Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu theo hướng giảm mạnh nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu.
Theo đề xuất, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol) dự kiến giảm từ 2.000 đồng xuống còn 1.000 đồng/lít. Tương tự, thuế với dầu diesel được đề xuất hạ từ 1.000 đồng xuống 500 đồng/lít. Riêng nhiên liệu bay cũng có thể giảm 500 đồng, về mức 1.000 đồng.
Nếu được thông qua, chính sách sẽ có hiệu lực từ thời điểm ban hành đến hết ngày 30/6. Trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương sẽ đề xuất gia hạn để Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét.
Là loại thuế gián thu cấu thành trong giá bán, việc giảm thuế bảo vệ môi trường sẽ tác động trực tiếp đến giá bán lẻ. Theo tính toán, nếu thuế xăng giảm 1.000 đồng/lít, giá bán lẻ có thể giảm khoảng 1.080 đồng/lít sau khi tính cả thuế VAT. Với diesel và nhiên liệu bay, mức giảm 500 đồng thuế có thể kéo giá bán lẻ giảm khoảng 540 đồng.
Đề xuất này được xây dựng trên cơ sở kiến nghị của Bộ Công Thương trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Hiện thuế bảo vệ môi trường chiếm khoảng 6,7% trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu. Theo quy định, việc đưa mức thuế này về 0 đồng phải do Quốc hội quyết định, còn điều chỉnh trong khung thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, việc giảm thuế sẽ góp phần kiềm chế áp lực lạm phát. Tính toán của Cục Thống kê cho thấy, phương án này giúp CPI tăng thấp hơn so với kịch bản giữ nguyên thuế hiện hành.
Ở chiều ngược lại, Bộ Tài chính ước tính ngân sách có thể giảm thu khoảng 1.790 tỷ đồng mỗi tháng (bao gồm phần thuế VAT). Tuy nhiên, đây được xem là khoản hỗ trợ gián tiếp cho người dân và doanh nghiệp, góp phần kích thích sản xuất – kinh doanh.
Để bù đắp, Chính phủ yêu cầu tăng cường quản lý thu, chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, đồng thời rà soát, cắt giảm các khoản chi chưa cần thiết. Trong trường hợp giá dầu thô thế giới tăng, nguồn thu từ dầu có thể cải thiện, phần nào bù đắp khoản hụt thu ngân sách.
Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 9/3 đến hết ngày 30/4/2026, theo đó giảm thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với nhiều mặt hàng xăng dầu từ mức 7–10% xuống còn 0%.
Hiện giá xăng RON 95-III ở mức 30.690 đồng/lít, dầu diesel 33.420 đồng/lít, tăng lần lượt 52% và 73% so với cuối tháng 2 – thời điểm trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông.