăng nhanh chóng suy yếu khi nhà đầu tư quay trở lại ưu tiên các tài sản an toàn truyền thống. Điều đó không có nghĩa bitcoin đánh mất hoàn toàn vai trò của mình, nhưng cho thấy thị trường vẫn chưa thực sự coi đồng tiền số này là một "nơi trú ẩn" tương đương vàng trong những thời điểm bất ổn.
Thử thách thứ hai đến từ chính chu kỳ halving. Đây từng được xem là "động cơ" của các đợt tăng giá trước đây. Trong quá khứ, việc phần thưởng dành cho các thợ đào giảm sau mỗi lần halving thường khiến nguồn cung bitcoin mới thu hẹp, từ đó tạo áp lực tăng giá. Tuy nhiên, chu kỳ hiện tại cho thấy quy luật này không còn phát huy tác động mạnh như trước. Khi quy mô thị trường ngày càng lớn và dòng vốn tổ chức chiếm tỷ trọng cao hơn, các yếu tố vĩ mô như lãi suất, thanh khoản và kỳ vọng tăng trưởng kinh tế dường như có sức ảnh hưởng lớn hơn so với sự thay đổi về nguồn cung.
Một kỳ vọng khác cũng bị thử thách là vai trò của các quỹ ETF bitcoin giao ngay. Khi các ETF được cấp phép tại Mỹ, nhiều người tin rằng đây sẽ là "cánh cửa" đưa dòng vốn tổ chức chảy mạnh vào thị trường tiền số. Điều đó đã đúng trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nửa đầu năm 2026 cho thấy ETF không phải là dòng vốn "một chiều". Khi triển vọng kinh tế và nhu cầu đối với các tài sản rủi ro thay đổi, các quỹ này cũng ghi nhận nhiều phiên rút vốn liên tiếp, phản ánh tâm lý thận trọng của giới đầu tư tổ chức.
Có lẽ tín hiệu đáng chú ý nhất là sự thay đổi trong phản ứng của chính các doanh nghiệp từng được xem là biểu tượng của niềm tin vào bitcoin. Một số công ty nắm giữ lượng lớn bitcoin đã phải điều chỉnh chiến lược, thậm chí bán bớt tài sản số để tăng dự trữ tiền mặt hoặc đáp ứng nhu cầu tài chính. Những động thái này không đủ để làm thay đổi cán cân cung - cầu của thị trường, nhưng lại có tác động đáng kể đến tâm lý nhà đầu tư bởi chúng cho thấy ngay cả những người tin tưởng nhất vào bitcoin cũng phải thích nghi với bối cảnh mới
Đó cũng là dấu hiệu cho thấy bitcoin đang dần bước ra khỏi giai đoạn được dẫn dắt chủ yếu bởi kỳ vọng, để tiến vào một giai đoạn mà giá trị của nó được đánh giá khắt khe hơn, giống như bất kỳ loại tài sản tài chính thống nào khác.
*Cuộc tranh luận về tương lai của bitcoin
Có lẽ điều thú vị nhất của thị trường hiện nay không nằm ở việc bitcoin giảm bao nhiêu phần trăm, mà ở chỗ ngay cả những tổ chức phân tích hàng đầu cũng không còn nhìn đồng tiền số này theo cùng một lăng kính.
Tập đoàn tài chính Bernstein vẫn bảo lưu quan điểm lạc quan, cho rằng các động lực dài hạn của bitcoin chưa thay đổi. Theo nhóm phân tích này, sự tham gia của các tổ chức, nguồn cung mới sau halving giảm và quá trình hoàn thiện khung pháp lý vẫn là những yếu tố có thể hỗ trợ thị trường trong trung và dài hạn. Vì vậy, nhịp giảm hiện nay chủ yếu được xem là một đợt điều chỉnh trong chu kỳ tăng lớn hơn.
CryptoQuant cũng có góc nhìn tương đối tích cực khi cho rằng nhiều chỉ báo on-chain đang tiến gần vùng thường xuất hiện trong các giai đoạn tạo đáy của những chu kỳ trước. Theo cách nhìn này, áp lực bán có dấu hiệu suy yếu và thị trường đang tiến gần đến trạng thái cân bằng hơn.
Ở chiều ngược lại, Citi Group và Galaxy Research lại tỏ ra thận trọng hơn. Hai tổ chức này không phủ nhận tiềm năng dài hạn của bitcoin, nhưng cho rằng triển vọng ngắn hạn vẫn chịu sức ép lớn từ môi trường lãi suất cao, thanh khoản toàn cầu suy giảm và dòng vốn rút khỏi các tài sản rủi ro. Fidelity cũng lưu ý rằng việc bitcoin tiến về các vùng hỗ trợ kỹ thuật chưa đủ để khẳng định thị trường đã tạo đáy.
Thoạt nhìn, những dự báo này có vẻ mâu thuẫn. Nhưng thực tế, các tổ chức không bất đồng về giá trị của bitcoin, mà khác nhau ở giả định. Những tổ chức lạc quan đặt cược vào khả năng thanh khoản sẽ cải thiện, dòng vốn tổ chức sẽ quay trở lại và khung pháp lý tiếp tục hoàn thiện. Trong khi đó, nhóm thận trọng xuất phát từ giả định rằng lãi suất có thể duy trì ở mức cao lâu hơn, kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định và dòng tiền sẽ tiếp tục ưu tiên các tài sản có khả năng tạo dòng tiền thực thay vì tài sản có biến động cao. Điều này cũng đồng nghĩa với việc triển vọng của bitcoin trong nửa cuối năm sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào những biến số của kinh tế vĩ mô, thay vì chỉ các yếu tố nội tại của thị trường tiền số.
*Giai đoạn chuyển đổi quan trọng
Có một điểm đáng chú ý là trong hầu hết các báo cáo của Citi, Bernstein, Fidelity hay CryptoQuant, dù quan điểm về triển vọng ngắn hạn khác nhau, các tổ chức đều có chung một cách tiếp cận: đánh giá bitcoin ngày càng dựa trên các yếu tố kinh tế và tài chính, thay vì chỉ dựa vào những câu chuyện mang tính biểu tượng của thị trường tiền số. Điều này cho thấy bitcoin đang trải qua một quá trình chuyển đổi quan trọng.
Trong giai đoạn đầu phát triển, giá bitcoin được thúc đẩy chủ yếu bởi kỳ vọng về công nghệ blockchain, sự khan hiếm của nguồn cung hay niềm tin rằng đồng tiền số sẽ thay đổi hệ thống tài chính truyền thống. Những câu chuyện đó từng tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho bitcoin, nhưng cũng khiến thị trường biến động mạnh mỗi khi kỳ vọng thay đổi.
Ngày nay, khi bitcoin đã trở thành một loại tài sản được các quỹ đầu tư, ngân hàng và doanh nghiệp niêm yết nắm giữ, cách thị trường định giá đồng tiền này cũng thay đổi theo. Giá bitcoin không còn chỉ phản ánh niềm tin của cộng đồng tiền số, mà còn phản ánh kỳ vọng về lãi suất, tăng trưởng kinh tế, thanh khoản toàn cầu và nhu cầu rủi ro của các nhà đầu tư tổ chức.
Đó là một sự thay đổi có thể khiến những chu kỳ tăng giá trong tương lai không còn bùng nổ như trước. Nhưng ở chiều ngược lại, nó cũng góp phần đưa bitcoin tiến gần hơn tới vị thế của một loại tài sản được chấp nhận rộng rãi trong hệ thống tài chính toàn cầu.