Chứng khoán TCBS (TCX): “Nhu cầu vay mượn liên ngân hàng giảm lần đầu tiên sau 5 quý”

Tiền gửi Kho bạc giảm nhưng vẫn là lợi thế vốn của nhóm quốc doanh

Theo TCBS Research, Tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại 3 ngân hàng quốc doanh giảm quý thứ 2 liên tiếp, chủ yếu do tiến độ giải ngân đầu tư công tăng tốc. Tuy nhiên, quy mô nguồn vốn này vẫn cao hơn đáng kể so với đầu năm, tiếp tục tạo lợi thế về chi phí vốn cho nhóm ngân hàng quốc doanh.

Tại ngày 30/9/2026, VCB, BID và CTG nắm giữ 521.100 tỷ đồng tiền gửi Kho bạc, chiếm 89,5% khoản mục nợ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) của 3 ngân hàng. Xét trên 26 ngân hàng niêm yết, nhóm quốc doanh chiếm 80,1% lượng tiền gửi Kho bạc, tương đương 6,5-7,7% tổng huy động của mỗi ngân hàng. Trong khi đó, tỷ trọng cao nhất tại các ngân hàng tư nhân lớn chỉ khoảng 2,4%.

Mức giảm trong quý III diễn ra đồng đều. Tiền gửi Kho bạc tại VCB giảm 7,9%, còn 171.600 tỷ đồng; CTG giảm 6,1%, xuống 173.000 tỷ đồng; BID giảm 5,1%, còn 176.500 tỷ đồng. Dù vậy, so với đầu năm, số dư tại cả 3 ngân hàng vẫn tăng 26,2-29,9%.

Theo TCBS Research, nguyên nhân chính đến từ tốc độ giải ngân đầu tư công. Trong 9 tháng đầu năm, giải ngân vốn đầu tư công đạt 643.000 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ. Riêng quý III, giá trị giải ngân đạt khoảng 286.000 tỷ đồng, tương đương 80% tổng mức thực hiện trong nửa đầu năm.

screenshot-2026-11-17-170018.png

Nguồn vốn này cũng góp phần tạo lợi thế về chi phí huy động. Trong quý III/2026, chi phí vốn của VCB ở mức 3,31%, CTG là 4,40% và BID là 4,60%, đều thuộc nhóm thấp nhất trong các ngân hàng niêm yết, so với mức bình quân toàn ngành 5,27%.

Một lợi thế khác đến từ quy định về tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR). Theo Quyết định 1743, từ ngày 1/8/2026 đến hết ngày 31/7/2028, 50% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào mẫu số LDR, thay vì 20% trước đó. Với khoảng 516.000 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn tại cuối tháng 9, thay đổi này giúp 3 ngân hàng có thêm khoảng 155.000 tỷ đồng nguồn vốn được tính vào LDR, tương đương dư địa cho vay khoảng 132.000 tỷ đồng nếu áp dụng trần LDR 85%.

TCBS Research dự báo tiền gửi Kho bạc tại nhóm quốc doanh có thể tiếp tục giảm trong quý IV khi tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh. Đến hết tháng 10, giải ngân đầu tư công đạt 74,1% kế hoạch, đồng nghĩa phần còn lại sẽ tập trung vào hai tháng cuối năm, trùng với giai đoạn nhu cầu tín dụng thường tăng cao. Dù vậy, đây vẫn là lợi thế vốn đáng kể trong ngắn hạn, giúp nhóm quốc doanh duy trì chi phí vốn thấp.

Vốn liên ngân hàng đảo chiều, các “nhà băng” chuyển sang cho vay ròng

Ở kênh liên ngân hàng, diễn biến đáng chú ý là quy mô tiền gửi và vay các tổ chức tín dụng khác của 26 ngân hàng niêm yết đã đảo chiều sau 5 quý tăng liên tiếp.

Cuối quý III/2026, số dư đạt 3,68 triệu tỷ đồng, giảm 0,6% so với quý trước, dù vẫn tăng 5,3% so với đầu năm và 22,6% so với cùng kỳ. Tỷ trọng vốn liên ngân hàng trong tổng huy động giảm từ 18,6% xuống 17,8%.

Ở chiều tài sản, tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác tăng 3% so với quý trước, lên 3,76 triệu tỷ đồng. Qua đó, vị thế của các ngân hàng niêm yết chuyển từ đi vay ròng khoảng 55.000 tỷ đồng sang cho vay ròng khoảng 76.000 tỷ đồng.

Sự dịch chuyển chủ yếu đến từ nhóm quốc doanh. Trong quý III, số dư vốn liên ngân hàng của VCB, BID và CTG giảm tổng cộng khoảng 141.000 tỷ đồng, kéo tỷ trọng của nhóm này trong tổng vốn liên ngân hàng toàn ngành từ 33,8% xuống 30,1%.

Ngược lại, các ngân hàng còn lại tăng quy mô huy động qua kênh này khoảng 119.000 tỷ đồng.

screenshot-2026-11-17-170406.png

Theo TCBS Research, nhu cầu vay mượn liên ngân hàng giảm chủ yếu nhờ nguồn vốn từ khách hàng cải thiện và các quy định mới mở thêm dư địa cân đối vốn, thay vì xuất phát từ việc NHNN bơm thanh khoản. Trong quý III, tiền gửi khách hàng tăng 4,9% và giấy tờ có giá tăng 12,5% so với quý trước, đều cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng 3,2%.

Về lãi suất, lãi suất liên ngân hàng qua đêm bình quân giảm từ 5,7%/năm trong quý II xuống 3,9%/năm trong quý III, thấp hơn mức 4,5%/năm cùng kỳ năm trước. Lãi suất kỳ hạn 1 tháng cũng giảm từ 7,1%/năm trong tháng 7 xuống 5,3%/năm trong tháng 10.

Tuy nhiên, TCBS Research dự báo lãi suất liên ngân hàng có thể nhích lên trong quý IV do yếu tố mùa vụ, khi nhu cầu tín dụng tăng cao và tiền gửi Kho bạc tiếp tục giảm. Dù vậy, áp lực được đánh giá chưa đủ lớn để đưa lãi suất quay lại mức bình quân 5,7%/năm của quý II, nhờ chênh lệch giữa tín dụng và huy động đã thu hẹp.

Rủi ro biến động lãi suất sẽ tập trung nhiều hơn ở các ngân hàng có tỷ trọng vốn liên ngân hàng trên 30% tổng huy động.